Мынау ұялы телефон
Сюжеттік-рөлдік ойындар жинағы
Бұл жинақ мектепке дейінгі жастағы балаларға арналған сюжеттік-рөлдік ойын үлгілерін ұсынады. Әр ойын балалардың тілін, қарым-қатынас мәдениетін, жауапкершілігін және ұйымшылдығын дамытуға бағытталған.
Негізгі құндылықтар
Сыйластық, қамқорлық, мейірімділік, әдептілік
Дағдылар
Диалог, тыңдау, рөлді орындау, топпен жұмыс
Оқу тәсілі
Ойын арқылы әңгімелесу, сұрақ-жауап, бақылау
Нәтиже
Өзіне сенімділік, мәдени мінез-құлық, еңбекке құрмет
1) «Отбасы» сюжеттік-рөлдік ойыны
Мақсаты
- Балаларға «отбасы» ұғымын түсіндіру.
- Үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, жауапкершілік сезімін дамыту.
- Әдептілікке, сыпайылыққа, мейірімділікке және үлкенге көмектесуге баулу.
- Ойынды қызықты әрі ұйымшыл ойнауға үйрету.
Қажетті заттар
Үй жиһаздары, ыдыстар, киім-кешек.
Сабақтың барысы
Әңгіме бастау (апта күні, жұма туралы)
Тәрбиеші балалардан аптаның қай күні екенін сұрайды. Балалар «Бүгін жұма» деп жауап береді. Тәрбиеші жұма күні отбасында шелпек, бауырсақ пісірілетінін, мешітке барып, Құран оқытатынын айтып, жұма күнінің қасиетті екенін бекітеді.
Жұмбақ арқылы отбасы мүшелерін анықтау
Жұмбақ
Кітапты көп оқитын, жырларды жақсы білетін, немересін еркелетіп, жанында әрқашан жүретін.
Жауабы: ата
Жұмбақ
Біз үшін ең қымбат, ең ардақты адам.
Жауабы: ана
Жұмбақ
Салмақты, батыл, отбасын қорғаушы әрі асыраушы.
Жауабы: әке
Жұмбақ
Ертегі оқып беретін, қыз-ұлын еркелетіп бетінен сүйетін мейірімді жан.
Жауабы: әже
Өлең жолдары
Ата — ертегілер еліне бір шегетін сапары.
Ардақтаймын өмірде асқар таудай атамды.
Ойын: «Қонақжай»
Балалар рөлдерді өз қалауы бойынша бөліседі: ата, әже, әке, ана және балалар. Әрқайсысы рөліне сай әрекет етеді: ата теледидар көреді, әке газет оқиды, әже жіп иіреді, ана тамақ дайындайды, балалардың бірі сабақ оқиды, бірі ойнайды, бірі анасына көмектеседі.
Үлгі диалог 1: ата мен немере
Бала: Ата, теледидардан не көрсетіп жатыр?
Ата: Бұдан былай «Балапан» бағдарламасы болады екен. Онда балаларға арналған пайдалы хабарлар, ертегілер, өлеңдер, сайыстар көрсетіледі.
Үлгі диалог 2: әже мен бала
Бала: Әже, жіпті қайдан алдыңыз? Неге иіріп отырсыз?
Әже: Қойдың жүнін қырқып, жуып, түтіп аламыз. Түткен жүнді иіріп, сендерге қолғап, шұлық тоқып беремін.
Күнделікті өмірмен байланыс
Балалар анасына картоп тазалап көмектеседі, дастарқан жаяды, бәрі бірге тамақтанып, ризашылық білдіреді. Ойын соңында тәрбиеші балалардың рөлді орындауын талдап, қорытынды жасайды.
2) «Тігінші» сюжеттік-рөлдік ойыны
Мақсаты
- Балалардың тіл байлығын дамыту, сурет бойынша әңгімелей білуге дағдыландыру.
- Коммуникативтік дағдыларын арттыру, диалог арқылы сөйлесуге үйрету.
- Есте сақтау қабілетін дамыту, өзіне сенімді болуға тәрбиелеу.
- Үлкендердің еңбегін құрметтеуге баулу.
Көрнекіліктер
Киімдер, бас киімдер, тігіншіге қажет құралдар (ине, метр, қайшы, жіп), тігін машинасы, киім үлгілері, маталар.
