Күз мезгілінің ерекшеліктерін ұғындыру
Алтын күз
Күз мерекесіне арналған тәрбиелік-музыкалық іс-шара. Мәтін редакцияланып, грамматикасы түзетілді, ойы жинақталды.
Мақсаты
- Күз мезгілінің ерекшеліктерін ұғындыру.
- Күз өнімдерімен таныстырып, олардың ағзаға пайдасын түсіндіру.
- Мерекелік көңіл күй қалыптастыру.
- Балаларды ән айтуға, би билеуге, түрлі әрекеттерге тарту, қабілеттерін дамыту.
- Шығармашылық қиял-ойын жетілдіру.
- Ата-аналар қауымымен тығыз қарым-қатынас орнату.
Қысқаша идея
Мерекеде балалар күз туралы өлең оқиды, ортақ би билейді. Кенет бір бала әлсіреп қалады — дәрігер шақырылып, себеп дәруменнің жетіспеуі екені анықталады. Осыдан кейін күз өнімдері (жеміс-көкөністер) «кейіпкер» болып сахнаға шығып, әрқайсысы өз пайдасын таныстырады. Ойындар, әндер, ата-аналардың сурет салу сәті мен шағын марапаттау арқылы мереке жалғасады.
Барысы
Кіріспе көрініс
Бөлме мерекеге сай безендіріледі. Ортаға үш бала шығады.
Қуаныштың қоңырауын
Қағайын, шырқайын.
Қуандырып біздерді,
Өлкемізге күз келді!
Айнала сары ала,
Қырманға дән тола.
Жемістер пісіпті,
Қоймаға түсті енді!
Ендеше, не тұрыс,
Болмасын жан қалыс!
Тойлайық, күлейік,
Қуанып билейік!
«.....................» (Музыка жетекшісінің шешімімен жалпы би қойылады. Барлық балалар шығып, көңілді би билейді.)
Би аяқтала бергенде бір бала әлсіреп құлап қалады.
Оқиға: дәрігер шақыру
1-бала: Тоқтаңдар, тоқтаңдар! Бойымнан әл кетіп, көзім бұлдырап, басым айналып барады…
Басқа балалар көмектесіп, демейді.
2-бала: Енді не істейміз?! (Құлаған баланың атын атайды.) Қалай көмектесеміз?
3-бала: Сабыр сақтайық, саспайық. Дәрігер шақырайық!
1-бала: Жоқ-жоқ! Дәрігер керек емес! Қазір өзім тез тұрамын.
4-бала: Онда дәрі ішіп ал. Менде көп дәрі бар!
5-бала: Ауырмау үшін суық суға шомылу керек. Бұл — дәлелденген рецепт!
1-бала: Ах!…
Барлығы: Дәрігер, дәрігер!
«Жедел жәрдем» дыбысы естіледі. Дәрігер киімін киген бала келеді.
Дәрігер: Мені неге шақырдыңдар? Қандай шағымдарың бар?
Барлығы: (Әлсіреп құлаған баланы атайды.) Дәрігерлік көмек керек!
Дәрігер: Қазір қарап шығайын, неден ауырғанын анықтайын…
Дәрігер: «А-а-а» деп, аузыңды аш… Тістерің дұрыс, тамағың ісінбеген. Бірақ қол-аяғың әлсіреген, қызуың жоғары екен. Түсіндім: ағзаңа жеткілікті мөлшерде дәрумен жетіспеген!
1-бала: Енді не істеймін?
Дәрігер: Дәруменнің табиғи болғаны дұрыс. Көп-көп көкөніс пен жеміс жеуге тырыс!
Күз өнімдері сахнаға келеді
6-бала: Қазір күз мезгілі ғой — жеміс те, көкөніс те пісті! Қоймаға қоңырау шалайық, күз өнімдерін алдыртайық!
7-бала: Дұрыс айтасың!
7-бала: Алло, қойма ма? Бізге жемістер мен көкөністер керек. Машинаға тиеп жіберіңіз, мүмкін болса, тезірек!
Машинаның дыбысы естіліп, жүргізуші бала «руль ұстап» келіп, жемістер мен көкөністерді алып шығады.
