БаяндамаАдамгершілік - асыл қасиетАдамда жақсы қасиет болмаса, оған бақ та, бақыт та қонбайды

Адамгершілік — асыл қасиет

Адам баласының ең басты құндылығы — өмір. Ал өмірдің мәні ақылмен жасалған игі істер арқылы айқындалады. Ақылды адам көп нәрсеге қол жеткізеді, өйткені оның бойында ізгілік, адамға жақсылық жасау ниеті, жігер, талап, қайрат, өнер және болашаққа деген жарқын сенім мол болады.

Ақылды адамдар іздену, ойлану, көп оқу және талмай еңбектену арқылы данышпандыққа, парасатқа ұмтылады. Ой-өрісі кең, білімдар адамның рухы биік болып, адамгершілігі жоғарылайды: парасаты мен пайымы үйлесім табады. Ондай тұлғаларға әдептілік, инабаттылық, салиқалылық, мейірімділік сияқты кісілік келбетті айқындайтын қасиеттер тән.

Адамгершілікке тәрбиелеудің негізі: еңбек пен ата-ана үлгісі

Ыбырай Алтынсарин көрсеткендей, жас ұрпаққа рухани-адамгершілік тәрбие беру — ізгілікті іс, ол тал бесіктен басталады. Балаға өмірді ата-анасы сыйлайды. Бірақ ата-ананың борышы тек табиғи қажеттіліктерді өтеумен шектелмейді: баланы дұрыс өмір сүруге бағыттау, жақсы қасиеттерді бойына сіңіруге ықпал ету — ең жауапты міндет.

Бала дүниеге келген сәттен бастап ата-анасының махаббатына бөленіп, сыртқы ортаға қызығады. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны аласың» дегендей, баланың адамдармен қарым-қатынасы, қоғамға бейімделуі отбасынан бастау алады. Жақсы адам болып өсуі үшін ол күн сайын отбасы мүшелері арасындағы ең жарасымды, ең әділетті қатынастардың куәсі болуы қажет. Өйткені бала негізгі өнегені, мейірім мен жылулықты ең алдымен ата-анасынан алады.

Біздің мақсат — осы мейірім мен жылулықты оқушы бойында сақтап, оны әрі қарай жетілдіру; ой-өрісі кең, парасатты, мәдениетті ұрпақ тәрбиелеу.

Адамгершілік белгілері

Мінез-құлық пен іс-әрекетте көрінетін адамгершілік белгілеріне мыналар жатады:

• Құрмет пен сенім

  Адамды қастерлеу, сыйлау, сену.

• Имандылық, ар-ұят

  Ар-ұятты сақтау, ішкі жауапкершілік.

• Ізеттілік пен кішіпейілділік

  Әдеп сақтау, қарапайым болу.

• Мейірімділік пен қайырымдылық

  Жанашырлық таныту, көмектесуге дайын тұру.

• Әділдік пен қанағат

  Әділ шешім, барға разылық.

• Шыншылдық, сөзге беріктік

  Адалдық, уәдеге тұру.

• Жомарттық пен ақкөңілділік

  Кеңпейіл болу, өзгенің қуанышын бөлісе білу.

Дәстүр мен күнделікті дағдының рөлі

Адамгершілік — парыз. Үлкендерді сыйлау, үлкеннің жолын кеспеу, сөзін бөлмеу, сәлем беру, көңілін қалдыратындай әрекет жасамау секілді моральдық қағидалар жаман әдеттен сақтайды. Бұлар — атадан балаға мирас болып жалғасқан қазақ халқының моральдық-этикалық құндылықтары.

Адамгершілік — адамның рухани байлығы, болашақ ұрпақты ізгілік бесігіне бөлейтін маңызды бағдар. Адамгершілік тәрбиенің нәтижесі — адамдық тәрбие: тұлғаның қоғамдық тұрғыдан құнды қасиеттері қарым-қатынаста, мінез-құлықта және көзқараста қалыптасады.

Мәңгілік құндылық

Адамгершілік тақырыбы — мәңгілік. Ол ешқашан ескірмейді. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру — ата-ана мен ұстаздардың басты міндеті. Адамгершіліктің қайнар көзі халықтың мәдениетінде, отбасында, өнерінде, салт-дәстүрінде жатыр. Әр адам бұл құндылықтарды күнделікті тұрмыс-тіршіліктен, өзін қоршаған ортадан бойына сіңіреді.

Рухани-адамгершілік тәрбиесінде балаға ең алдымен жақсылықты мақсат ету маңызды: қайырымдылыққа, мейірімділікке, ізгілікке баулу — болашақтың берік іргетасы.