Ертегінің авторы кім
Тақырып: Ж. Әлмашев «Қауын мен Қарбыз»
Бұл сабақ жоспары оқушылардың әдеби ертегіні түсінуін, негізгі ойды анықтауын және өз пікірін еркін жеткізуін дамытуға бағытталған.
Көрнекілік
Слайдтар, суреттер
Әдіс-тәсілдер
Сын тұрғысынан ойлау, проблемалық сұрақтар, тапсырмалар
Оқыту форматы
Топтастыру, рөлге бөліп оқу, талқылау, ойын
Сабақ мақсаттары
Білімділік
- Оқушылар ертегінің мазмұнын меңгереді.
- Мәтінмен таныса отырып, негізгі ойды және идеяны түсінеді.
- Өз ойы мен пікірін еркін айтуға дағдыланады.
Тәрбиелік
- Достыққа, бірлікке, туған елді сүюге тәрбиелеу.
Дамытушылық
- Ертегідегі оралымды сөздердің мағынасын ұғындыру арқылы ойлау қабілетін, байқағыштықты дамыту.
- Сабаққа қызығушылықты арттыру.
Үй тапсырмасы бойынша пысықтау (сұрақ-жауап)
Сұрақтар
- Ертегінің авторы кім?
- Екі ағаштың бір-біріне ренжуіне не себеп болды?
- Қайың мен Қараағаштың ашулануына Тобылғының қандай сөздері әсер етті?
- Қараағаштың қылығы көз алдыңа қандай адамды елестетті?
Назардағы дағды
- Мәтінді түсіну және дәлелмен жауап беру
- Кейіпкер әрекетін бағалау
- Себеп–салдар байланысын табу
Жаңа сабаққа кіріспе
1) Сөзжұмбақ сұрақтары
- Қырандар ішіндегі ең ірі, бітімі мығым, жылдам ұшатын құс қалай аталады?
- Бетінде төбе көп кездесетін жазықты қалай атаймыз?
- «Қолтырауын» сөзінің орысша баламасы қандай?
- Қарағандыдан алынатын жанғыш пайдалы қазба.
- Сөз мағынасын өзгертетін қосымша қалай аталады?
- Көбейтудің жақшаларды орын ауыстырса да мәні өзгермейтін қасиеті қалай аталады?
- Ең кіші уақыт бірлігі.
2) Жұмбақ
Іші жұмсақ, сырты қатты,
Домаланған ала бас.
Еті — секер, сүті — тәтті,
Дәмді шырын, даяр ас.
Жұмбақ арқылы сабақтың негізгі тақырыбы ашылып, оқушылардың қызығушылығы оянады.
Мағынаны тану: Халық ауыз әдебиеті
Халық ауыз әдебиеті — халық арасында ауызша туып, ұрпақтан ұрпаққа жеткен шығармалар жиынтығы. Оған ертегі, аңыз, батырлар жыры, бесік жыры, жаңылтпаш, айтыс сияқты жанрлар кіреді.
Кейбір ертегілердің авторы белгілі болғандықтан, олар әдеби ертегі деп аталады. Бүгінгі ертегінің авторы — Жолтай Әлмашев.
Оқулықпен жұмыс
Тапсырмалар
- Сурет бойынша мәтінді болжау және түсіндіру.
- Оқушыларды рөлге бөліп оқыту.
- Мәтін соңындағы сұрақтарға жауап беру.
- Жоспар құру.
Мәтін жоспары
- Қауын мен Қарбыздың достығы.
- Қауын мен Қарбыздың шешімі.
- Атайдың Қауынды тауып алуы.
- Қарбыздың мұңы, жалғызсырауы.
- Баланың Қарбызды тауып алуы.
- Атаның дәндерді егуі.
- Көпті көрген ата.
Дәптермен жұмыс: сөздік және танымдық мәлімет
Қауын туралы қысқаша мәлімет
Қауынның алғаш пайда болған мекенін дәл айту қиын. Дегенмен, зерттеулерде оның отаны ретінде Египет жиі аталады. Кей деректерде қауындардың әлемге Египеттен тарағаны айтылады. Орта ғасырларда арабтар қауынды «жерге түскен жұмақтың жемісі» деп бағалаған. Қауын Италияда да кең тараған: тарихшылардың айтуынша, Рим императоры Клавдий Альбин таңғы асқа бірден 10 қауын жеген екен.
Құрамы мен пайдасы
Құрамында қант, глюкоза, A, P, C дәрумендері бар. Жаздың аптап ыстығында шөлді жақсы басады.
Қарбыз туралы қысқаша мәлімет
Қарбыздың отаны — Африка, нақтырақ айтқанда Оңтүстік Африка деп саналады. Сол жерден ол әлемнің түкпір-түкпіріне таралған. Қытайда қарбыздың мәртебесі жоғары: бүгінге дейін қыркүйек айында «Қарбыз мерекесі» атап өтіледі.
Құрамы
Құрамында фруктоза, B1, B2, C дәрумендері және азотты заттар бар.
Достық пен бірлік туралы мақал-мәтелдер
Жаяудың шаңы шықпас.
Жалғыздың үні шықпас.
Сын тұрғысынан ойлау тапсырмалары
«Кубизм» стратегиясы (сұрақтар)
- Ертегіні кім жазған? Ж. Әлмашев
- Ертегіде неше кейіпкер бар? Қауын, Қарбыз, ата, бала, автор
- Қауын кіммен кездесті? Бала және атамен
- Олар не үшін кездесті? Ен далада қурап қалмау үшін
- Қауынның шыққан мекені? Египет
- Достық туралы мақал-мәтел айт.
«Бес жолды өлең» (ой толғаныс)
- Не? Қарбыз
- Қандай? Тәтті, дәмді
- Не істейді? Өседі, өнеді, шіриді
- Сөйлем: Біз бақшада қарбыз жинадық.
- Синоним: Көкөніс
- Не? Қауын
- Қандай? Пайдалы, шырынды
- Не істейді? Көбейеді, піседі
- Сөйлем: Қауын шөлді басады.
- Синоним: Көкөніс
«Ұшқыр ой» (мақалдарды толықтыр)
1) Дос — егіз, дұшпан — сегіз.
2) Ағаш тамырымен мықты, адам досымен мықты.
3) Ерегіскен дос болмайды.
4) Досы жоқ адам — тұзы жоқ тағам.
5) Жаман жолдастан жақсы дұшпан артық.
Ойын: «Аукцион» (фишка ұту)
Оқушылар сұрақтарға жылдам әрі нақты жауап беріп, ұпай (фишка) жинайды.
Сұрақтар
- Мысал (басня) дегеніміз не?
- Халық ауыз әдебиеті дегеніміз не?
- Айтыс дегеніміз не?
- Ертегі дегеніміз не?
- Әсірелеу дегеніміз не?
- Шешендік сөздер дегеніміз не?
Қорытынды
Сабақты қорыту
Негізгі ойды қайталау, түсінгенін жинақтау.
Бағалау
Жауап сапасы, белсенділік, топтық жұмыс бойынша бағалау.
Үй тапсырмасы
Ертегіні мазмұндау, жоспар бойынша әңгімелеу, автор туралы дерек жинақтау.