Құрақ құрау технологиясы
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Білім беру мекемесі: Қызылорда қаласы, №197 қазақ орта мектебі
Пәні: Технология
Мұғалім: Әлжанова Роза Зейнуллақызы
Сабақ тақырыбы: Құрақ құрау технологиясы
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға құрақ құраудың түрлерін, әдіс-тәсілдерін таныстырып, құрастырып тігуді үйрету.
Дамытушылық
Теориялық білімді сарамандық жұмыста қолдану, өз бетінше ізденуге дағдыландыру, ой-өрісті дамыту.
Тәрбиелік
Өнерге қызықтыру, ұқыптылық пен еңбексүйгіштікке баулу, сұлулықты сезінуді және эстетикалық талғамды қалыптастыру.
Сабақ форматы
- Сабақтың түрі
- Аралас
- Сабақтың әдістері
- Түсіндіру, сұрақ-жауап, өз бетінше сарамандық жұмыс
Көрнекілік және ресурстар
- Көрнекілігі: дайын құрақ үлгілері
- Құрал-жабдықтар: мата қалдықтары, құрақ үлгілері, ине, жіп, қайшы
- Пәнаралық байланыс: сызу, бейнелеу өнері, тарих
Құрақ құрау өнері: мәні мен мәдени салмағы
Қазақ қолөнерінің қарапайым әрі қайталанбас түрлерінің бірі — матаның қиындыларын қиыстырып құрап, көздің жауын алатын бұйым жасау. Құрақтан тігілген заттардың құндылығы — олардың тұрмыстағы қажеттілікпен қатар, ұлттық рең мен көркемдік эстетиканы қатар алып жүруінде.
Құрақ көбіне төрге төселетін көрпеше түрінде кең тараған. Мата қиындыларын қиюластырып, тұмарша, сегіз жапырақ, ромб секілді өрнектерден құралған көрпелерді құрақ немесе құрақ көрпе деп атайды.
Дәстүр және таным
Қазақ халқы төрді қонаққа арналған «қасиетті орын» санаған. Ертеде баласы шетінеп, қайта-қайта шетіней берген үй «тіл-көзден аман болсын» деген ырыммен қырық құрақ құрап, баласын соған ораған.
Құрақ көрпе көбіне арасына мақта немесе қойдың, түйенің жүнін салып, сырып тігіледі. Ісмер әйелдер құрақ көрпеден бастап, кеудеше, бөстек, ойыншыққа дейін жасап, қарапайым тәсілмен-ақ ерекше бұйым дүниеге келетінін дәлелдеп келеді.
Құрақтағы сан алуан түстердің жарасымы халқымыздың дүниетанымын, сұлулықты аңсаған іңкәр сезімін, эстетикалық талғамын айқын көрсетеді. Құрақ құрау мен оны тамашалау қыз-келіншектерді түстер әлемін тануға, сұлулықпен сырласуға жетелейді. Жаны сұлу адамның ісі де, мінезі де, сөзі де, отбасы да көркем болатыны — осы тәрбиенің табиғи нәтижесі.
Құрақ құраудағы басты шарт
Құрақ негізінен түрлі-түсті маталардан құралады. Мата қиығын қолына ұстаған әрбір адам оның сипатын, түсін, үйлесімін түсінбей тұрып сапалы құрақ құрай алмайды. Сондықтан бұл өнерге ұшқыр қиял, түстер сырын тану және талғам қажет.
Сарамандық жұмыс: құрақ құрау қадамдары
Дайындық
- Қажетті материалдарды таңдап алып, түріне, түсіне және матасына қарай сұрыптау.
- Барқыт, жібек, сиса, сәтен сияқты кесінділерді бөлек топтастыру.
- Жұмыс басталарда түстердің бір-бірін ашып тұруына және үйлесіміне ерекше көңіл бөлу.
Орындалу реті
- 1 Қатты қағаздан үлгілерді дайындап алу.
- 2 Үлгіні матаға түсіріп, бөлшектерді дәл қырқу.
- 3 Екі матаны беттестіріп, тігіс сызығын сақтай отырып тігу.
- 4 Қалған бөлшектерді ретімен қосып, композицияны толықтыру.
Сабақты қорытындылау
Нәтижелер
- Құрақ — қазақ халқының тұрмыстық бұйымдарында ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан ұлттық өнер екеніне көз жеткіздік.
- Құрақ құраудың шығуы тұрмыстық төсеніштің қажеттілігімен, үй жиһаздарының сәнділігімен және мата қалдықтарын үнемді пайдаланумен байланысты екенін түсіндік.
Бағалау және тәртіп
Бағалау: оқушылар сабаққа қатысуына және орындалған жұмысына қарай бағаланады.
Соңы: жұмыс орындарын жинастыру.
Қорытынды сұрақтар
- Ұлттық үйлесім бойынша қанша түсті білесіңдер?
- «Сегіз жапырақ» құрағының үлгі бөлшектері қандай геометриялық фигуралардан тұрады?
- Қауіпсіздік ережелерін сақтау бойынша қандай талаптарды атай аласыңдар?
- Құрақ құрау өнерінен жасалатын бұйымдарды атаңдар.
Үй тапсырмасы
«Сегіз жапырақ» құрағын пайдаланып, құрақ көрпеше немесе жастықша тігіп келу.
Ескерту
Қайшымен, инемен жұмыс істеуде қауіпсіздік талаптарын сақтап, жұмыс орнын таза ұстау қажет.