Қазақша рефераттар

Күш моменті

7-сынып

Сабақтың тақырыбы

Күш моменті. Айналатын дененің тепе-теңдік шарты. Иінді таразылар.

Сабақ түрі

Аралас сабақ.

Өту әдістері

  • Түсіндіру
  • Сұрақ-жауап
  • Есеп шығару

Сабақтың мақсаты

  • Оқушылардың өзара белсенді, өзіндік таным әрекеттерін ұйымдастыру арқылы жаңа тақырыпты меңгерту.

  • Айналатын денелердің тепе-теңдік шартын ұғындыру.

  • Мәтін мазмұнын дамытушы құрал ретінде пайдаланып, проблемаларды шешу барысында оқушылардың ойлау, пайымдау, сараптау, зерделеу сияқты танымдық қасиеттерін дамыту.

Сабақ барысы

Ұйымдастыру

  • Оқушыларды түгендеу.
  • Сабаққа дайындығын тексеру.

Үй тапсырмасы (топпен жұмыс)

Оқушылар фигуралар бойынша топтарға бөлінеді: Үшбұрыш, Шеңбер, Төртбұрыш.

Үшбұрыш тобының сұрақтары

  1. Дененің механикалық энергиясы деп қандай энергияны айтады?
  2. Механикалық энергияның формуласы қандай?
  3. Сығылған (созылған) серіппенің потенциалдық энергиясы қандай формуламен өрнектеледі?

Шеңбер тобының сұрақтары

  1. Тұйық жүйе дегеніміз не?
  2. Потенциалдық және кинетикалық энергия дегеніміз не?
  3. Дененің Жер мен Ай беттерінен бірдей биіктіктегі потенциалдық энергиялары бірдей бола ма? Неліктен?

Төртбұрыш тобының сұрақтары

  1. Механикалық энергияның сақталу заңы қандай?
  2. Механикалық энергияның сақталу заңының формуласы қандай?
  3. Егер үйкеліс күші әсер етсе, механикалық энергия сақтала ма?

Мини-лекция (слайд арқылы)

Негізгі ұғымдар

Айналу осі бар денелердің тепе-теңдік шартын анықтау үшін күш моменті ұғымы енгізіледі.

Қозғалмайтын тіреудің немесе біліктің (осьтің) төңірегінде айнала алатын кез келген дене иіндік (рычаг) деп аталады.

Тіреу нүктесінен күштің әсер ету сызығына түсірілген перпендикулярдың ұзындығы күш иіні деп аталады.

Күш моменті

Айналатын денеге түсірілген күштің күш иініне көбейтіндісі күш моменті деп аталады:

Формула

M = F · l

Бірлігі

1 Н·м = 1 Н · 1 м

Бағыты

Күш моменті күш сияқты бағытпен сипатталады: бір момент сағат тіліне қарсы, екіншісі сағат тілімен бағыттас болуы мүмкін.

Моменттер ережесі (тепе-теңдік шарты)

Айналатын дененің тепе-теңдігін сақтау үшін сағат тілі бағытымен айналдыратын күш моменттерінің қосындысы сағат тіліне қарсы бағытта айналдыратын күш моменттерінің қосындысына тең болуы керек.

Қысқаша жазылуы

M₁ = M₂

Мағынасы

Біліктің сол жағындағы күш моменттерінің қосындысы біліктің оң жағындағы күш моменттерінің қосындысына тең.

Иінді таразылар

Негізі

Иінді таразылар айналатын дененің тепе-теңдік шартына негізделген және дененің массасын өлшеу үшін қолданылады.

Ондық таразылар

Иіндері он санының еселігі болып келетін таразылар ондық таразылар деп аталады.

Тепе-теңдік теңдеулері

Моменттер теңдігі

M₁ = M₂

P₁ · d₁ = P₂ · d₂

Салмақ күштері

P₁ = m₁ · g

P₂ = m₂ · g

Қатынастық жазылуы

Иінді таразыда тепе-теңдік кезінде массалар мен иіндер белгілі бір қатынасқа бағынады.

Мысал түріндегі жазылуы

g · m · l = g · M · L

Сергіту сәті

Оқушылар бір орында тұрып қимыл-қозғалыс жасайды: адам мүшелеріндегі иінтіректердің (сүйек-бұлшықет жүйесінің) қозғалысқа келуін байқап, қарапайым би қимылдарын орындайды.

Есептер шығару

Слайдтағы суреттер бойынша күш моментіне және иінді таразының тепе-теңдік шартына арналған есептер шығарылады.

Логикалық сұрақтар

  1. Неліктен бір шелек суды көтергеннен гөрі екі шелек суды (екі қолға бөліп) алып жүрген ыңғайлырақ?
  2. Арқасымен аударылған тасбақа неге өздігінен тұра алмайды?
  3. Сіріңкені ортасынан екіге бөлдіңіз. Енді жарты сіріңкені тағы екіге бөлу үшін неге көбірек жұмыс істеледі?

Топпен жұмыс (постер жасау)

Қол — таразы, көңіл — қазы.

Ел бірлігі — ел теңдігі.

Бірлік бар жерде — тірлік бар.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

Тақырып бойынша негізгі анықтамаларды қайталау және күш моментіне қатысты есептер орындау.

Бағалау

Бағалау парақшасы арқылы өзін-өзі бағалау жүргізіледі.