Ауаны қорғау
Дүниетану: «Ауа – Жердің қорғаны. Ауаны қорғау»
Бұл сабақта оқушылар ауаның табиғат пен адам өміріндегі маңызын түсініп, оның құрамы мен қасиеттерін меңгереді және ауаны қорғау мәдениетіне тәрбиеленеді.
Сабақтың мақсаты
- Ауа туралы түсінік қалыптастыру, оқушыларды ауаның құрамы мен қасиеттерімен таныстыру.
- Табиғат пен адам үшін ауаның қандай рөл атқаратынын түсіндіру.
- Ауаны қорғауға тәрбиелеу, экологиялық жауапкершілікті арттыру.
Көрнекілік
- «Ауаның құрамы» тірек-сызбасы.
- «Ауаның қасиеттері» кестесі.
Әдіс-тәсілдер және түрі
Сабақтың әдісі
Сұрақ-жауап, баяндау, әңгімелеу.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығын қадағалау, назарын сабаққа шоғырландыру.
II. Өткенді қайталау
- Психологиялық көңіл күй қалыптастыру.
- Үй тапсырмасын сұрау.
III. Жаңа сабақ
Жерді қоршап тұрған ауа қабаты бар. Бос кеңістіктің бәрі ауамен толып тұрады. Ауа көзге көрінбейді, біз оны сезім мүшелері арқылы ғана аңғарамыз.
Атмосфера туралы
Жел — ауаның қозғалысы. Біздің ғаламшарымызды қоршап тұрған ауа қабаты атмосфера деп аталады.
Атмосфера — жүздеген километрге созылатын алып ауа қабаты. Оның қалыңдығы Жердің әр аймағында әртүрлі болуы мүмкін.
Атмосфера Жерді зиянды күн сәулелерінен қорғайды және тіршілік үшін қолайлы жағдай қалыптастырады.
Зерттеулер және негізгі ұғым
Ауаның құрамы мен қасиеттерін алғаш зерттеген ғалымдардың қатарында Джозеф Пристли мен Антуан Лавуазье бар.
Ғалымдар ауаның көптеген газдардан тұратынын салыстырмалы түрде жақында, шамамен екі ғасыр бұрын ғана анықтады.
Ауаның құрамы
Ауа — әртүрлі газдардың қоспасы. Төмендегі үлестік құрам мектеп деңгейіндегі негізгі көрсеткіштерді береді:
Азот
78%
Ауа құрамындағы негізгі үлес.
Оттегі
21%
Тірі ағзалардың тыныс алуына қажет.
Көмірқышқыл газы
1%
Өсімдіктердің фотосинтезі үшін маңызды.
Ауаның қасиеттері
Оқушылар кесте арқылы ауаның негізгі қасиеттерін анықтайды және күнделікті өмірмен байланыстырады.
Пікірталас сұрақтары
1) Ауа таза болуы керек пе?
Оқушылар таза ауаның денсаулыққа, табиғи тепе-теңдікке және өмір сапасына әсерін мысалдармен түсіндіреді.
2) Адам ауаны неге ластамауы керек?
Оқушылар ластанудың салдарын (денсаулық, экожүйе, климат) және алдын алу жолдарын талқылайды.
Рөлдік ойын
Әр топ ауаның маңызын өз көзқарасы тұрғысынан дәлелдеп, қысқа әрі нақты ой айтуға үйренеді.
Адамдар атынан
Тыныс алу, денсаулық, еңбек пен тұрмыс үшін ауаның маңызын түсіндіру.
Экологтар атынан
Ауаның ластану себептері мен оны азайтудың нақты шараларын ұсыну.
Жануарлар атынан
Таза ауаның табиғи орта мен тіршілік үшін маңызын баяндау.
Дереккөз және автор
Білім беру ұйымы
Орал қаласы, №42 «Ақ ниет» гимназиясы
Мұғалім
Бастауыш сынып мұғалімі Шаиева А. С.