Ұйымдастыру кезеңі
Өнерім қол ұшында,
Боламын мен тігінші.
Тігіншінің ішінде,
Бас бармақтай бірінші.
Ойын: «Дұрысын тап»
Балалар мамандықтарға байланысты киім үлгілерін сәйкестендіреді. Мысалы: дәрігер — ақ қалпақ пен халат, құрылысшы — каска және арнайы киім. Тәрбиеші қосымша сұрақтар қояды: «Аспазшы не киеді? Шаштараз не киеді?» Соңында балалар ойынның мақсатын өз сөздерімен түсіндіреді.
Негізгі ойын: «Тігінші»
Тәрбиеші: «Тігіншілер не істейді?» — балалар: «Киім тігеді». Балалар рөлдерді өздері бөледі: тігінші, өлшеуші, үтіктеуші.
Жағдаят үлгісі
Айсара көйлегін қысқартып беруді сұрайды. Тігінші қайшымен өлшеп, қырқып, тігіп береді. Үтіктеуші көйлекті үтіктеп береді.
Қауіпсіздік ескертпесі
Ойынға ұшы жоқ (қауіпсіз) қайшы қолданған дұрыс. Тәрбиеші балаларға қажет кезде бағыт-бағдар беріп, көмектеседі.
Қосымша: «Сән үлгісі» ойыны
Балалар өз киімдерін немесе қуыршақтарының киімдерін көрсетіп, шағын дефиле жасайды. Бағаны балалар өздері береді: «Қай киім ұнады? Неліктен ұнады?» деген сұрақтар арқылы ойларын дәлелдеуге үйренеді.
3) «Дәрігер» сюжеттік-рөлдік ойыны
Мақсаты
- Балалардың білім деңгейін ойын арқылы кеңейту, жан-жақты дамыту.
- Тіл байлығын жетілдіру, сөздік қорын молайту.
- Үлкендер еңбегін құрметтеуге, адамгершілікке тәрбиелеу.
- Ұйымшылдық, жауапкершілік, адалдық, кішіпейілділік қасиеттерін қалыптастыру.
Қажетті заттар
Дәрі-дәрмектер, кітапшалар, атрибуттар, халаттар, бас киімдер, құрал-жабдықтар.
Әдіс-тәсілдер
Ойын арқылы әңгімелесу, сұрақ-жауап.
Сабақтың барысы
Тәрбиеші балаларды екі топқа бөледі: бірінші топ «Отбасы» және «Дәрігер» ойынын ойнайды, екінші топ автобусқа отырып, саяхатқа шығады. «Дәрігер» ойынын бастау үшін қысқаша «Отбасы» көрінісі қойылады.
Сюжеттік желі: тіркеу — дәрігер — емшара — дәріхана
1) Тіркеу орны
Анасы мен қызы тіркеуге келіп, сәлемдеседі, баланың кітапшасын сұрайды, бөлімін және мекенжайын айтады. Тіркеуші қажетті бөлімге бағыттайды.
2) Дәрігер қабылдауы
Дәрігер баланы тыңдап, тамағын тексереді, дәрі жазып береді. Ертең талдау тапсыруды, уқалау бөлмесіне баруды және екі күннен кейін қайта келуді ұсынады.
3) Уқалау бөлмесі
Анасы мен қызы қағазын көрсетіп, емшара алады. Соңында алғыс айтып шығады.
4) Дәріхана
Дәріханашы дәріні қалай қолдану керегін түсіндіреді: тамақты шөппен шаю, дәріні күніне екі рет ішу. Анасы алғыс айтып, үйіне оралады.
Отбасылық қолдау
Үйге келген соң әкесі мен ұлы жұмыстан оралады. Анасы дастарқан әзірлейді, қызы ыдыс-аяқ қоюға көмектеседі. Дәрігер жазған дәрі уақытында беріледі. Ойын балалардың қалауы бойынша әрі қарай жалғасады.
4) «Билайн орталығы» сюжеттік-рөлдік ойыны
Мақсаты
- Балаларды рөлдерді өз бетімен бөліп, өз рөліне сай әрекет етуге үйрету.
- Қоғамдық орындардағы мінез-құлық ережелері мен қызмет көрсету этикасын бекіту.
- Сөйлеу этикеті дағдыларын қалыптастыру (сәлемдесу, өтініш, алғыс).
