Құстарды атату

Сабақтың мақсаттары

Қыс мезгілінде құстар тіршілігінің негізгі ерекшеліктерін түсіндіру және өлі табиғаттағы өзгерістердің тірі табиғатқа әсерін ұғындыру.
Құстар мен аңдарды қорғауға тәрбиелеу, қамқорлық жасауға баулу, табиғатты сүюге үйрету және экологиялық тәрбие беру.
Оқушылардың тіршілік туралы білімін толықтыру, сөздік қорын, белсенділігін, қызығушылығын және қиялын дамыту.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Сыныпты жұмысқа бағыттау

Мұғалім әрекеті

Оқушылармен амандасады, орындарына отырғызады.
Сыныптың түгелдігін тексереді.
Үй тапсырмасының тақырыбын еске салады: «Олар қайда қыстайды?»

Оқушы әрекеті

Амандасады, сабаққа дайындалады.
Тізім бойынша жауап береді, сабаққа назар аударады.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Оқу және мазмұндау

Оқушылар мәтінді тізбектеп оқиды (7–8 оқушы).
Мазмұнын айтып береді (8–9 оқушы).
Қосымша ынталандыру ретінде «Ақ әженің сұрақтарына» жауап беріп, сыйлық алады.

III. Үй тапсырмасын бекіту

Сұрақ-жауап

Нақтылау сұрақтары

Бунақденелілерге нелер жатады?
Оларға ауа райы қалай әсер етеді?
Ең алдымен көзден таса болатын жәндіктер қайсысы?
Олармен қандай жануарлар қоректенеді?
Жорғалаушыларға не жатады?
Олар қыста қайда болады?
Бақа қыста қайда болады?

Тәжірибе және әңгіме

Оқушылар өз тәжірибесіне сүйеніп қыс мезгілі туралы айтады: боран соғады, күн суытады, аяз күшейеді.

Сыныппен бірге «ауылға көмектесу» ойыны: қар аршу арқылы еңбекке баулу.

Жұмбақтар арқылы құстарды танып, атауын айту.

IV. Жаңа сабақ

Түсіндіру және талдау

Бүгінгі сабақта құстар туралы көбірек білеміз. Құстар — тірі табиғатқа жататын жануарлардың аса маңызды топтарының бірі. Құстарды шартты түрде екіге бөлуге болады:

1) Жабайы құстар

Табиғатта өздігінен тіршілік етеді, қорегін өзі табады, мекенін өзі таңдайды.

2) Үй құстары

Адам бағып-күтіп өсіреді; қорегі, орны, қауіпсіздігі көбіне адамның қарауына байланысты.

Құстардың ортақ белгілері

Көпшілігі ұшады; қанаты болады.
Денесін мамық пен қауырсын қаптайды.
Тұмсығы болады.
Жұмыртқалайды, балапан басады.

Құстардың айырмашылықтары

Құстардың дене көлемі, пішіні, тұмсығы, түсі, дыбысы және тіршілік ету ортасына бейімделуі әртүрлі болады.

Құстардың пайдасы

Өсімдіктерді зиянкес жәндіктерден қорғайды.
Еті, жүні және мамығы тұрмыста қолданылады.

Оқулықпен жұмыс

Мәтіннің мазмұнымен танысу.
Оқушыларға кезекпен оқыту.
Түсінгенін сұрау, талқылау.

Ойын элементі

«Алдар көсе келіпті» деген сюжеттік тапсырма арқылы оқушылардың зейінін арттыру: егер алдансақ, ол барлық «5» пен «4»-ті алып кетеді. Мақсат — тапсырмаларды мұқият орындап, білімді дәлелдеу.

Талқылау сұрақтары (ойлан, дәлелде)

Құстардың атымен қойылатын қыз аттарын атаңдар (мысалы: Тоты, Сандуғаш, Қарлығаш, Бұлбұл).
Орманда балалар құс ұясынан жұмыртқа алмақ болса, сен не дер едің?
Ұядан балапан жерге түсіп кетсе, сен қалай көмектесер едің?
Ағаш басындағы балапанға жылан жақындаса, қандай әрекет жасар едің?
Аулада ит тауықты қуып жүрсе, сен не істер едің?
Тоқылдақ қорегін қайдан табады?
Үй құстарын адам қалай бағып-күтіп өсіреді?

V. Сабақты бекіту

Тест

Оқушылардың түсінігін тест сұрақтары арқылы тексеру және негізгі ұғымдарды қорытындылау.

VI. Бағалау

Оқушылардың жауап беру белсенділігіне, тапсырманы орындау сапасына және түсінік деңгейіне қарай бағалау.

VII. Үйге тапсырма

Құстардың суретін салу.
Тақпақ, мақал, жұмбақ жаттау (90–92-беттер).

Қорытынды ой

Қыс мезгілі — табиғат үшін сынақ кезеңі. Осы уақытта құстарға қамқорлық жасау, олардың мекенін бүлдірмеу және қауіптен қорғау — әр оқушының экологиялық мәдениетін қалыптастыратын маңызды қадам.