Қазақша рефераттар

Тест тапсырмаларын орындау

Сабақ туралы қысқаша ақпарат

Мекеме және мұғалім

ШҚО, Аягөз қаласы, КММ К. Бозтаев атындағы жалпы білім беру мектебі.
Бастауыш сынып мұғалімі: Слямгазина Нургүл Муратовна.

Тақырып

Қой (ғой), қана (ғана), -ақ шылаулары

Сабақ форматы: саяхат сабақ

Сабақтың мақсаты

  • Білімдік: қой/ғой, қана/ғана, -ақ шылауларының өзі қатысты сөзге шектеу, нақтылау, өтіну мағыналарын үстейтінін түсіндіру; шылау туралы білімді қорытындылау.
  • Дамытушылық: білім деңгейін нығайту, тіл байлығын және сөздік қорды дамыту, логикалық ойлауды жетілдіру.
  • Тәрбиелік: сауатты әрі көркем жазуға, ізденімпаздыққа, мақсатқа жетуге, көпшіл және кішіпейіл болуға тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер

Түсіндіру, көрнекілік, сұрақ-жауап.

Көрнекілік

Интерактивті тақта, тест, үлестірмелі карточкалар.

Пәнаралық байланыс

Ана тілі.

Сабақ құрылымы

I. Ұйымдастыру

  • Мұғалімнің кіріспе сөзі.
  • Психологиялық ахуал қалыптастыру.

Шаттық шеңбері (өлең жолдары)

Шырылдады қоңырау,

Біз сабақты бастаймыз.

Жаңа білім алуға,

Алға қадам аттаймыз.

Жарқын күн, жарқын күн!

Біз сені сүйеміз!

Біз сенен сұраймыз:

Бер бізге жарқын күн,

Бейбіт күн шуағын.

Бер бізге жарқын күн,

Денсаулық, ізгілік.

Сабақта оқушылар «Сөз таптары елі» картасы бойынша «Шылау қаласының ауылына» автобуспен саяхат жасайды.

II. Өткенді пысықтау

Ережені еске түсіру

Шылау — өз алдына толық мағынасы жоқ, бірақ сөздер мен сөйлемдерді байланыстырып, қосымша мағына үстейтін көмекші сөз табы.

Мысал шылаулар

мен, бен, пен, және; да, де, та, те; ма, ме, ба, бе, па, пе; дейін, шейін; қана, ғана; қой, ғой; -ақ; үшін, туралы.

«Ауылдар» бойынша қайталау

  • Байланыстыру: мен/бен/пен, және — сөз бен сөзді байланыстырады.
  • Күшейту, нақтылау: да/де/та/те — тіркескен сөзге күшейтпелі мағына береді.
  • Сұраулық: ма/ме/ба/бе/па/пе — сұраулық мағына үстейді; қайталанса, арасына үтір қойылып, соңынан сұрақ белгісі қойылады.
  • Үстеме мағына және септік талабын қою: үшін/туралы/дейін/шейін — өзі қатысты сөзге үстеме мағына береді және сөздің септік жалғауда тұруын қажет етеді.

Үй тапсырмасын тексеру

Ребус шешімі бойынша оқушылар дәптердегі жұмысты тексеріп, 4–5 оқушы құрастырған әңгімесін дауыстап оқиды.

Сөзжұмбақ және «сөзтерім» ойыны

Сұрақтар

  1. Өз ойынан кез келген уақытта өлең шығаратын адам?
  2. Қой бағатын кісі?
  3. «Ас атасы — нанды» пісіріп дайындайтын адам?

Жауаптар

Ақын, шопан, наубайханашы.

Буындық қысқартулар арқылы сөз жасау: Ғалам → алам, Анар → нар, Науа → ауа, Ақыр → қыр.

Шешуі: «ғана»

Осыдан кейін ауыл көшелерінің атауы бүгінгі тақырыпқа сай екені анықталады: қой (ғой), қана (ғана), -ақ.

III. Жаңа сабақ: «Шылау қаласының ауыл көшелері»

Оқушылар дәптерге күнін және тақырыпты жазып алады. 31-жаттығу ауызша орындалады: сөйлемдерден шылауларды тауып, олардың басқа шылаулардан айырмашылығын айту.

31-жаттығудан мысал сөйлемдер

1) Шырылдап жерге түскеннен іздейтінің бір-ақ жан.

2) Торғайдың сондағы жем жегенін көрсең ғой.

Әдеби байланыс: 1) Б. Бұлқышев «Ана», 2) М. Зверев «Суықторғай».

Негізгі түйін

  • -ақ — шектеу, даралау, нақтылау реңкін береді (мысалы: бір-ақ).
  • ғой — сөйлеушінің ойын күшейтіп, назар аударту, өтіну реңкін білдіреді.
  • ғана/қана — шектеу, «тек» мағынасын үстейді.

«Бұлақтың көзін ашу»

«Бұлақ көрсең, көзін аш» нақылына сүйеніп, оқушылар 32-жаттығуды орындау арқылы өз білімін көрсетеді.

Сергіту сәті

Көбелек тұрып ертемен,

Күлімсіреп керілді.

Бір дегенде — шықпен бетін жуды,

Екі дегенде — шыр айналып бұрылды.

Үш дегенде — қанат қағып,

Төрт дегенде — ұшып кетті.

Қолдану дағдылары

  • 35-жаттығу: «Қырдың қызғалдағын теру» — тапсырма дұрыс орындалса ғана «гүл» алынады.
  • 34-жаттығу: «Көшет отырғызуға көмектесу» — сөйлемдермен жұмыс.
  • 36-жаттығу: құстарға ұясын табуға көмектесу — ғой, ғана, -ақ шылауларымен сөйлем құрап жазу.

IV. Қорытынды және бағалау

Тест тапсырмалары

Оқушылар тестті орындайды және жұмыстарын өзара алмастырып тексереді.

Жауап кілті

1 — б, 2 — ә, 3 — а, 4 — ә, 5 — б, 6 — а, 7 — б

Бағалау өлшемі

  • 7 дұрыс жауап — «5»
  • 5–6 дұрыс жауап — «4»
  • 4 дұрыс жауап — «3»

Жақсы нәтиже көрсеткен оқушыларға ауылдың сыйлы ақсақалы ақ батасын береді.

Рефлексия

Оқушылар өз білімін және көңіл күйін бағалау үшін төрт нұсқаның бірін таңдайды.

1-нұсқа

«Барлығын түсіндім, белсене қатыстым, өте жақсы жауап бердім» — «5».

2-нұсқа

«Тақырыпты түсіндім, бірақ белсенділігім төмендеу болды; жақсы жұмыс істедім» — «4».

3-нұсқа

«Ойланатын тұстар бар; аз жұмыс істедім, келесі сабақта міндетті түрде тырысамын» — «3».

4-нұсқа

Ең төмен көңіл күйді білдіретін белгі таңдалмайды деп күтіледі: оқушылар сабаққа белсенді қатысып, еңбек етеді.

Қорытынды жұмыс

Оқушылар шылаулар бойынша диаграмма құрастырады.

V. Үй тапсырмасы

  • 33-жаттығу орындау.
  • Тақырыпқа қатысты ережелерді жаттау.