Баспананың экологиялық жағдайын жақсарту жолдарын ұсыну
Кіріспе
«Менің үйім — менің бекінісім» деген сөз шындыққа қаншалықты сай? Көпшілігіміз үйде өзімізді толық қауіпсіз сезінеміз, тіпті күмәнданбаймыз. Алайда кей жағдайда үйдің өзі — күн сайын көзге көрінбей әсер ететін ластану көздерінің жиынтығы.
Ғалымдардың деректеріне сүйенсек, кей үйлерде ауадағы зиянды және улағыш химиялық заттар концентрациясы көшедегіден 2–5 есе жоғары болуы мүмкін. Ал жекелеген токсиндер бойынша кей пәтерлердің ішінде ластану деңгейі сыртқы ортаға қарағанда 70 есеге дейін артуы ықтимал.
Баспана таңдауда да, оны жайластыруда да біз көбіне интерьердің әдемілігіне, жайлылық пен ыңғайлылыққа назар аударамыз. Бірақ безендіру материалдары, тұрмыстық техника, жиһаз, газ плита, тіпті бөлме өсімдіктері де тұрғындардың денсаулығына кері әсер етуі мүмкін.
Мәселе, өзектілік, гипотеза
Мәселе
Пәтердің ішкі әрленуі мен тұрмыстық заттар (жиһаз, тұрмыстық техника, газ плита, бөлме өсімдіктері) үй ішіндегі ауаның сапасына әсер етеді және бұл тұрғындардың денсаулығына кері ықпал жасауы мүмкін.
Өзектілік
«Экологиялық лас үйлер» — қиял емес, көптеген тұрғындар сезінетін шынайы мәселе. Адам өмірінің негізгі бөлігі үйде өтетіндіктен, ұзақ әрі сапалы өмір сүру үшін тұрғын үйдің экологиялық жағдайына мән беру қажет.
Гипотеза
Экологиялық білім мен тұрақты әдеттерді қалыптастырсақ, тұрғын үй кеңістігін қауіпсіз етіп ұйымдастыруға және зиянды әсерлерді азайтуға болады.
Жобаның мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Тұрғын үйдің экологиялық жағдайын бақылап, оның сапасына баға беру және жақсарту жолдарын ұсыну.
Міндеттері
- Адам денсаулығы мен қоршаған орта факторларының байланысын көрсету және теориялық ақпарат жинау.
- Экологиялық көзқарас арқылы баспананың ішкі әрлеуін бағалау.
- Үйдің экологиялық жағдайын жақсарту жолдарын ұсыну.
- Әдістемелер арқылы адам өмірінің экологиялық жағдайын бағалау көрсеткіштерімен таныстыру.
Әдістері
Тәжірибелік маңыздылығы
Ұсынылған тәсілдер тұрғын үйдің (пәтер), кеңсенің немесе оқу бөлмесінің экологиялық жағдайын бағалауға және жақсарту бойынша ұсыныстарды қолдануға мүмкіндік береді.
Тәжірибе бөлімі
Көше ауасы мен үй ішіндегі ауа: қайсысы ластау?
Көп жағдайда біз өнеркәсіп пен автокөліктің улы қалдықтары сыртта қалады деп ойлаймыз. Бірақ кейбір деректер үйде және жұмыс орнында ауа сыртқы ортаға қарағанда да ластау болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Үй ішінде кездесуі мүмкін заттар және ықтимал көздері
Бензол
Бояу, жаңа кілем, жаңа перде, жиһаз материалдары
Аммиак
Темекі түтіні, жуғыш заттар
Хлороформ
Бояу, жаңа кілем, жаңа перде, жиһаз материалдары
Формальдегид
Темекі түтіні, фанера, шкафтар, жиһаз, ДСП, кеңсе арақабырғалары, жаңа кілем, жаңа перде, тұсқағаздар
Күкірт диоксиді, цианид, көміртек тотығы
Темекі түтіні
Кей деректерде ұзақ уақыт бойғы тұрмыстық химиялық заттардың әсері денсаулыққа ауыр салдар әкелуі мүмкін екені айтылады. Сондықтан үй ішіндегі ауа сапасын бақылау — күнделікті қауіпсіздіктің бір бөлігі.
Үй ішіндегі ластану көздері
Газ плитасы — ықтимал ластану көзі
Кей бақылауларға сай, екі конфорлы газ плитасы шамамен 1,5 сағат жанғанда, үй ішіндегі ауада кейбір газдар мен жану өнімдерінің мөлшері айтарлықтай артуы мүмкін. Бұл ас үйді желдетудің және дұрыс тартпа жүйесінің маңызын күшейтеді.
Үй ішіндегі ауаны жақсарту жолдары
- Желдетуді әдетке айналдыру, бірақ сырттағы ауаның да ластануын ескеру.
- Мүмкіндік болса, таңсәріде желдету: кешкі шаң басылып, көлік қозғалысы азаяды.
- Мүмкіндік болса, газ плитаны электр плитаға ауыстыру.
- Ас үйде газ плита болса, міндетті түрде түтінсорғышты қолдану.
- Газ немесе электр плита үстіне ауа тазартқыш/тартпа жүйесін орнату.
Құрылыс материалдарының сапасы және денсаулық
Арзан пластик панельдер мен кейбір ағаш-плиталық материалдарды (мысалы, төмен сапалы плиталар) кеңінен қолдану үй ішіндегі ауа сапасына кері әсер етуі мүмкін. Ішкі әрлеуде қауіпсіздігі дәлелденген, сапасы расталған материалдарды таңдаудың маңызы жоғары.