Қазақша рефераттар

Байы өлген қатынның беті жара, Бағы тайған батырдың еті жара

Батыр, ер туралы мақал-мәтелдер

Қазақтың батырлық туралы мақал-мәтелдері ерлік пен айла, намыс пен жауапкершілік секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізеді. Төмендегі нақылдар батырдың тек күшке емес, ақылға, тірекке және ұрпаққа қалатын рухқа сүйенетінін көрсетеді.

Ерлік пен айла

Мақал

Батырды «бәрекелді» өлтіреді.

Артық мадақ кейде сақтықты әлсіретіп, адамды қателікке итермелеуі мүмкін.

Мақал

Айлалы батыр алдырмас.

Шынайы ерлік тек күшке емес, парасат пен дәл шешімге сүйенеді.

Тірек пен мүмкіндік

  • Мақал

    Арпасыз ат қыр аса алмас, арқасыз батыр жау ала алмас.

    Қолдау мен қорек болмай, қабілеттің өзі де толық ашылмайды: атқа — арпа, батырға — арқа керек.

  • Мақал

    Алдында жатыр ақ марал — атып ал да олжалан.

    Алдыңнан мүмкіндік туса, батыл қадам жасап, нәтижесін көр деген ишара.

Тектілік пен жалғасқан рух

Мақал

Арыстан айға шауып мерт болса да, артында қалған баласы арыстандық етпей қоймас.

Тектілік пен мінез ұрпаққа өтеді: өмір өтсе де, рухтың ізі қалады.

Мақал

Ақсұңқар ауға шырмалса да, ұясынан ұшқан балапан сұңқарлық етпей қоймас.

Қиындық уақытша, ал тәрбиемен қалыптасқан болмыс — тұрақты.

Бақ пен сордың ізі

Мақал

Байы өлген қатынның беті жара, бағы тайған батырдың еті жара.

Тағдырдың соққысы адамның сыртынан да, ішкі қуатынан да білінеді: сүйеніш кеткенде, жараның орны сезіледі.