Санды табыңдар
Сабақтың құрылымы
- I Ұйымдастыру
- II Үй тапсырмасын тексеру
- III Жаңа материалды игеру
- IV Есептер шығару арқылы бекіту
- V Бағалау және үй тапсырмасы
- VI Қорытындылау
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Сәлеметсіздер ме, оқушылар! Отырыңыздар. Сабақты бастамас бұрын сыныптың сабаққа қатысуын тексеремін.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Оқушылардың үй жұмысы жазылған дәптерлерін жинап, орындалуын тексеремін.
III. Жаңа материалды игеру
1-есеп
Бөлігі белгілі → бүтінді табуОқушының кітапханасында 70 оқулық бар. Бұл — ондағы барлық кітаптардың 2/5 бөлігі. Оқушының кітапханасында барлығы неше кітап бар?
Шешуі
- 70 кітап — барлық кітаптардың 2/5 бөлігі.
- Олай болса, 1/5 бөлігі: 70 ÷ 2 = 35 (кітап).
- Бүкіл кітап саны: 35 × 5 = 175 (кітап).
Ереже түрінде
Бөлігі бойынша санды табу үшін, бөлікке сәйкес берілген санды сол бөлшекке бөлеміз: 70 ÷ (2/5) = 70 × 5 ÷ 2 = 175.
Жауабы: 175 кітап.
2-есеп
ҮлгіМашина 145 км жол жүрді. Бұл — оның барлық жүруге тиісті жолының 5/9 бөлігі. Барлық жол неше километр?
Шешуі
145 ÷ (5/9) = (145 × 9) ÷ 5 = 261 (км).
Жауабы: 261 км.
3-есеп
Теңдеу арқылыКесіндінің 5/7 бөлігі 15 см-ге тең. Кесіндінің ұзындығын табыңдар.
Шешуі
x см — кесіндінің ұзындығы. Шарт бойынша: (5/7)·x = 15. Сондықтан x = 15 ÷ (5/7) = 15 × 7 ÷ 5 = 21.
Жауабы: 21 см.
IV. Есептер шығару арқылы бекіту
№831. Санды табыңдар
15 ÷ (3/4) = 15 × 4 ÷ 3 = 20
45 ÷ (5/9) = 45 × 9 ÷ 5 = 81
13 ÷ (1/2) = 13 × 2 = 26
6 ÷ (2/3) = 6 × 3 ÷ 2 = 9
№832 (1)
Тиін шамамен 6 жыл жасайды. Бұл — қоянның жасауға тиісті жасының 3/5 бөлігі. Қоян неше жыл жасайды?
6 ÷ (3/5) = 6 × 5 ÷ 3 = 10 (жыл).
Жауабы: қоян 10 жыл жасайды.
№833
Тік төртбұрыштың ені 4 1/5 см, бұл оның ұзындығының 1/2 бөлігі. Тік төртбұрыштың периметрін табыңдар.
Шешуі
- Ені: 4 1/5 = 21/5 см.
- Ұзындығы: (21/5) ÷ (1/2) = (21/5) × 2 = 42/5 = 8 2/5 см.
- Периметр: P = 2(a + b) = 2(8 2/5 + 4 1/5) = 2(12 3/5) = 25 1/5 см.
Жауабы: периметрі 25 1/5 см.
№834
Бірінші жәшікте 8 кг алма бар. Бұл — екінші жәшіктегінің 4/5 бөлігі. Екі жәшікте барлығы неше килограмм алма бар?
Екінші жәшік: 8 ÷ (4/5) = 8 × 5 ÷ 4 = 10 (кг). Барлығы: 10 + 8 = 18 (кг).
Жауабы: 18 кг.
№835
Марат барлық ақшасының 5/7 бөлігіне кітап сатып алғаннан кейін, оның 50 тг ақшасы қалды. Мараттың бастапқы ақшасы қанша болды?
Қалған ақша — 2/7 (өйткені 1 − 5/7 = 2/7). Сондықтан бастапқы ақша: 50 ÷ (2/7) = 50 × 7 ÷ 2 = 175 (тг).
Жауабы: 175 тг.
№836. Бөлігі бойынша шамаларды табыңдар
16 ÷ (4/7) = 16 × 7 ÷ 4 = 28 (м)
30 ÷ (5/8) = 30 × 8 ÷ 5 = 48 (дм)
V. Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Сабаққа белсене қатысып, тақтада жауап берген оқушылардың жұмысын бағалаймын.
Үйге тапсырма
- №832 (2, 3)
- №835 (2)
- №836 (3, 4, 5, 6)
VI. Қорытындылау
Сабақ аяқталды. Сау болыңдар!
Негізгі түйін
Егер санның белгілі бір бөлігі берілсе, онда бүтін санды табу үшін берілген мәнді сол бөлшекке бөлеміз: a ÷ (m/n) = a × n ÷ m.