Домбыра аспабының құрылысымен танысу
Сабақ жоспары
Ұлттық аспаптар әлеміне саяхат
Бұл сабақта қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптарының шығу тарихы, үні мен көркемдік болмысы таныстырылады. Тыңдау, талдау, орындау және шығармашылық тапсырмалар арқылы оқушының музыкалық қабілеттері мен сөйлеу мәдениеті дамытылады.
Негізгі бөлімдер
- 1 Үй тапсырмасы: халық күйі «Ақсақ құлан» — басты кейіпкерлерді суреттеу.
- 2 Домбыра туралы аңыз.
- 3 Домбыра аспабының құрылысы: негізгі бөліктері мен ерекшеліктері.
- 4 Музыка сауаты: домбырада ойнайтын он саусақ қағидалары.
- 5 Музыка тыңдау: Н. Тілендиев — «Ата толғау».
Тәжірибелік және қорытынды кезең
- 6 Қобыз аспабымен танысу.
- 7 Қобызда орындалатын күй тыңдау.
- 8 Басқа ұлттық аспаптармен танысу.
- 9 Аспапта ойнау: ұлттық аспаптар — «Жұмырлы қылыш».
- 10 Қорытынды: сөзжұмбақ шешу.
- 11 Үй тапсырмасы: «Сазды аспаптар сыры» тақырыбына сурет салу.
Оқулықпен жұмыс: «Ақсақ құлан» желісі
Ертеде бір аңшы жігіт болыпты. Ол биік таудың қиясын, қалың қарағай арасын мекендеген бұғы мен маралды аулап, кәсіп еткен екен. Бір күні жолы болып, биік таудың қиясынан теңбіл марал атып алады. Маралды етекке түсіру үшін оның ішек-қарнын шығарып, сол жерде қалдырады.
Араға айлар салып, аңшы баяғы жерге қайта келеді. Сол маңнан құлағына ызыңдаған бір үн естіледі. Жақындап барлап қараса, өткенде қалдырған маралдың ішегін қарға-құзғын іліп әкетіп, қарағайдың бұтағына қос тін болып керіп тастағанын көреді. Дыбыс дәл сол керіліп тұрған ішектен шығып тұрған екен.
Негізгі ой
Жел ішекті сәл ғана тербетсе, ол ызыңдап, жанға жайлы үн шығарады. Бірде уілдеп, бірде сарнап, кейде сыңсып жылағандай болып, аңшы жігіттің көңіл күйін сан құбылтады. Бұл аңыз табиғи дыбыстан өнердің тууын, ал үннің адам жанын терең қозғай алатынын аңғартады.