Оқушылардың сабаққа қатысы

Ашық сабақ дәйектемесі

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сабақтың тақырыбы: Сәкен Сейфуллин өлеңдері

Сабақтың мақсаттары

Білімдік

Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығын, өлеңдерін таныстыру; шығармалардың тақырыптық және идеялық мазмұнын ашу; көркемдік ерекшелігіне талдау жасау.

Тәрбиелік

Эстетикалық сезімді қалыптастыру; автор көтерген идея арқылы жас ұрпақты қайырымдылыққа, жанашырлыққа, мейірімділікке тәрбиелеу; жаман әдеттен жирендіру.

Дамытушылық

Оқушының сөйлеу тілін дамыту; әр оқушының ой-қиялына ерік бере отырып, өзінше қорытынды жасауға баулу; шығармашылыққа, мәнерлеп оқуға дағдыландыру; ойлау әрекетін жандандырып, ойлау дағдыларын дамыту.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту
Әдіс-тәсілдері: Сын тұрғысынан оқу мен жазуды дамыту стратегиялары; тест түрлері; семантикалық карта; «Алтын қақпа» ойыны.
Көрнекіліктер: Кеспе қағаздар; С. Сейфуллин портреті; иллюстрациялар; мультимедиялық құрылғы; интерактивті тақта.
Пайдаланылған әдебиеттер: Сәкен Сейфуллин шығармалар жинағы.

Сабақтың құрылымы

I. Ұйымдастыру
- Амандасу.
- Оқушылардың сабаққа қатысуын анықтау.
- Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
II. Үй тапсырмасын тексеру

«Жұмбақ сандар» тапсырмасы: берілген сипаттамалар бойынша авторды табу.
III. Жаңа сабақты түсіндіру

Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығына шолу, өлеңдерінің идеялық-тақырыптық табиғатын талдау.

Үй тапсырмасын тексеру: «Бұл кім?»

Оны философ, тарихшы, ойшыл ретінде де танытатын «Үш анық», «Мұсылмандық шарты» еңбектері бар. Әлеуметтік-ағартушылық арнадағы «Жолсыз жаза», «Қалқаман–Мамыр», «Ләйлі–Мәжнүн» т.б. жыр жинақтары мен поэмалары жарық көрген.

Жауабы: Шәкәрім

Әдебиеттің түрлі жанрларында қалам тербеген қаламгер. Алғашқы кітабы «Оян, қазақ!» атауымен Петербургте жарық көрді. Кейін 1913 жылы Орынборда «Азамат», 1915 жылы «Терме» атты өлең жинақтары басылды.

Жауабы: Міржақып

1913–1918 жылдары өзі ұйымдастырған «Қазақ» газетінің редакторы болып, кең ауқымды әлеуметтік істер атқарды. Газет бетінде халық өмірінің күрделі мәселелерін көтеріп, елді оқу-білімге, ілгері ұмтылуға шақырды.

Жауабы: Мағжан

Оның мұрасында көптеген өлеңдер, «Қартқожа», «Ақбілек» романдары, «Күнікейдің жазығы» хикаяты, «Әнші» секілді көркем әңгімелері, «Рәбиға», «Мансапқорлар», «Қанапия мен Шәрбану», «Ел қорғаны», «Шернияз» пьесалары, «Нұр күйі» поэмасы, сондай-ақ сын мақалалар мен аудармалар бар.

Жауабы: Жүсіпбек

Лирикалық өлеңдермен қатар бірнеше көркем поэмалар жазған ақын. Атап айтқанда, «Қойлыбайдың қобызы», «Батыр Баян», «Қорқыт» т.б. поэмалары ақын талантының ерекше қырын танытады.

Жауабы: Мағжан

«Үш бәйтерек»

Қазақ руханиятының жаңғыру дәуірінде елдің еңсесін көтерген, сөзбен де, іспен де қызмет еткен алып тұлғалар бар. Солардың бірі — «Үш бәйтерек» атанған қаламгерлер шоғыры. Бұл сабақта сол дәстүрлі ұғымды өлең жолдары арқылы пайымдап, жаңа тақырыпқа көпір жасаймыз.

Қалың қара қазаққа
Үш бәйтерек атандың.
Жаның малынып азапқа,
Ұрпақ үшін сөз алдың.

Кейде күйіп, кейде мұң,
Көңілге жақты қараны.
Артта мына ұрпақтың,
Болдың міне ұраны.

Ақылменен терең ой,
Тіпті жанға сыймаған.
Ілияс, Бейімбет, Сәкен ғой,
Еліме бақыт сыйлаған.

Бізге мұра — сіздің еңбегіңіз,
Бізге аңыз — сіздің көргеніңіз.
«Халық жауы» атанып кетсеңіз де,
Сақтаймыз сізді мәңгі есімізде.

Жаңа сабақ: Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығы

Сейфуллин Сәкен (Садуақас, 1894–1938) — қазақтың көрнекті жазушысы, қазақ әдебиетін қалыптастырушылардың бірі, мемлекет және қоғам қайраткері. Ол саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды.

Туған жері

Қарағанды облысы, Шет ауданы (бұрынғы Жаңаарқа ауданы), Ортау кеңшары, Қарашілік қыстағы.

Білімі

Нілдідегі орыс-қазақ мектебі және Ақмоладағы бастауыш приход мектебі (1905–1908).
Үш сыныптық қалалық училище (1908–1913).
Омбы мұғалімдер семинариясы (1913–1916).

Қоғамдық қызметі

Омбыда қазақ жастарының «Бірлік» қауымын, Ақмолада «Жас қазақ» ұйымын ұйымдастырды. Сондай-ақ «Тіршілік» газетін шығаруды қолға алды.

Поэзиясы

Сәкеннің поэзиялық мұрасының ішінде оның шығармашылық ерекшелігі мен идеялық-саяси ұстанымын айқын танытатын саяси лирикалары бар: «Кел, жігіттер», «Жас қазақ марсельезасы», «Жұмыскерлерге», «Жолдастар».

Поэмалары: «Советстан», «Көкшетау», «Альбатрос», «Социалистан», «Қызыл ат».

Прозасы, драматургиясы және әндері

Повестері: «Жер қазғандар», «Айша», «Біздің тұрмыс», «Сол жылдарда», «Жемістер».

Мемуарлық романы: «Тар жол, тайғақ кешу».

Драмалары: «Бақыт жолында», «Қызыл сұңқарлар».

Сәкен шығарған әндер халықтық дәстүрге сүйене отырып, өзіндік даралық сипатымен ерекшеленеді.

Түйін

Сәкен Сейфуллин — қазақ маңдайына біткен біртуар тұлғалардың бірі. Ол өз ұлтын қалтқысыз сүйіп, халқына адал еңбек сіңірді. Оның шығармалары мен қоғамдық қызметі — дәуірдің күрделі шындығын танытатын, бүгінгі ұрпаққа ой салатын құндылық.