Қазақша рефераттар

Оқушылардың шығармашылығын, танымдық қызығушылығын, байланыстырып сөйлеу, өз пікірін қорғай алу дағдыларын, ұжымда біріге отырып әрекет жасай білу қабілеттерін дамыту

Тақырыбы: Ұлтымыздың мақтанышы

Бұл сабақ — ауылымыздың мақтанышы, көрнекті жазушы, білікті журналист және қоғам қайраткері Мұқамеджан Сералиннің өмірі мен шығармашылығына арналған танымдық «саяхат сабағы».

Формасы

Саяхат сабағы

Әдістері

  • Баяндама
  • Иллюстрация
  • Іскерлік ойын
  • Топтық жұмыс
  • Әңгімелесу

Мақсаты

  1. 1 Оқушыларды М. Сералиннің өмірбаяны және шығармашылығымен таныстыру.
  2. 2 Шығармашылықты, танымдық қызығушылықты, байланыстырып сөйлеуді, өз пікірін қорғауды және ұжыммен бірлесе әрекет етуді дамыту.
  3. 3 Білімге құмарлыққа, қоғам қайраткерлерінің еңбегін құрметтеуге тәрбиелеу және патриоттық сезімді арттыру.

Көрнекілігі

М. Сералиннің портреті мен фотосуреттері, буклет, мақалалары, қима қағаздар, сандықша, пошта жәшігі, магнитофон.

І. Ұйымдастыру кезеңі

Мұғалім оқушыларды Білім күнімен құттықтап, сабақтың ерекше форматта өтетінін айтады: бүгінгі сабақ — мұражайға жасалатын танымдық саяхат.

Ойын: «Сыңғырла, қоңырау, сыңғырла!»

Жақсы көңіл күй қалыптастыру үшін мұғалім қолындағы қоңырауды кезекпен оқушыларға береді. Әр оқушы қоңырауды ұстап тұрып, сыныптастарына жылы тілек айтып, қоңырауды келесі балаға ұсынады. Соңында мұғалім қорытынды тілегін айтып, ойынды аяқтайды.

Нәтиже

  • Сыныпта жағымды атмосфера орнайды
  • Бір-біріне қолдау көрсету мәдениеті қалыптасады

ІІ. Кіріспе

Бүгін біз ауылымыздың мақтанышы — Мұқамеджан Сералиннің өмірбаяны мен шығармашылығына шолу жасаймыз. Жазушының портреті көрсетіліп, мұғалім буклеттегі деректерге сүйене отырып, негізгі мәліметтерді таныстырады.

Бағдар

Өмір жолы → еңбектері → мақалалары → бекіту ойындары → шығармашылық тапсырма.

ІІІ. Негізгі бөлім

Баяндама: Мұқамеджан Сералин туралы

Көрнекті жазушы, білікті журналист әрі қоғам қайраткері Мұқамеджан Сералин 1872 жылы қазіргі Қарабалық ауданына қарасты Өрнек ауылында дүниеге келіп, 1929 жылы сол өңірде қайтыс болды.

Әкесі Серәлі — хат танитын, көзі ашық, өлеңді жазбаша да, ауызша да айтатын ақын жан болған. Мұқамеджан 3–4 жасында әкесінен айырылып, тұрмыс тауқыметін көрген анасы балаларымен Троицкідегі төркініне қоныс аударады.

Жоқшылыққа қарамастан, Мұқамеджан 8 жасында Троицкідегі медресеге оқуға түседі. Кейін 1891 жылы Қостанайдағы екі сыныптық орыс-татар мектебін тәмамдайды.

1911 жылы Троицкіде «Айқап» журналын шығарды. Оның «Топжарған» және «Гүлкәшима» поэмалары, сондай-ақ әңгімелері мен өлеңдері «Айқапта» және басқа да басылымдарда жарияланды.

Мақалаларында Ы. Алтынсарин ұсынған ағартушылық идеяларды қолдаған. 1919 жылы Орынбор қаласында «Ұшқын» газетінің редакциясында қызмет атқарып, кейін өзге де журнал-газеттерде еңбек етті.

М. Сералин қазақ даласын, қазақ жұртының тұрмыс-тіршілігін көзімен көріп, сол туралы еңбектерінде кеңінен жазды. «Айқапта» жарияланған «Ескі жыр», «Диқаншылық», «Қостанай уезінен», «Жер әңгімесі» секілді мақалалары соның дәлелі.

Ойын: «Сиқырлы сандықша»

Саяхат барысында алған білімді бекіту үшін оқушылар сандықшадан қима қағаздарды алып, сөйлемдегі көп нүктенің орнына тиісті сөзді қояды.

Сұрақтар

  1. 1. М. Сералин … дүниеге келген. (1872 ж.)
  2. 2. Мұқамеджанның әкесінің аты — … (Серәлі)
  3. 3. Мұқамеджан 8 жасында … медресеге оқуға түседі.
  4. 4. М. Сералиннің … атты поэмалары бар. («Топжарған», «Гүлкәшима»)
  5. 5. 1911 жылы Троицкіде … журналын шығарды. («Айқап»)
  6. 6. Ол өз мақалаларында … идеяларын қолдаған. (Ы. Алтынсарин)

Қосымша мәлімет

М. Сералин Өрнек ауылында қазақ балалары үшін мектеп ашқан. Сол бастама кейін бүгінде бәрімізге таныс білім ордасының негізіне айналды.

Бұл дерек оқушыларға жеке тұлғаның ауыл мен қоғам дамуына қосатын үлесін айқын көрсетеді.

Іскерлік ойын: «Жас талант»

Оқушылар газет-журнал оқуға қатысты сұрақтарға жауап береді: қандай басылымдарды оқиды, оларды кімдер жазатынын біле ме? Одан кейін сынып екі топқа бөлініп, екі «баспахана» ретінде өз газетін шығарады.

  • Әр топ өз газетінің атауын қояды.
  • М. Сералин туралы мақала жазады (тыңдағаны мен оқығанын пайдаланады).
  • Жұмысқа көмектесу үшін ақын-жазушының фотосуреті ұсынылады.

Дағдылар

  • Ақпаратты іріктеу және құрылымдау
  • Мәтін жазу мәдениеті
  • Топпен келісу, ортақ шешімге келу

IV. Қорытынды

Әр топтан бір оқушы шығып, өз тобы дайындаған газетті таныстырып, қорғайды. Осылайша оқушылар М. Сералин туралы білімін жинақтап, еңбегінің ауыл үшін маңызын бағамдайды.

«Хат жазу» тапсырмасы

Оқушыларға парақтар таратылып, әрқайсысы Мұқамеджан Сералинге арнап алғыс-тілегін, өз ойы мен көзқарасын жазады. Дайын хаттар пошта жәшігіне салынады.

Кейін М. Сералиннің зиратына арнайы саяхат ұйымдастырылып, жазылған хаттардың сол жерде оқылатыны (немесе жеткізілетіні) ескертіледі.

Түйін

Сабақ оқушыларға туған жер тарихына құрметпен қарауды, қоғамға еңбек сіңірген тұлғаның өнегесін тануды және өз ойын сауатты жеткізуді үйретеді.