Оқушыларға жануарлардың тіршілігі бақылауды үйрету
Сабақ тақырыбы
Адамды адам еткен — еңбек.
Сабақ мақсаты
«Адамды адам еткен еңбек» ұғымының мағынасын ашу, адам мен табиғат байланысын түсіндіру.
Сабақ міндеттері
- Бақылауға үйрету: оқушыларға жануарлардың тіршілігін бақылауды меңгерту, «адам — табиғаттың бір бөлігі» деген тұжырымды дәлелдету.
- Ойлау дағдыларын дамыту: адамның іс-әрекетін жануарлар тіршілігінен ажырата білу, есте сақтау, шыдамдылық, жіті бақылау және логикалық ойлауды жетілдіру.
- Тәрбиелік бағыт: еңбекқорлыққа баулу, қоршаған ортаға қамқорлықпен қарауға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
-
Бейнематериал
Жануарлар әлемі туралы бейнетаспа
-
Көрнекі суреттер
Тақырыпты ашуға арналған иллюстрациялар
-
Кесте
Тарихи дереккөздер кестесі
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Табиғат туралы өлең оқылады. Мұғалім қысқаша бағыт береді: «Бүгін адамның табиғаттан нені үйренгенін бірге қарастырамыз».
2) Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау
Сабақтың тақырыбы таныстырылып, мақсат-міндеттері түсіндіріледі. Оқушылардан күтілетін нәтижелер нақты айтылады.
3) Пікір алмасу (сұрақ-жауап)
Негізгі сұрақ
Адам табиғаттан нені үйренеді?
Оқушылар бір-біріне сұрақ қойып, жауаптарын дәлелмен толықтырады. Мұғалім жауаптарды жинақтап, өткен өмірге «саяхат» жасайтынымызды және сабақ барысында тарихи дереккөздер кестесі толтырылатынын ескертеді.
Оқулықпен жұмыс
- «Адамды адам еткен еңбек» мәтіні оқылады. Оқушылар мәтіннің негізгі идеясын белгілеп, тірек сөздерді бөліп жазады.
- Мәтін бойынша қазіргі заман адамының ерекшелігін ашатын салыстырмалы талдау жүргізіледі. Нәтижесі тірек сызба түрінде рәсімделеді.
| Қазіргі заман адамы | Табиғаттағы ұқсастық |
|---|---|
| Үй, қабырға, қоршау салады. | Аралардың ұясы, құстардың ұя жасауы. |
| Аспанға ұшады. | Құстардың ұшуы. |
| Оқушылар өздері қосымша мысалдар келтіріп, салыстыруды жалғастырады. | Табиғаттағы бақылауларға сүйеніп, дәлелдерін нақтылайды. |
Кейін мына сұраққа жауап беріледі: «Адамды адам еткен еңбек екенін анықтау үшін қандай тарихи деректемелер пайдаланылады?»
4) Сабақты қорытындылау
Қорытынды сұрақтар: «Тарих дегеніміз не?» және «Ғалымдар көне заман туралы нені негізге алып біледі?»
Тарихи дереккөз
Заттық дереккөз
- Еңбек құралдары
- Үй шаруашылығына арналған аспаптар
- Қару-жарақ
- Әшекейлер
- Қираған ғимараттар
Тарихи дереккөз
Жазбаша дереккөз
- Шежіре
- Хаттар
- Хандардың жарлықтары
- Іс қағаздары
- Әңгімелер және басқа мәтіндер
Тарихи дереккөз
Ауызекі дереккөз
- Ертегі
- Мысал
- Жыр, өлең
- Жұмбақ
- Жаңылтпаш
- Аңыздар
5) Бақылау және бекіту
Оқулықтағы әңгіме оқылып, негізгі ой бойынша қысқа талқылау жасалады. Оқушылар бақылау нәтижесін дәлел ретінде қолдануға дағдыланады.
6) Үй тапсырмасы
Еңбек туралы өз бақылауларыңды бақылау күнделігіне жазу: табиғаттан көрген үлгілеріңді (құстар, жәндіктер, жануарлар әрекеті) атап, адам еңбегімен байланысын түсіндір.