Бауырсақтың дайындалу технологиясын білу
Қарағанды облысы, Балқаш қаласы
Абай атындағы №2 лицей
Жортарова Нұргүл Николаевна
Сабақтың тақырыбы
«Экономика ертегілер елінде» — қаржы негіздеріне кіріспе қолданбалы курс бойынша кіріктірілген сабақ.
Сабақтың мақсаты
Халық ертегісін пайдалана отырып, ойын арқылы оқушылардың этномәдени, экономикалық және экологиялық білім негіздерін қалыптастыру.
Сабақтың түрі
Кіріктірілген сабақ: ана тілі, экономика, дүниетану, технология.
Міндеттері
- Ертегі желісі арқылы ұлттық тағам — бауырсақтың экологиялық таза өнімдерден жасалатынын түсіну.
- Бауырсақтың дайындалу технологиясын меңгеру.
Әдіс-тәсілдері
Күтілетін нәтижелер
- Оқушылар бауырсақтың құрамына қандай өнімдер кіретінін біледі.
- Бауырсақтың дайындалу технологиясын түсіндіреді.
- Бауырсақтың түрлерін ажырата алады.
Көрнекіліктер мен ресурстар
Оқу ортасы
Безендірілген зал, слайд, костюмдер
Құрал-жабдық
Ыдыс-аяқ, қажетті өнімдер, электр қуаты
Өнімдер
2 жұмыртқа, 300 г ұн, 200 г сүт, 200 г май, тұз
Медиаматериал
Бауырсақ пісіру технологиясы бойынша бейнефильм
Сабақтың құрылымы
-
1) Ұйымдастыру
Ақырын музыка, кіріспе әңгіме
-
2) Ертегі қойылымы
Театрланған көрініс, рөлдік ойын
-
3) Слайд / бейне
Технология, түсіндіру
-
4) Түйіндеу
Сұрақ-жауап, есеп, қорытынды
Ұйымдастыру бөлімі: нанға құрмет
Сабақ тынық әуенмен басталады. Мұғалім нанның қадір-қасиеті туралы өлең оқып, оқушылардың назарын еңбектің, дәннің және өмірдің құндылығына аударады.
Негізгі ой
Нан — өмір. Әр дән — еңбек пен жауапкершіліктің белгісі. Ресурсты қадірлеу — экологиялық мәдениеттің де, экономикалық сауаттылықтың да өзегі.
Мұғалімнің сұрағы: «Өлең не туралы болды?»
Одан кейін оқушылар нан тақырыбындағы жаңа мазмұндағы «Бауырсақ» ертегісін тамашалауға шақырылады.
Ертегі қойылымы: экономика тілінде сөйлеген бауырсақ
Қойылым дәстүрлі ертегі бастауымен ашылады. Атай мен әжей бауырсақ пісіруді жоспарлайды, бірақ қор мен мүмкіндік шектеулі екенін айтады. Осы жерде оқушылар «ресурс» ұғымының мәнін бірден көріп, тұрмыстық жағдаймен байланыстырады.
Көріністің өзегі
- Әжей қорын санайды: жұмыртқа, май, сүт, ұн — бауырсақтың негізгі ресурстары.
- Атай зейнетақы жеткіліксіз болғандықтан қосымша жұмыс істейді — табыс табудың мысалы.
- Бауырсақ орманға шығып, таза ауаның құндылығын атап өтеді — экологиялық ойлау.
Диалог арқылы түсіндірілген ұғымдар
Қоянмен кездесу
Қоян бауырсақты жегісі келеді, бірақ бауырсақ «қымбат» екенін айтып, ресурстың шектеулігі мен құн ұғымына әкеледі.
Аюмен келіссөз
Бауырсақ өз бағасын дәлелдейді: өнімдер, отын, пеш, еңбек — бәрі шығын. Аю ақша орнына бал ұсынып, айырбас ұғымын қозғайды.
Түлкі мен қасқырға жауап
Бауырсақ «нарықтық қатынас» туралы айтады: тауар сатып алынады және сатылады; еңбек етпей табыс таппайсың; тегін ештеңе берілмейді.
Оқушылардың түсіндірмесі
Экономика деген не?
Экономика — грек тілінен шыққан ұғым; бастапқы мағынасы — үй шаруашылығын жүргізу.
Экономиканың мақсаты
Экономика адамдарды материалдық жағдайын қамтамасыз етуге, дұрыс таңдауға және ресурсты тиімді пайдалануға үйретеді.
Ертегіден кездескен терминдер
Экономикалық есеп: бауырсақтың өзіндік құны
Мұғалім оқушыларға «Ертегідегі бауырсақтың құны қанша болуы мүмкін?» деген сұрақ қойып, шығындарды есептеуді ұсынады.
| Шығын түрі | Бағасы |
|---|---|
| 2 жұмыртқа | 40 тг |
| 300 г ұн | 24 тг |
| 200 г май | 40 тг |
| 200 г сүт | 22 тг |
| 1 г тұз | 2 тг |
| Электр қуаты (5 кВт × 7 тг) | 35 тг |
| Материалдық шығын (жиыны) | 163 тг |
Еңбек құны қалай есептеледі?
Сабақ шарты бойынша адамның еңбегі материалға кеткен шығыннан екі есе артық деп алынады.
Еңбек құны
326 тг
Жалпы құн (шығын + еңбек)
489 тг
Есептеу: 163 тг × 2 = 326 тг; 163 тг + 326 тг = 489 тг.
Технология: бауырсақ қалай дайындалады?
Бауырсақ — шаймен, қымызбен бірге дастарханға қойылатын ұлттық тағам. Оны көбіне жоғары немесе бірінші сортты ұннан пісіреді. Қамырды ашытып та, ашытпай да дайындауға болады.
Ашытпай пісірілетін бауырсақ
Ұзағырақ сақталады, жолға алып шығуға ыңғайлы.
Ашытып пісірілетін бауырсақ
Дәмі жұмсақ әрі кеуек келеді, бірақ тез кеуіп қалса, жеуге жарамсыз болып қалуы мүмкін.
Негізгі қадамдар (ашымаған қамыр)
- 1 Ұнға май, тұз, жұмыртқа, сүт қосып, қамыр илейді.
- 2 Қамырды жақсылап иін қандырып, қаттылау етіп илеп, біраз тынықтырады.
- 3 Қамырды жіңішкелеп есіп, қолмен дөңгелектеп үзіп алып, тізіп қояды.
- 4 Бетінің кеуіп кетпеуі үшін қамырды жауып қояды.
Түйін
Этномәдени мәні
Бауырсақ — дастархан мәдениетінің айқын белгісі, ұлттық тағам арқылы құндылық тәрбиеленеді.
Экономикалық сауат
Ресурс, шығын, табыс, еңбек құны және нарық ұғымдары қарапайым сюжет арқылы түсінікті болады.
Экологиялық ойлау
Таза орта, таза өнім және еңбекті қадірлеу идеясы оқушылардың жауапкершілігін күшейтеді.