Алма
Мен — алмамын, бал дәмім.
Таңдандырар әр сәнім.
Пісіп толдым, мінекей,
Баптап өсірді бағбаным.
Өрік
Мен — өрікпін, тәттімін,
Дәміммен жұртты еліттім.
Сәбилерге сүйіктімін,
Бөліссең де кемімеймін.
Жүзім
Мені бәрі жүзім дер,
Бір-бірлеп үзіп, дәмдер дер.
Көркіммен қызықтырам,
Қатар-қатар тізілген тер.
Шие
Мен — шиемін, шиемін,
Күннің көзін сүйемін.
Қажет екен адамға,
Оны жақсы білемін!
Қияр
Мен қиярмын — сәндімін,
Салаттардың сәнімін.
Дәруменім мол менің,
Жеген жанға нәр беремін.
Асқабақ
Таңдандырам бәріңді,
Асқабақпын — дәмдімін.
Кепкен дәнім пайдалы,
Шипа болар әр күнің.
Картоп
Мен картоппын — тоқтықпын,
Бір қарасаң — доппын!
Немен жесең де жарасам,
Тағамыңды толықтырам.
Қызанақ
Атым менің — қызанақ,
Дәм қосамын — қызғалдақ.
Банкіге салып, тұздасаң,
Қыста тәбетіңді ашам-ақ.
Тәрбиеші: Алтын күз, жаңбырлы күз, жомарт күз — суығы шыңдайтын, сұлулығы арбайтын мәрт күздің тойында…
— шаршауды білмеуге! (Балалар қайталайды)
— көңілді би билеуге! (Балалар қайталайды)
— әсем сазды ән салуға! (Балалар қайталайды)
— бір-бірімізге жақсы тілек тілеуге ант етейік!
Балалар: Ант етеміз, ант етеміз, ант етеміз!
Би, ойын және әндер легі
Тәрбиеші балаларды би нөміріне шақырады. Би аяқталған сәтте үнтаспадан желдің дыбысы естіліп, жапырақтар ұшады.
«Тентек жел шашып кетіпті жапырақтарды сан алуан. Тезірек жинап алайық — қане, қане, кім жылдам?!»
Тәрбиеші: Қызыл, жасыл, сары алтындай — жапырақтар күздің көркі. Ойланайық, толғанайық, күз туралы әнге елтейік!
Ата-аналармен байланыс: шығармашылық сәт
Тәрбиеші: Жарнамаға құлақ түріңіздер, жаңалықтан құр қалмаңыздар… Әп-сәтте ақ қағазға күзгі табиғатты, күз кереметтерін бейнелеген ата-аналарға үлкен сыйлығымыз бар. Асығыңыздар!
Бірнеше ата-ана мальберт алдында күз тақырыбында сурет салады.
Муз.: А. Еспенбетова
«Сән әлемінен сырттап қалмаңыздар — Күз сәнді киімдер шеруін тамашалаңыздар!»
Муз.: А. Филиппенко
Тәрбиеші: Енді бір сәт назар салып, мақтауға да, сыйға да лайық жұмыстарды тамашалайық!
Күз тақырыбында сурет салған ата-аналар ортаға шығып, өз туындыларын қысқаша таныстырады.
Тәрбиеші: Өнерлеріңізге ризамыз — нағыз суретшісіздер! Сыйлығымыз сіздер үшін!
Күз тақырыбындағы жапсыру жұмыстары, картиналар, жұмсақ ойыншық түрінде жасалған жеміс-көкөністер және т.б. сыйға тартылады.
Тәрбиеші: Жарнама, тағы жарнама! Жаңалықтан құр қалма! Күзге арнап ортада тілек айтқанға — сыйлық бар!
Балабақша меңгерушісі мен бір ата-анаға сөз беріледі, сыйлықтар тапсырылады.
Қорытынды
Тәрбиеші мерекені қорытындылап, балаларды жомарт күзге тағы бір ән арнауға шақырады.
Автор туралы мәлімет
Қызылорда қаласы, №8 «Бүлдіршін» санаториялық балабақшасы (КММ).
Музыка жетекшісі: Жұмабекова Бибігүл Мүсірепханқызы.