Жұп балықтар
Сабақ тақырыбы
Балықтар жоғары класы.
Сабақ мақсаты
Оқушыларды балықтардың сыртқы және ішкі құрылысы, олардың сулы ортада тіршілік етуіне байланысты биологиялық ерекшеліктерімен таныстыру; сондай-ақ шеміршекті балықтарға тән негізгі белгілерді меңгертуге жағдай жасау.
Сабақтың әдістері
- «Оқыту мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» бағдарламасының стратегиялары.
Көрнекіліктер мен ресурстар
- Оқулықтағы суреттер
- Аквариумдағы балықтар
- Ылғалды препараттар
- Балық қаңқасы және жеке мүшелер жүйесінің сызбанұсқалары
- Қазақстанның Қызыл кітабы (1996)
- Т. Сұлтанқұлов: «Хайуанаттар тіршілігінің ғажайыптары»
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындығын тексеру.
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
- Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру.
2) Жаңа білімді игеруге дайындық
Оқушылар қолдарындағы геометриялық фигураларға сәйкес топтарға бөлінеді. 4 оқушыдан 4 топ құрылады: 1-топ, 2-топ, 3-топ, 4-топ.
3) Жаңа сабақ: «Балықтар жоғары класы»
I. Қызығушылықты ояту
Өлеңдегі жасырын сөзді табу арқылы жаңа сабақтың тақырыбы ашылады:
Қанаты бар, ұшпайтын,
Сусыз жерде тұрмайтын.
«Өзен жағалағанның өзегі талмас» деген халық.
Желбезекпен тыныс алатын ол...
Оқушылар жасырын сөздің «балық» екенін анықтайды. Одан кейін қысқаша видеофильм көрсетіледі.
Қолданылатын стратегия: «Топтастыру».
II. Мағынаны ажырату
Қолданылатын стратегия: «ЖИГСО».
Тапсырма №1
- Зоология ғылымының балықтарды зерттейтін саласын атаңдар.
- Балықтардың денесі қандай бөлімдерден тұрады?
- Балықтарда қандай жүзбе қанаттар болады, олардың қызметі қандай?
Тапсырма №2
- Шеміршекті балықтардың сыртқы құрылысына тән белгілерді сипаттаңдар.
- Шеміршекті балықтардың қаңқасы қандай бөлімдерден тұрады?
- Шеміршекті балықтардың ас қорыту және тыныс алу жүйесін сипаттаңдар.
Тапсырма №3 — Сәйкестендіру
| Нысан | Сипаттама |
|---|---|
| 1) Акула | c) Субтропикалық, тропикалық белдеулердегі теңіздерде кездеседі. |
| 2) Жұп балықтар | b) Баренц теңізінде мекендейді. |
| 3) Тұтасбастылар | a) Электр қуатын шығаратын мүшесі болады. |
Қандауырша мен шеміршекті балықтардың құрылыс ерекшеліктерін салыстыру үшін кесте толтырыңдар: төменде берілген белгілердің сәйкес реттік нөмірін әр жануардың тұсына жазыңдар.
| № | Белгілер | Қандауырша | Акула |
|---|---|---|---|
| 1 | Қанайналым шеңбері — біреу. | — | — |
| 2 | Терісінің сыртында жұқа сірқабық болады. | — | — |
| 3 | Таспа тәрізді жұп бүйрегі бар. | — | — |
| 4 | Қан тарату жүйесі тұйық. | — | — |
| 5 | Миы бес бөлімді. | — | — |
| 6 | Сырттай ұрықтанады. | — | — |
Тапсырма №4 — Талқылау
- «Балықтың жаны — суда», «Өзен жағалағанның өзегі талмас» мақал-мәтелдерінің мағынасына талдау жаса.
- Еліміздегі балық шаруашылығының маңызы қандай? Ойыңды дәлелдермен негізде.
III. Ой толғаныс
Берілген тапсырмалар бойынша әр топ өз жұмысын сызбанұсқа немесе жоба түрінде қорғайды.
Рефлексия
Төмендегі кестені толтырыңдар:
| Нені білдім | Нені үйрендім | Нені білгім келеді |
|---|---|---|
| — | — | — |
Бағалау
Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, жауаптарының дәлелділігі және тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.
Үй тапсырмасы
Параграф 51 — оқу, қосымша ізденіс жұмысы.