Қазақша рефераттар

Электронды оқулықтан мәтінді тыңдату

Сабақ тақырыбы

Ыбырай Алтынсарин: «Салақтық»

Пәні: Әдебиеттік оқу (2-сынып)

Сабақ түрі: Жаңа білімді меңгерту

Әдіс-тәсілдер: топтастыру, жұптық жұмыс, сұрақ-жауап, ой қозғау

Сабақтың мақсаты

Қазақтың бас ұстазы Ы. Алтынсариннің өмірі мен шығармашылық жолын үлгі ете отырып, «Салақтық» әңгімесінің негізгі мазмұнын ашу.

Сабақтың міндеттері

  • Мәтіннің негізгі идеясын анықтау.
  • Оқылым және тыңдалым арқылы мазмұнды түсіну.
  • Мәтінге сәйкес мақал-мәтелді табу.
  • Жақсы және жаман қасиеттерді ажырату.

Табыс критерийлері

  • Мақал мен мәтелді ажырата алады.
  • Мәтінді түсініп оқиды.
  • Мәтінге сәйкес мақал-мәтелді таңдай алады.
  • Мәтін мазмұнын талдай алады.
  • Жақсы-жаман қасиеттерді анықтайды.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Мұғалім оқушыларды ынтымақтастыққа бағыттайды: бәріміз тұрып, бір-бірімізге жымиып қарап, жылуымызды бөлісеміз.

Көңіл-күй жаттығуы

Бірінші — алақанмен, екінші — аяқпен, үшінші — иықпен, төртінші — арқамен, соңында — мұрынмен амандасу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй тапсырмасы: «Қадірлі әкелерім, мейірлі аналарым» бөлімін қайталау. Қайталауға байланысты жұптық тапсырма орындалады.

Ой сергіту (сұрақ-жауап)

  1. «Әжетайым» деген сөз қай мәтінде кездесті?
  2. «Түн ұйқысын төрт бөліп, түнде бесік таянған» жолдарының авторы кім? (Ы. Алтынсарин)
  3. «Айдай анам» деген сөз қай мәтінде кездеседі?
  4. «Атаңа не қылсаң, алдыңа сол келер» нақылына құрылған шығарманы ата. («Атасы мен немересі»)
  5. Диалог дегеніміз не?
  6. «Тентек» сөзін қалай түсінесің? (Бұзақы)
  7. «Үлгілі бала» кітабының авторы кім? (Ж. Смақов)
  8. Жеті атаны білу қажеттілігі қай шығармада айтылған? («Ұшқан ұя»)
  9. «Әлди бөпем» жыры қалай аталады? (Бесік жыры)
  10. «Қабуснама» дегеніміз не? Оны жазған кім? (Үгіт-насихатқа толы көне кітап; авторы — Қайқаус)
  11. «Бәрі таппаған ақылды кәрі табады» деген сөз қай ертегіден оқылды?
  12. «Қадірлі әкелерім, мейірлі аналарым» бөліміндегі тақырыптар нені насихаттайды? (Үлкенді сыйлау, құрметтеу, ата-ананы қадірлеу)

III. Жаңа сабаққа дайындық

Бүгін «Адам болам десеңіз» бөлімін бастаймыз. Бұл сөз тіркесі Абай Құнанбаевтың ұлағатты ойларымен үндеседі.

Сабақ ұраны

«Ғылым таппай мақтанба» өлеңіндегі бес асыл қасиет ұстанымын басшылыққа аламыз: талаптану, еңбек ету, ойлану, бір-бірімізге көмектесу, нәтижеге қанағат ету.

IV. Мақал-мәтелдер арқылы ой қозғау

Электронды оқулықты пайдаланып, сөзжұмбақ шешіледі және мақал-мәтел жарысы өткізіледі.

Мақал-мәтелдер

  • Ғылым таппай мақтанба.
  • Асық ойнаған азар.
  • Ақыл — тозбайтын тон. Білім — таусылмайтын кен.
  • Әдепті бала — арлы бала.
  • Бірлік түбі — тірлік.
  • Білім инемен құдық қазғандай.
  • Талапты бала талпынған құстай.
  • Тазалық — денсаулық кепілі.
  • Ұрлық түбі — қорлық.

Сөзжұмбақтың тігінен шыққан сөздер: «мақал» және «мәтел».

Ортақ тақырып: жақсы және жаман істер.

V. «Салақтық» мәтініне кіріспе

Енді Ы. Алтынсариннің жақсы мен жаман әдеттер жайлы ой қозғайтын «Салақтық» мәтінімен танысамыз.

Проблемалық сұрақтар

  • «Салақ» деп қандай адамды айтамыз?
  • Салақтық неден пайда болады?
  • Салақтықтың соңы неге апарады?

Жұмыс түрлері

  • Мұғалім мәтін мазмұны туралы қысқаша мәлімет береді.
  • Электронды оқулықтан мәтін тыңдалады.
  • Оқулық бойынша мәтін оқушыларға оқытылады.
  • Тірек сызба арқылы мәтін мазмұны талданады.
  • Мәтінге сәйкес мақал-мәтел таңдалады.

VI. «Ақылдың алты қалпағы» әдісі

Оқушылар 6 топқа бөлінеді. Әр топ мәтін бойынша өз рөлін орындап, ойларын дәлелдейді.

1-топ: Ақ қалпақ

Ы. Алтынсарин туралы не білеміз? Деректер мен нақты мәліметтер келтіру.

2-топ: Қызыл қалпақ

Мәтінді оқығанда және тыңдағанда қандай сезімде болдыңдар? Әсеріңді айту.

3-топ: Қара қалпақ

Салақтықты «ақтап» көріңдер: қандай қауіптері, қандай жағымсыз салдары болуы мүмкін?

4-топ: Сары қалпақ

Салақтыққа қарсы пікір айтыңдар: ұқыптылықтың пайдасын дәлелдеңдер.

5-топ: Жасыл қалпақ

Жақсы мен жаман қасиеттерді ажырата отырып, болашақта қандай қорытынды жасауға болады?

6-топ: Қорытынды

Бүгінгі мәтін бойынша негізгі түйінді қысқа әрі нақты тұжырымдау.

Сабақты қорытындылау

Салақтық — зиянды әдет. Оған қарсы қасиеттер — ұқыптылық пен тазалық. Сабақ ұранындағы асыл қасиеттердің бірі де — осы.

Бағалау

Табыс критерийлері бойынша оқушы жұмысы талданып, бағаланады.

Үй тапсырмасы

«Салақтық» мәтінін оқу және мазмұнын айту.

Автор туралы мәлімет

Мекеме: Алматы облысы, Талдықорған қаласы, «Еркін ауылындағы Есжан Берліқожаұлы атындағы №11 орта мектеп» КММ

Лауазымы: бастауыш сынып мұғалімі

Аты-жөні: Әлия Алиханқызы