Қазақша рефераттар

Экологиялық проблемалардың асқынуы

Сабақтың тақырыбы

Қазақстандағы экологиялық проблемалар мен әлеуметтік-демографиялық үрдістер (1946–1991).

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Қазақстандағы экологиялық проблемалар мен әлеуметтік-демографиялық өзгерістердің күрделілігін ашу, олардың Қазақстанға ғана емес, бүкіл адамзат денсаулығына төнген елеулі қауіп екенін түсіндіру.

Дамытушылық

Оқушылардың тарихи танымын және сөйлеу мәдениетін дамыту; әртүрлі тапсырмалар арқылы тарихи оқиғаларды есте сақтау қабілетін жетілдіру.

Тәрбиелік

Отанын, елін сүюге тәрбиелеу.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі
Жаңа сабақ.
Сабақтың әдістері
Сұрақ-жауап, ауызша баяндау, салыстыру, талдау.
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, карта, тапсырмалар, кестелер, Семей полигоны туралы деректі фильм.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Сыныпты түгендеу.
  • Сабаққа назар аударту.

II. Үй тапсырмасымен жұмыс

1-тапсырма: Кестені пайдаланып, сәйкестікті табу.

III. Жаңа сабақ

1) Экологиялық проблемалардың асқынуы

2) Арал апаты

3) Демографиялық үрдістер

Табиғи пайдалы қазбалардың аса мол қоры болғанымен, табиғатты қорғаудың берік құқықтық базасы қалыптаспады. Өндірістік мәдениет төмен жағдайда Қазақстан аумағы ғылым мен техника жетістіктерінің қысымына төтеп бере алмай, экологиялық тұрғыдан қорғансыз күйге түсті.

Экономиканы дамыту, жаңа кен орындарын игеру және жаңа елді мекендер салу табиғи ресурстарды көп мөлшерде қажет етті. Ұзақ уақыт бойы республиканың табиғи байлығы сарқылмайтындай көрініп, ресурстар негізінен экстенсивті жолмен пайдаланылды. Тек 1980-жылдардың екінші жартысында ғана экологиялық жағдайды сауықтыру және табиғи байлықты тиімді пайдалану бағытында бетбұрыс байқалды. Дегенмен, табиғатты қорғау іс-тәжірибесі ұзақ уақыт бойы қанағаттанғысыз деңгейде қалды.

Келтірілген зиянның негізгі көріністері

  • Жайылымдық жерлер зардап шекті: кей өңірлер құнарсыз, қуаң тақырға айналды.

  • Топырақ эрозиясы 5 млн гектардан астам жыртылатын жерді қамтыды.

  • Өскемен, Балқаш, Лениногор сияқты қалалардағы түсті металлургия кәсіпорындары 1960-жылдары атмосфераға сағатына 3,6 млн м³ техникалық газ және 3,1 млн м³ зиянды қоспа шығарған.

  • Тобыл, Есіл, Ертіс, Орал, Бадам, Қаратал өзендеріне жыл сайын миллиардтаған текше метр тазартылмаған ағын су төгілген.

Әскери, химиялық және ғарыштық полигондар

Қазақстан аумағында КСРО-ның әскери, химиялық және ғарыштық полигондары орналасып, әртүрлі сынақтар жүргізілді. Бұл аймақтардағы тәжірибелер табиғи ортаға қосымша салмақ түсіріп, экологиялық жағдайды ушықтырды.

Капустин Яр, Азғыр

Бірнеше мәрте жер асты ядролық жарылыстары жасалды.

Сарышаған

Әуе қауіпсіздігі күштерінің стратегиялық жүйелері мен лазер қаруы бірнеше рет сынақтан өтті.

Семей полигоны

Сынақтар аймақтың экологиялық жағдайын одан әрі күрделендірді.

Негізгі ой

1946–1991 жылдар аралығында табиғи ресурстарды шамадан тыс пайдалану, қоршаған ортаны қорғаудың әлсіздігі және әскери-өнеркәсіптік сынақтардың ықпалы Қазақстандағы экологиялық проблемаларды тереңдетіп, халық денсаулығы мен өмір сапасына ұзақ мерзімді қауіп төндірді.