Ядролық қарусыз болашаққа
5-сыныпқа арналған сабақ жоспары
Сабақтың тақырыбы
Ядролық қарусыз болашаққа!
Сабақтың мақсаты (білімділік)
Семей полигоны туралы білімді тереңдету. Ядролық қарудың адамдарға тигізетін зардабын түсіндіре отырып, оқушылардың ой-өрісін кеңейту.
Сабақтың мақсаты (дамытушылық)
Оқушылардың шығармашылықпен жұмыс істеу қабілетін дамыту. Өз ойларын еркін әрі дәлелді айтуға үйрету.
Сабақтың мақсаты (тәрбиелік)
Елін, жерін сүюге және аялауға тәрбиелеу. Экологиялық тәрбие беру, жауапкершілік сезімін қалыптастыру.
Сабақтың көрнекілігі
Интерактивті тақта, суреттер, кітаптар.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ, сұрақ-жауап.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
- Оқушылармен және қонақтармен амандасу.
- Оқушыларды түгелдеу.
II. Жаңа сабақ
Кеш Қазақстан Республикасының Әнұранымен басталады.
Кіріспе ой
Тіршілікте не ғой дейсің ең қымбат,
Тіршілікте адам қымбат, сен қымбат.
Ал адамға ауа қымбат бәрінен,
Ауа қымбат — алатын дем қымбат.
Семейім танылды ең бар ғаламға —
Абай мен Шәкәрімдей ұлдар туған.
Бүгінде жарылыстан зар жылаған,
Болашаққа үміт артар қай ұрпағың?
Семей: руханият пен тарих ізі
Семей — тарихтың таңбасы қалған қалалардың бірі. Бұл өңір әдебиет, өнер және ғылым қайраткерлері дүниеге келген қасиетті мекен ретінде танылған. Мұнда ұлы ақын, Қазақстанның ұлттық мақтанышы Абай Құнанбайұлы, көрнекті философ Шәкәрім Құдайбердіұлы, әлемдік әдебиеттің көрнекті өкілі Мұхтар Әуезов, халық әншісі Бибігүл Төлегенова және басқа да тұлғалар туған.
Негізгі ой
Атом бомбасы — адамзатқа қайғы мен қасірет әкелетін ауыр қауіп.
Семей ядролық сынақ полигоны: деректер мен кезеңдер
Алғашқы сынақ
1949 жылғы 29 тамыз күні таңғы сағат 7:00-де осы полигонда қуаты 20 килотонна болатын алғашқы атом бомбасы сыналды.
Орналасуы
Полигон Семей облысының солтүстік-батыс аумағында, Дегелең жотасының маңында орналасқан.
Масштабы
Семей ядролық сынақ полигоны әлемдегі ең ірі ядролық сынақ алаңдарының бірі болды.
1949–1962 жылдар аралығы
- 30 жерүсті сынағы өткізілді.
- 88 ядролық қондырғы ауада сыналды.
- 1953 жылғы 12 тамызда алғашқы термоядролық қондырғы сыналды.
- 1955 жылғы 22 қарашада алғашқы сутегі бомбасы сыналды.
- 6 қондырғы үлкен биіктікте, ғарышта сыналды.
Жерасты сынақтары
Жерүсті сынақтарымен қатар полигонда тік ұңғымалар мен көлбеу туннельдерде 340-тан астам жерасты сынағы жүргізілді.
«Семей-21» және Курчатов қаласы
Полигон кей деректерде «Семей-21» деп те аталған. Ядролық зерттеулерге үлес қосқан физик-ғалым Сергей Курчатовтың құрметіне 1974 жылы жабық қалаға Курчатов атауы берілді.
Атом көлі: 1965 жылғы жарылыс салдары
1963 жылға дейін атом бомбалары жер бетінде және ашық ауада сыналды. 1965 жылғы 15 қаңтарда Шаған мен Ащысу өзендерінің түйіскен тұсында жерасты жарылысы болды. Соның салдарынан кейін «Атом көлі» деп аталған көл пайда болды.
Антиядролық қозғалыс: «Невада — Семей»
Антиядролық қозғалыстың тарихы 1989 жылғы 25 ақпанда басталды. Бұл күні КСРО Жоғарғы Кеңесіне депутаттыққа үміткер Олжас Сүлейменовтің сайлауалды сөзі жоспарланған еді. 28 ақпанда Қазақстан Жазушылар одағының ғимаратына жүздеген адам жиналып, Семей ядролық полигонындағы сынақтарға жаппай наразылық білдірді. Осылайша жалпыхалықтық «Невада — Семей» антиядролық қозғалысы пайда болды.
1989 жылғы нәтиже
Қозғалыс Семей полигонында жоспарланған 18 ядролық сынақтың 11-ін тоқтатты. Тек 7 жарылыс болды, соңғысы 19 қазанда өткізілді.
Полигонның жабылуы
1991 жылғы 29 тамызда полигон Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың жарлығымен жабылды.
Сабақтың қорытынды бөлігі
Қорытынды
Ядролық қарусыз болашақ — адам өмірін, табиғатты және ұлт денсаулығын қорғаудың маңызды шарты. Тарихтан тағылым алып, бейбітшілікті сақтаудың құндылығын түсіну — әр ұрпақтың ортақ міндеті.
Қосымша іс-әрекет
«Қара жорға» биі.