Қазақша рефераттар

Оқушылардың қызығушылығын ояту

Сабақ туралы мәлімет

Мектеп
Астана қаласы №43 орта мектеп
Пән
Қазақ тілі мен әдебиеті
Мұғалім
Рүстемова Бибіжан Мырзашқызы
Сынып
7-сынып
Сабақтың тақырыбы
Жігіттің жеті өнерінің бірі — аңшылық

Идея және мазмұн

Аңшылық өнері XVIII–XIX ғасырларда кең өріс алып, өлең-жыр, әңгіме және зерттеу еңбектер арқылы жиі суреттелді. Сол дәуірде елдің серілері мен ер-азаматтары бұл кәсіппен айналысып, оны күнкөріс, кәсіп әрі өнер ретінде таныды.

Аңшылық тақырыбын ерекше сүйіп, көркем тілмен кестелеген қаламгерлер қатарында Абай, Ақан сері, Ілияс, Мұхтар сияқты ірі тұлғалар бар. Әсіресе Абайдың аңшылық көріністерін суреттеудегі шеберлігі оның табиғат пен адам қимылын дәл байқайтын зерделілігін аңғартады.

Абайдың аңшылықты бейнелеуі

Абайдың өзі де жақсы аңшы болғаны айтылады. Көз алдында қыран бүркіттің түлкіге түсіп, арпалысқан сәтін көріп, сол сұлу көріністен әсер алып, әйгілі «Қансонарда бүркітші шығады аңға» өлеңін дүниеге әкелгені — соның дәлелі. Өлеңді мәнерлеп оқу арқылы оқушылардың қызығушылығы оянып, аңшылықтың ақын сезіміне қалай ықпал еткенін аңғартады.

Абай — жақсы мен жаманды айырып, тіршіліктің қыр-сырына ой жүгірткен ұлы ақын. Оның түсінігінде қыран құстың қасиеті де кездейсоқ емес: табиғаттағы тектілік пен тәртіп адам болмысына ой салады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

«Жігіттің жеті өнері» туралы білімді жинақтау; Абай мен Мұхтардың аңшылықты суреттеудегі көркемдік үндестігін таныту.

Дамытушылық

Оқушылардың сөздік қорын молайту; ойлау қабілетін, көркем әдеби тілде сөйлеу дағдысын дамыту.

Тәрбиелік

Аңшылықты (ата кәсібін) тануға, еңбексүйгіштікке, сабыр мен ептілікке баулу.

Сабақтың форматы

Көрнекіліктер

  • Слайдтар
  • Флипчарт
  • Үлестірме қағаздар
  • Суреттер

Түрі және әдістері

Сабақ түрі: аралас сабақ.

Әдістері: талдау, жинақтау, салыстыру.

Сабақ барысы

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    Сабаққа дайындық, назарды шоғырландыру, мақсатпен таныстыру.

  2. 2) Жаңа сабақ

    Аңшылық ұғымын кәсіп, күнкөріс және өнер ретінде түсіндіру; Абай мен Мұхтардың көркемдік суреттеу тәсілдеріне назар аударту.

  3. 3) Қызығушылықты ояту

    «Қансонарда бүркітші шығады аңға» өлеңін мәнерлеп оқып, өлеңдегі сезім мен қимыл динамикасын талдау.

Оқушымен жұмыс

Негізгі тапсырмалар

  • 1 Оқулықтан мәтінді оқып, мазмұндау.
  • 2 Мәтіннен сөз тіркестерін теріп жазу.
  • 3 Мәтін мазмұнына сүйеніп, сұрақтарға жазбаша түрде пікір білдіріп жауап беру (10 сұрақ).
  • 4 Сызба бойынша мәтінді әңгімелеу, мағынаны ажырату және шағын зерттеу жүргізу.

Деңгейлік сұрақтар (талдау)

  1. 1 Абай өлеңіндегі аңшылар аңға жылдың қай мезгілінде шығуды қолайлы көреді?
  2. 2 Бұл мезгілді таңдауының себебі неде?
  3. 3 Аңшыға нелер қажет?
  4. 4 Бүркітші мен қағушы кімдер?
  5. 5 Аңшылар қандай әрекеттер жасайды?
  6. 6 Бүркіт аңға қандай тәсілдермен түседі?
  7. 7 Өлеңде бүркіт түлкіге қалай түседі?
  8. 8 Аңшылардың көңіл-күйін беретін өлең жолдарын тауып көрсет.

Салыстыру тапсырмалары

  • Абай аңшыға нені қажет деп таниды? Мұхтар оны қалай суреттейді?
  • Бүркіттің түлкіге түсу әрекеті Абайда қалай, Мұхтарда қалай берілген?
  • Екі автордың тілдік өрнегіндегі ұқсастық пен айырмашылықты дәлелде.

Қолдану тапсырмасы

Қазақ ұғымында аңшыға қыран бүркіт, жүйрік ат, жақсы жолдас, мықты қару керек делінеді. Осы тұжырымды өлең мен әңгімеден дәлелдермен тауып, мысал келтір.

Қорытынды және нәтиже

Сабақта аңшылықтың көркем әдебиеттегі орны мен мағынасы талданып, Абай мен Мұхтардың суреттеу тәсілдерінің үндестігі қарастырылды. «Бүркітші» бейнесі арқылы аңшы бойындағы шыдамдылық, сезімталдық, тапқырлық сияқты қасиеттер айқындалды.

Абайдың қыран құс қасиетіне таңдануы — табиғат пен адам мінезінің терең байланысын танытатын көркем ой. Аңшылықтың сыры мен қыры көп екені сезілді; бұл ата кәсіпті қазіргі жастардың да танып, меңгеруіне ықпал ету — сабақтың тәрбиелік өзегі.