Көз айналасындағы ауру сезімі
Бас ауруы: негізгі себептері
Бас ауруы — әртүрлі дәрежеде ауырсыну тудырып, күнделікті өмірге айтарлықтай қолайсыздық әкелетін жиі кездесетін жағдай. Себептері сан алуан: психикалық және эмоциялық шаршау, ми тамырларының атеросклерозы, мигрень (бас сақинасы), мидың органикалық аурулары (ісіктер, инсульт және т.б.) және басқа факторлар.
Белгіні байқаудың пайдасы
Ауырсынудың сипаты (қысып тұру, шаншу, солқылдау), орны (маңдай, самай, көз арты, желке) және қосымша белгілер (лоқсу, мұрын бітелуі, көз жасаурауы) ықтимал себепті ажыратуға көмектеседі.
Жиі кездесетін триггерлер
- ұйқының жеткіліксіздігі, стресс, депрессия
- мерзімсіз тамақтану, кейбір гормоналды дәрілер
- кофеинді шамадан тыс қолдану, темекі, алкоголь
Бас ауруының жиі түрлері және белгілері
Шиеленіске (стресске) байланысты
Әдетте қатты ауырмайды, бірақ ұзаққа созылады. Шаншу сезімі болмайды, бас немесе мойын айналасы қысып тұрғандай әсер береді. Негізгі себептері: ұйқының жетіспеуі, депрессия, стресс.
Мигрень (бас сақинасы)
Қатты ауыртып, шаншитын бас ауруы. Көбіне көздің артында сезіледі. Жарық пен дыбысқа сезімталдық, лоқсу және жүрек айнуы қатар жүруі мүмкін. Ықтимал себептері: дұрыс тамақтанбау режимі, кейбір гормоналды дәрі-дәрмектер.
Солқылдау (кластерлік типке ұқсас)
Өте қатты ауыртады. Көбінесе бір көз айналасында немесе көздің артында сезіледі. Мұрын бітелуі, көздің жасаурауы қосылуы мүмкін. Көбіне ұйқы кезінде басталады. Триггерлері: спиртті ішімдік пен темекі.
Гайморитке байланысты
Ауыртпалы әрі тұрақты болуы мүмкін. Мұрыннан тоқтамай су ағуы байқалады. Ауырсыну мұрын үстінен басталып, маңдайға және құлақ аймағына тарауы ықтимал. Негізгі себептері: гайморит инфекциясы және мұрынның бітелуі.
Аллергияға байланысты
Танаудың бітелуі, көздің жасаурауы, қышыну және бастың шаншуы сияқты белгілермен көрінеді. Көбіне гүл тозаңы, зең (көгеру) және шаң әсер етеді.
Кофеинге байланысты
Шаншып ауырады және көбіне кофеинді шамадан тыс қолданудан пайда болады.
Шаршауға байланысты
Ауырсыну белгілі бір нүктемен шектелмеуі мүмкін. Шаршататын физикалық қозғалыстардан кейін күшеюі ықтимал. Кейде түшкіру, жөтел, ісік жағдайлары немесе мигреньмен қатар көрінуі мүмкін.
Жақ буыны/бұлшықеттері (қысым сезімі)
Баста қысым мен қысылу сезімі байқалады. Жақтың ауыруы, қимылдағанда шытырлауы мүмкін. Негізгі себептері: жақ аймағындағы қолайсыздық және стресс.
Ревматизмдік ауырсынулар
Мойында немесе бастың артқы бөлігінде болады, қозғалыс кезінде күшеюі мүмкін. Көбіне тұз жиналуымен және суық тиюмен байланысты деп сипатталады.
Көздің шаршауы
Көз айналасында ауырсыну сезіледі. Көрудің төмендеуі, астигматизм және көзілдіріктің дұрыс сәйкес келмеуі әсер етуі мүмкін. Мұндай жағдайда көз дәрігеріне қаралып, көзілдірікті (немесе линзаны) дұрыс таңдату маңызды.
Кейбір тұрмыстық жағдайлар және ұсынылатын әрекеттер
Жақпайтын тамақтан кейін
Кейде ағза көтермеген тағамнан кейін бас ауыруы мүмкін. Мәтіндегі ұсыныс: асқазанды тазарту көмектесуі ықтимал.
Қаназдық (анемия) кезінде
Белгілері ретінде: бас ауыруы, көз қарашығының ұлғаюы, маңдайдың мұздауы, тамыр соғысының әлсіреуі аталады. Мәтіндегі кеңес: басыңызды орамалмен қыса таңып, тегіс жерде шалқадан жатып бір сәт тынығыңыз, кейін кофе немесе шай ішіңіз.
Ой еңбегі және ұзақ отырыс
Үздіксіз қағазға үңілу, таза ауада серуеннің аз болуы бас ауруын күшейтуі мүмкін. Мәтіндегі ұсыныстар:
- Легенге ыстық су құйып, аяқтарды тобыққа дейін 10–15 минут малып отыру.
- 1 шай қасық жалбызды 1 кесе қайнаған суға тұндырып ішіп, демалу.
- Ой еңбегімен көп айналысатын адамдарға балық жеуді көбейту.
Жүйкелік әлсіздік, невралгия, невроз
Бас сақинасы, желке және жүйке невралгиясы кейде жүйкенің әлсіреуімен байланысты болуы мүмкін. Белгілері ретінде: бас ауыруы, ашушаңдық, тітіркенгіштік айтылады.
Мәтіндегі ұсыныстар
- Мазасыз ойдан арылып, жақсы тынығу.
- Шай ішу.
- Жұмыртқаны кесеге жарып, үстіне қайнаған су құйып араластырып, қоспаны күн сайын аз-аздан ішу туралы халықтық әдіс.
Неврастения (жүйкенің жұқаруы)
Мәтінде бұл жағдай мұғалімдерде жиі кездесетіні айтылады.
- Күн сайын 1 ас қасық бал жеу.
- Киікоты, қалақай сияқты дәрілік өсімдіктерді қолдану.
- Маңдайға жұқалап кесілген шикі картопты таңу.
- Таңертең аш қарынға айран ішу (мәтінде пайдалы тәсіл ретінде беріледі).
- Бас ауырғанда екі қолды шынтаққа дейін ыстық суға малып отыру; су салқындаса, үстіне ыстық су қосып, температурасын тұрақты ұстау.
Қай кезде дәрігерге қаралған жөн?
Бас ауруы кейде күрделі аурулардың белгісі болуы мүмкін. Мәтіндегі ұсыныс бойынша төмендегі жағдайларда тиісті маманға қаралған дұрыс:
Қан қысымы, атеросклероз
Гипертония немесе атеросклероз болса, кардиолог немесе терапевтке көріну ұсынылады.
Инсульттен кейін
Инсульт жағдайында невропатологқа қаралу қажет.
Мида ісік/қатерлі түзіліс күдігі
Қатерлі ісік немесе бітеу жара бар деген күдік болса, нейрохирургке тексерілген жөн.
Менингит күдігі
Менингитке күдік туындаса, инфекционист дәрігердің бақылауы қажет.
Дереккөз
Bilim-all.kz