Күрделі теңдеу
Сабақтың басталуы: ұйымдастыру және көңіл күй
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, жұмысқа жұмылдыру.
Шырылдады қоңырау —
Біз сабақты бастаймыз.
Партамызға отырып,
Өзара көз тастаймыз.
Табыс тілеп көзбенен —
Жаңа білім алуға
Алға қадам аттаймыз.
Психологиялық дайындық
Оқу мотивациясын арттыруға бағытталған шағын серпін.
Көп қызық бар әлемде,
Құштар бол сен білімге.
Бізбен оқы, жалықпа,
Білмегенді анықта.
Маңызды күн: 1 желтоқсан
Балалармен алдағы мерекені еске түсіреміз. 1991 жылы 1 желтоқсанда республика жұртшылығы тұңғыш рет Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевты Қазақстан Республикасының Президенті етіп сайлады. Бұл — ел тарихында халық алғаш рет өз тағдырын сеніп тапсырып, басшысын саналы түрде таңдаған маңызды оқиға.
2012 жылдан бастап 1 желтоқсан ҚР Тұңғыш Президент күні ретінде аталып өтеді. Оқушылар тақпақтарын айтады, кейін сынып топтарға бөлінеді:
I топ
«Қазақстан»
II топ
«Тәуелсіздік»
III топ
«Бейбітшілік»
Саяхаттың басталуы: «билет» алу үшін тапсырма
Астанаға автобуспен бару үшін «билет» алу керек. Ол үшін топтар жылдам сұрақтарға жауап береді. Топ басшылары жауаптарды белгілеу парағына түсіреді.
Қызығушылықты ояту: «Кім жылдам?»
I топ — «Қазақстан»
- 1 метрде неше сантиметр бар? 100 см
- Әріпті өрнек дегеніміз не? Әріп арқылы белгіленген белгісізі бар өрнек
- 8 санының квадраты нешеге тең? 64
- Сәуле дегеніміз не? Бір нүктеден басталып, бір бағытта созылатын түзу
- Тік төртбұрыштың ауданын қалай табамыз? Ұзындығын еніне көбейтеміз
- Шаршы дегеніміз не? Барлық қабырғалары тең төртбұрыш
II топ — «Тәуелсіздік»
- 1 тоннада неше килограмм бар? 1000 кг
- 9 санының квадраты нешеге тең? 81
- Тік төртбұрыш дегеніміз не? Қарама-қарсы қабырғалары тең төртбұрыш
- Шаршының периметрін қалай табамыз? Төрт қабырғасын қосамыз
- Кез келген санға 0-ді қоссақ не болады? Сол санның өзі
- 9×8 өрнегі неге тең? 72
III топ — «Бейбітшілік»
- 1 тәулікте неше сағат бар? 24 сағат
- Кесінді дегеніміз не? Басы мен соңы бар түзу бөлігі
- Ең кіші үш таңбалы сан? 100
- Санды өрнек дегеніміз не? Сандардан құрылған өрнек
- 9×7 өрнегі неге тең? 63
- 1 ғасырда неше жыл бар? 100 жыл
Ойынды сәтті орындаған соң, «билеттер» алынып, саяхат жалғасады.
Мұражайға кіріспе: мәлімет және дәптермен жұмыс
ҚР Тұңғыш Президенті мұражайы
Мұражай Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 28 тамыздағы Жарлығымен құрылған. Алғашқы келушілерін 2005 жылдың наурызында қабылдады. Экспозицияда мұрағаттық құжаттар, ғылыми еңбектер, кітаптар, сыйлықтар, марапаттар және егемен Қазақстан тарихына қатысты материалдар сақталған.
Дәптермен жұмыс
- Бүгінгі күнді жазу, көркем жазу жұмысы.
- Сандарды оқу және сипаттау (класс, разряд бойынша): 45, 236, 987, 456, 1 236, 714.
- Әр топтан бір оқушы шығып, сандарға разрядтық талдау жасайды.
Астана туралы қысқаша дерек
Астана — Қазақстанның астанасы. Қаланың негізі 1830 жылы қаланған, ол кезде Ақмола деп аталған. Қазіргі атауы 1998 жылы берілді. Қала Сарыарқаның солтүстігінде, Есіл өзенінің екі жағалауында орналасқан. Астана — Еуропа мен Азияны байланыстыратын маңызды көлік торабы, автомобиль, теміржол және әуе қатынасының ірі орталығы.
Жаңа тақырып: теңдеу және шешу тәсілдері
Қайсысы теңдеу?
12 + b = 72 : 2
Теңдеу (теңдік бар, белгісізі бар).
12 + b - 72
Өрнек (теңдік жоқ).
12 + b < 72 : 2
Теңсіздік.
Негізгі анықтамалар
- Теңдеу — құрамында әріп (белгісіз) бар және сол белгісіз санды табу мақсатында құрылған теңдік.
- Теңдеудің түбірі — белгісіздің теңдеуді тура теңдікке айналдыратын мәні.
- Теңдеуді шешу — теңдеудің түбір(лер)ін табу.
Мысал: күрделі теңдеуді ықшамдау
Мақсат — b орнына қандай сан қойғанда теңдік дұрыс болатынын табу. Күрделі теңдеуді қарапайым теңдеуге айналдырамыз:
12 + b = 72 : 2
12 + b = 36
b = 36 − 12
b = 24
Тексеру: 12 + 24 = 36, ал 72 : 2 = 36.
