Машинамен тоқуды ойлап тапқан кім
Сабақ туралы жалпы мәлімет
Бұл сабақта ылғалды-жылулық өңдеу (ДЖӨ) жұмыстарының мәні, оның киім сапасына әсері және өңдеу барысында қолданылатын негізгі процестер мен құралдар қарастырылады.
Тақырыбы
Ылғалды-жылулық өңдеу құралдары
Сабақтың типі
Аралас сабақ
Сабақтың түрі
Сарамандық, топтық жұмыс
Мақсаты
- Білімділік
- Оқушыларға ылғалды-жылулық өңдеу жұмыстары туралы түсінік беру және ылғалды-жылулық өңдеу құралдарымен таныстыру.
- Дамытушылық
- Теориялық білімді тұрмыста және күнделікті өмірде қолдана білуге үйрету.
- Тәрбиелік
- Эстетикалық талғам қалыптастыру, ұқыптылыққа, үнемшілдікке және тазалыққа баулу.
Әдістері
- Түсіндірмелі әдіс
- Сұрақ-жауап
- Баяндау
Пәнаралық байланыс және көрнекілік
Пәнаралық байланыс
Математика, тарих
Көрнекілігі
Слайдтар, суреттер
Сабақтың барысы
Сабақ ұйымдастырудан басталып, үй тапсырмасын қайталау арқылы өткен тақырыпты бекітуге, кейін жаңа материалды меңгертуге жалғасады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Оқушыларды түгелдеу.
- 2 Оқу құралдарының дайындығын тексеру.
- 3 Оқушыларды топқа бөлу.
II. Үй тапсырмасын сұрау: қайталау сұрақтары
Тігін машинасының даму тарихы бойынша білімді тексеруге арналған сұрақтар.
- Ең алғаш тігін машинасының жобасын кім жасады?
- Машинамен тоқуды ойлап тапқан кім?
- Карл Вейзентальдың машинасы қандай, қай жылы шығарылды?
- 1790 жылы қандай машинаға патент берілді, құрастырушы кім?
- Тігіншіге арналған машинаны шығарған кім, қай жылы?
- Шөлмегі бар машинаны шығарған кім, қай жылы?
- Тігін машиналарының әкесі деп кімді атаған?
- Тігін машиналарын осы заманғы күйіне жеткізген кімдер?
- Зингер тігін машиналары қай жылдан бастап шыға бастады?
- Подольск қаласында Зингер фирмасы қай жылы ашылды?
- Киімнің тігілуіне байланысты тігін машиналары қандай түрлерге бөлінеді?
- Сырып тігетін және жартылай автоматты тігін машиналары қандай операцияларды орындайды?
- Арнаулы тігін машиналары қандай? Машинаның жұмыс органдары қандай?
- Машинамен жұмыс кезінде қандай техникалық талаптар орындалуы керек?
Қайталау сұрақтарының қысқаша жауаптары
1. Киім тігетін алғашқы машина жобасын XV ғасырдың соңында Леонардо да Винчи ұсынды.
2. XVI ғасырдың соңында ағылшын Уильям Ли тоқыма бізінің қозғалысын бақылап, машинамен тоқуды ойлап тапты.
3. 1755 жылы неміс Карл Вейзенталь құлақшасы бар инемен жұмыс істейтін тігін машинасын жасады.
4. 1790 жылы ағылшын Томас Сент былғары бұйымдарын, соның ішінде етік тігуге жарамды тігін машинасына патент алды.
5. 1808 жылы Д. Пири тігіншіге арналған машинаны ұсынды.
6. 1834 жылы америкалық Уолтер Хант құлақшасы бар инені және шөлмек қондырғысын (шпулька механизмін) қолданды.
7. 1844–1845 жылдары америкалық Элиас Хау тігін машинасының жұмыс принциптерін жетілдіріп, бірқалыпты жұмыс істейтін нұсқасын жасады.
8. 1850–1851 жылдары Ален Вильсон және әсіресе Исаак Зингер тігін машинасын қазіргі деңгейге жақындатты.
9. 1850 жылдан бастап Зингер өз фирмасын ашып, тігін машиналары жаппай шығарыла бастады.
10. 1900 жылы Мәскеу түбіндегі Подольск қаласында Зингер фирмасы зауыт ашып, әкелінген бөлшектерден машиналар құрастырды. Жылдық өндіріс көлемі 600 мыңға жетті.
11. Киім тігу ерекшелігіне қарай тігін машиналары жалпы бағыттағы, арнаулы және жартылай автоматты болып бөлінеді.
12. Сырып тігетін машиналар бөлшектерді қайық тігіспен қосуға арналған; жартылай автоматты машиналар ілмек торлау және түйме қадау операцияларын орындайды.
13. Арнаулы машиналар жасырын инешаншыммен тігу, шетті кестелеу сияқты операцияларды орындайды. 51-А класты ПМЗ машинасының жұмыс органдары: ине, ілмектегіш, кеңейткіш, пышақтар, матаны жылжытатын рейка.
Жаңа материал: ылғалды-жылулық өңдеудің маңызы
Балалар мен әйелдердің жеңіл көйлектерін дайындауда ылғалды-жылулық өңдеу айрықша орын алады. Көп жағдайда бұл процесс жалпы жұмыстың шамамен 15–20% бөлігін құрайды. Бұйымның сапасы мен сыртқы көрінісі тігу барысында да, соңғы әрлеу кезеңінде де ДЖӨ-нің дұрыс орындалуына тікелей байланысты.
ДЖӨ қандай мақсатта қолданылады?
- Көлемді-пішім беру: бұйым бөлшектеріне көлемді-ауқымды пішін қалыптастыру және әртүрлі тігіс түрлерін өңдеу.
- Желімдеу арқылы біріктіру: бөлшектерді желіммен қосу.
Тұтас процесс кезеңдері
- 1-кезең: талшықтарды ылғалмен және жылумен жұмсарту.
- 2-кезең: алынған пішінді ылғал, жылу және қысым арқылы бекіту.
Өңдеу процестерінің негізгі түрлері
Үтіктеу
Тігіс пен бөлшек формасын қалыптастыруға арналған негізгі әрекет.
Басу
Қысым арқылы пішінді тұрақтандыру және беткі қабатты тегістеу.
Булау
Ылғал мен жылуды бу түрінде беріп, талшықты жұмсарту.
Келесі қадам
Ылғалды-жылулық өңдеу кезінде қолданылатын құралдар келесі бөлімде жүйелі түрде қарастырылады.