Көліктер қай жерде
Сабақ: «Біздің көлік» (Дүниетану, 2-сынып)
Мақсаттары
- Көлік түрлері және олардың арнайы қызметтері туралы білімді кеңейту.
- Төтенше жағдайларда тиісті телефон нөмірлерін теріп, арнайы қызметті шақыруға үйрету.
- Қауіпсіздік ережелерін сақтауға, жолда және көшеде мұқият болуға баулу.
- Қиын жағдайда адамдарға көмек көрсетуге тәрбиелеу.
Қажетті құрал-жабдықтар
- Көліктердің макеттері, суреттері (слайд).
- Арнайы көліктер туралы материалдар: 101, 102, 103, 104 қызметтері.
- «Біздің көлік», «Арнайы көліктер» жазулары, кесте.
Сабақ әдістері
1) Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
Мұғалім оқушыларға аптаның қай күні екенін сұрайды (мысалы: сәрсенбі). Сабақты жылы тілектермен бастап, бір-біріне күлімдеп қарауға шақырады.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Деңгейлік тапсырмалар
- I Астана қаласы туралы әңгімелеу, үйде салған суреттерден көрме ұйымдастыру.
- II Алматы қаласы туралы әңгімелеу, үйде салған суреттерден көрме ұйымдастыру.
- III Астананың астана болып белгіленген уақытын айту, Астана туралы жаттаған өлеңді еске түсіріп оқу.
3) Жаңа сабақ: көлік түрлері
Ойын: «Немен баруға болады?»
Тақтада ауыл мен қаланың арасын бөліп тұрған өзен, өзен үстіндегі көпір, аспан, жол және теміржол бейнеленеді. Оқушылар жұмбақтарды шешу арқылы суретті көліктермен толықтырады.
Жұмбақтар
- Басып озып құсты, қанатын қақпай ұшты. (Ұшақ)
- Төбесінде ебелек, ұшады өзі керемет. (Тікұшақ)
- Жүргіздім бір үйімді, жүйткісе жұрт сүйсінді… (Автобус)
- Жалы – темір, жолы – темір. Темір атты, зымыраттым. (Трамвай)
Жұмбақтар
- Қос ішекке қонақтаған қаланы қара тұлпар алға сүйреп барады. (Пойыз)
- Үтікке міндім, мұхитқа жүздім. (Кеме)
- Қамшыласаң жүрмеймін, мініп алып тебінсең, кідіруді білмеймін. (Велосипед)
- Кеудесінде қаны жоқ, тамырында қаны жоқ. Май жейді, су ішеді. (Машина)
Талқылау сұрақтары
- Жұмбақтар не туралы?
- Бұлардың барлығын бір сөзбен қалай атаймыз? (Көліктер)
- Көліктер кімге керек? (Бізге)
Топтастыру
Көліктер не үшін қажет екенін талқылап, суреттерге сүйене отырып көліктерді топтарға бөлу ұсынылады.
Көлік түрлері (кесте)
Жер көліктері
- Машина
- Автобус
- Такси
- Трамвай
Әуе көліктері
- Ұшақ
- Тікұшақ
Су көліктері
- Кеме
- Қайық
Ауылдағы көліктер
Ауылда кейде түйе, есек, ат сияқты жануарлар да көлік ретінде пайдаланылады. Олар көбіне жүк тасуға арба жегіліп қолданылады.
Қауіпсіздікке назар
Қалада көлік саны көбейген сайын жол қозғалысы да күрделене түседі. Мұндай кезде жүргізушілер де, жаяу жүргіншілер де өте сақ болуы керек. Әсіресе бастауыш сынып оқушылары үшін жол ережесін білу және қауіпсіз жүріп-тұру маңызды.
Сұрақ
Жолдан қалай өту керек? (Суретпен жұмыс арқылы талдау.)
4) Сергіту сәті: «Бағдаршам» ойыны
Ереже
- Қызыл түс көрсетілсе — тоқта (бәрі тұрады).
- Сары түс көрсетілсе — дайындал (екі жаққа кезек қарайды).
- Жасыл түс көрсетілсе — жүр (орнында аздап жүреді).
5) Оқулықпен жұмыс
Оқу тапсырмасы
Оқулықтың 101-бетіндегі «Біздің көлік» тақырыбын ашып, мәтінді тізбектей оқып шығу.
Арнайы көліктер
Арнайы көліктер — адамдарға жедел көмек көрсету үшін қызметіне сай жабдықталған көліктер. Мысалы, өрт сөндіру көлігінде су, саты және өзге де құралдар болады, ал жедел жәрдем көлігінде адамның өмірін сақтауға арналған аппараттар мен дәрі-дәрмектер бар.
6) Жағдайларды талдау: арнайы қызметті шақыру
Мақсат
Кездейсоқ жағдай туындағанда қай қызметке қоңырау шалу керегін және қандай арнайы көлікті шақыру қажет екенін үйрену. Оқушылар топпен берілген жағдайларды талқылап, бір оқушы жауап береді.
101
Өрт сөндіру қызметі
Өрт, түтін, жану қаупі болғанда.
102
Полиция
Қауіпсіздікке қатер төнсе, құқық бұзушылық байқалса.
103
Жедел жәрдем
Адамның денсаулығына байланысты шұғыл көмек керек болса.
104
Газ қызметі
Газ иісі шықса немесе газға қатысты қауіп байқалса.
Топтық жұмыс форматы
- Әр топқа қағазға жазылған жағдайлар таратылады.
- Топ ішінде талқылап, дұрыс қызмет пен көлікті анықтайды.
- Бір оқушы сыныпқа шешімін түсіндіреді.