Мұражай залдары бойынша тапсырмалар
«Атамекен» залы
Бұл залда Тұңғыш Президенттің балалық шағы, туған жері, отбасы, мектеп жылдары туралы экспозициялар берілген. Экспозицияны Іле Алатауы баурайындағы көркем Үшқоңыр шатқалының диорамасы толықтырады.
Оқулықпен жұмыс: «Теңдеуді шеш»
I топ — «Қазақстан»
- x + 20 = 2600
- 2400 : (c − 12) = 10
II топ — «Тәуелсіздік»
- 40x : 6 + x = 9400
- x : (36 + 64) = 543
III топ — «Бейбітшілік»
- x − 560 : 7 = 20000
- (190 − 90) · x = 38600
«Еңбек жолы» залы
Бұл зал Н. Ә. Назарбаевтың өмірбаянына арналған: Теміртау қаласындағы металлургия зауытындағы жұмысы, Днепродзержинск техникалық училищесіндегі оқу кезеңі, фотоқұжаттар, күнделік, құттықтау жеделхаттары және қоғамдық қызметіне қатысты материалдар ұсынылған.
Тапсырма: өрнек түрінде жаз және оқы
I топ — «Қазақстан»
90 мен c-нің қосындысын 60-қа көбейту.
II топ — «Тәуелсіздік»
70-тің 5-ке бөліндісіне 42-нің x-ке бөліндісін қосу.
III топ — «Бейбітшілік»
984 пен 324-тің қосындысын a мен 412-нің қосындысына бөлу.
«Күміс зал»
Залда шетел мемлекеттерінің жоғары марапаттарының бірегей үлгілері ұсынылған. Экспозиция 1972 жылы берілген «Құрмет белгісі» орденінен басталады. Мұнда әртүрлі елдерден алынған сирек марапаттар қойылған.
Тапсырма: «Есепті шығар»
I топ — «Қазақстан»
Басқұрдың ұзындығы 3 м. Бұл қыл арқаннан 5 есе қысқа. Қыл арқанның ұзындығы қандай?
II топ — «Тәуелсіздік»
Бүркіт 30 м/с жылдамдықпен ұшады, бұл лашыннан 10 м/с артық. Лашынның жылдамдығы қандай?
III топ — «Бейбітшілік»
Пияздың бағасы 96 теңге. Бұл сәбіздің бағасынан 3 теңгеге арзан. Сәбіздің бағасы неше теңге?
«Салтанатты күмбез» залы және қауіпсіздік кеңесі залы
Бұл кеңістіктерде Мемлекет басшысына ресми кездесулер мен сапарлар кезінде табысталған сыйлықтар қойылған: өнер туындылары, мүсіндер, сәндік-қолданбалы бұйымдар. Қауіпсіздік кеңесінің отырыстары өткен залда сыйға берілген қару-жарақ үлгілері де көрсетіледі.
Сергіту сәті
Есептедік, шаршадық —
Орнымыздан тұрайық.
Қимылдатып аяқты,
Шапалақты ұрайық.
Отырайық, тұрайық,
Соқтығысып қалмайық.
Президент кабинеті: атмосфера және тапсырма
Келушілердің назарын өзінің бастапқы қалпын сақтаған Мемлекет басшысының кабинеті ерекше аударады. Үстел үстіндегі құралдар, блокноттар, тезистер мен құжаттар күнделікті жұмыс ырғағын сезіндіреді.
Келесі тапсырма
«Фигуралардың ауданын тап» (оқушыларға берілетін фигуралар бойынша есептеу жұмысы).
Астананың көрікті жерлері: білімді кеңейту
Саяхат соңында балалар Астананың өзге де көрікті орындарын атайды:
Логикалық тапсырмалар: топтық жұмыс
1-топ тапсырмасы
Таяқшаның екі шеті бар. Бір шетін кескенде таяқшаның шеті нешеу болады? (Жауабы: 2)
2-топ тапсырмасы
Таяқшаның ұзындығы 4 см, ал қарындаштың ұзындығы 20 см. Үстелді қарындашпен 6 рет өлшесек, таяқшамен неше рет өлшеу керек? (Жауабы: 30)
3-топ тапсырмасы
Бозторғай — 9. Сарышымшықтар одан 3-еуі артық. Барлық құстардың үштен бір бөлігі ұшып кетті. Неше құс ұшып кетті? (Жауабы: 7)
4-топ тапсырмасы
Тор ішінде 10 бас қырғауыл мен көжектер отыр. Барлық аяқтарының саны 28. Қырғауыл — 6 болса, көжектер нешеу? (Жауабы: 4)
Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы
Сұхбат (рефлексия)
- Бүгін сабақта не үйрендік?
- Саған не ұнады?
- Қай тапсырма қиын болды, неге?
Үй тапсырмасы
109-бет, №9.
Бағалау
Топтық жұмыс, тапсырмаларды орындау сапасы және белсенділік бойынша бағаланады.
Сабақтың түйіні
Есептеуге жүйрік болсаң жасыңнан,
Математикаға орын берсең басыңнан —
Барлық ғылым соған үйір болады,
Досың солар табылатын қасыңнан.
Ақмола облысы, Көкшетау қаласы, №18 орта мектеп.
Бастауыш сынып мұғалімі: Кенжебаева Аида Бақытжановна.