- Топтық жұмысқа қатысу, тапсырма сапасын бағалауға үйрету.
- Ынтымақтастық дағдыларын дамыту.
Атрибуттар
Ұялы телефондар, компьютерлер, бланкілер, қызметкерлерге арналған бейдждер, терминал.
Психологиялық тренинг
Тәрбиеші: «Бүгін бізде ерекше күн, қонақтар келіп отыр. Орнымыздан тұрып, қонақтармен сәлемдесейік».
Күннің көзі ашылып,
Көкке шуақ шашылып.
Құтты қонақ келіпті,
Төрімізге еніпті.
Амандасу үлкенге —
Тәрбиенің басы ғой.
Ал, қанекей бәріміз,
Сәлем дейік үлкенге.
Балалар: «Сәлеметсіздер ме, қонақтар!»
Кіріспе әңгіме: телефон не үшін керек?
Тәрбиеші телефон дыбысын тыңдатып, оның ұялы телефон екенін анықтайды. Балалар телефонның хабар алуға, хабар беруге, хал-жағдай сұрауға қажет екенін айтады. Тәрбиеші телефонның бөліктерін (экран, пернетақта, камера, батарея, қуаттау) таныстырып, ұялы байланыс операторлары туралы қысқаша мәлімет береді. Байланыс қызметі көрсетілетін орынды «Билайн орталығы» деп атайды.
Негізгі ойын: сатып алу — нөмір тіркеу — терминал — жөндеу
1) Телефон сатып алу (үлгі диалог)
Абонент: Сәлеметсіз бе!
Менеджер: Сәлеметсіз бе! Билайн орталығына қош келдіңіз. Қандай көмек керек?
Абонент: Телефон сатып алғым келеді. Нокиа керек еді. Қандай түрлері бар?
Менеджер: Міне, әртүрлі түрлері бар. Мынауы — 10 000 теңге.
Абонент: Жақсы, осыны беріңізші.
Менеджер: Міне, телефонның паспорты. Телефон қаптары да бар — 500 теңге.
Абонент: Маған қап та беріңіз. Ақшасын санап алыңыз.
Менеджер: Дұрыс. Сізге сыйлық — брелок. Рахмет!
2) Нөмір таңдау және тіркеу
Абонент: Маған нөмір керек еді.
Менеджер: Міне, қарап таңдаңыз. Нөмірді тіркеу үшін куәлігіңіз керек.
Абонент: Мына нөмірді аламын. (Куәлігін береді.)
Менеджер: Нөмір 200 теңге, ішінде 200 бірлік бар. Рахмет, сау болыңыз.
3) Терминал арқылы бірлік салу
Қызметкер: Нөміріңізді теріңіз. Қанша бірлік саласыз?
Абонент: 500.
Қызметкер: 500 санын теріп, ақшаны салыңыз. Нөмір дұрыс па?
Абонент: Дұрыс.
Қызметкер: Чегіңізді алыңыз. Рахмет!
4) Шеберхана: телефон жөндету
Жөндетуші: Телефоным бұзылып қалды, жөндеп бересіз бе?
Жөндеуші: Әрине, тексеріп алайын. Күте тұрыңыз.
Жөндеуші: Міне, жөнделді. Қызмет құны — 1000 теңге.
Жөндетуші: Алыңыз, рахмет!
Жөндеуші: Сізге де рахмет, сау болыңыз!
Қорытынды
Тәрбиеші балалардан қандай ойын ойнағанын сұрайды. Балалар: «Билайн орталығы» сюжеттік-рөлдік ойынын ойнадық» дейді. «Ұнады ма?» — «Иә, ұнады». Соңында тәрбиеші балалардың қоғамдық орында сөйлесе алуын, сыпайылық сақтауды және қызметкерлермен дұрыс диалог құруын бекітеді.
Жалпы қорытынды
Сюжеттік-рөлдік ойындар балалардың әлеуметтік тәжірибесін кеңейтіп, сөйлесу мәдениетін қалыптастырады. Рөлге ену арқылы олар үлкендердің еңбегін түсінеді, жауапкершілік алады, бір-бірін тыңдауды және келісуді үйренеді. Ойын соңындағы қысқа талдау балаларға өз әрекетін бағалап, келесі жолы жақсартуға мүмкіндік береді.