Қазақша рефераттар

Ақпаратты қорғау

Сабақ туралы мәлімет

Пән
Информатика
Тақырып
Ақпаратты қорғау. Вирусқа қарсы бағдарламалар
Сабақ түрі
Түсіндірмелі сабақ (практикалық элементтерімен)
Көрнекілік
ДК, оқулық
Сабақтың жүру кезеңдері
  1. Ұйымдастыру кезеңі
  2. Үй тапсырмасын тексеру
  3. Жаңа сабақ

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға ақпаратты қорғаудың негізгі тәсілдерін және вирусқа қарсы бағдарламалардың қызметін түсіндіру.

Тәрбиелік

Техника қауіпсіздігі ережелерін сақтауға, тапсырманы уақытында орындауға, жылдамдыққа, шыдамдылыққа, әдептілікке және ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Дамытушылық

Оқушылардың ойлау қабілетін дамыту, ақпараттық қауіпсіздік туралы сыни көзқарас қалыптастыру.

Компьютерлік вирус деген не?

Вирус — арнайы жазылған шағын бағдарлама. Ол компьютердегі ақпаратты бұрмалауы немесе жоюы, өзін басқа бағдарламаларға «жабыстыруы» (яғни оларды зақымдауы) және басқа да жағымсыз әрекеттер жасауы мүмкін.

Ішінде вирусы бар бағдарлама зақымдалған деп аталады. Компьютерлік вирустар өздігінен көбейіп, амалдық жүйе мен желідегі нысандарға зиян келтіруі мүмкін. Олардың айрықша сипаты — өз бетімен іске қосылып, компьютердің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіруі.

Вирустардың таралу жолдары

  • Сыртқы тасымалдаушылар (дискеттер және басқа жинақтағыштар)
  • Лазерлік/оптикалық дискілер
  • Компьютерлік желілер және интернет

Вирус жұққанын қалай байқауға болады?

Компьютердің вируспен зақымданғанын көрсететін негізгі белгілер:

  • Баяу жұмыс істеу: компьютер әдеттегіден төмен жылдамдықпен жұмыс істейді.

  • Бұғатталу: сұраныстарға жауап бермей, жиі «қатып» қалады.

  • Қайта жүктелу: жүйе бірнеше минут сайын жұмыстан бас тартып, қайта жүктеледі.

  • Ақаулы жұмыс: компьютер өздігінен қайта жүктеліп, қателермен жұмыс істейді.

  • Қосымшалар: бағдарламалар қателермен ашылады немесе дұрыс жұмыс істемейді.

  • Дискіге қатынау: дискілерге немесе дискжетектерге қатынау қиындайды.

  • Басып шығару: принтерден шығару қателермен орындалады.

  • Хабарламалар: әдеттен тыс қате туралы ескертулер пайда болады.

  • Интерфейс өзгерістері: мәзірлер мен сұхбат терезелерінің көрінісі өзгеріп кетеді.

Ақпаратты вирустан қорғау тәсілдері

1) Көшірме жасау (резервтік сақтау)

Маңызды файлдардың және дискінің жүйелік мәліметтерінің көшірмесін тұрақты түрде жасап отыру.

2) Қатынауды шектеу

Маңызды ақпаратқа рұқсатсыз көшіріп алуға, өзгертуге немесе зиянды код енгізуге жол бермейтін шектеулер қою. Сондай-ақ сенімсіз бағдарламалардан, қателігі бар немесе күмәнді көзден алынған файлдардан аулақ болу.

Вирустан сақтанудың жалпы шаралары

  1. Ақпаратқа қолжетімділікті шектеу және резервтік көшірме сақтау.
  2. Сырттан келген ақпаратты мұқият тексеру.
  3. Емдеу құралдарын (антивирус утилиталарын) алдын ала дайындап қою.
  4. Белгілі бір уақыт сайын компьютерді вирустарға тексеріп отыру.

Вирусқа қарсы бағдарламалардың түрлері

Вирустан қорғану үшін арнайы бағдарламаларды тұрақты түрде қолдану қажет. Вирусқа қарсы құралдар бірнеше түрге бөлінеді:

Детекторлар

Белгілі вирустардың бар-жоғын анықтауға арналған құралдар.

Докторлар (фаг бағдарламалар)

Вирус жұққан файлдарды тауып, емдеуге бағытталған. Көбіне тек бұрыннан белгілі вирустарға тиімді, ал жаңа түрлеріне әрдайым дәрменді бола бермейді.

Ревизорлар

Файлдардағы және дискінің жүйелік аумақтарындағы өзгерістерді бақылап отырады.

Доктор-ревизорлар

Емдеу және бақылау қызметтерін біріктіретін құралдар.

Сүзгі бағдарламалар

Компьютердің жедел жадында резиденттік режимде жұмыс істеп, күмәнді әрекеттерді «ұстап алып», пайдаланушыға дер кезінде хабар береді.

Вакциналар (иммунизаторлар)

Кейбір вирустардың жұғуына кедергі келтіру үшін жүйені алдын ала «иммундауға» ұқсас тәсіл қолданатын құралдар.

Антивирус дегеніміз не?

Вирусқа қарсы бағдарлама (антивирус) — компьютерлік вирустар жұқтырған бағдарламаларды табуға және емдеуге, сондай-ақ файлдарға вирустың жұғуының алдын алуға арналған бағдарлама.

Кең тараған антивирустар

  • Dr.Web
  • Kaspersky Anti-Virus
  • ESET NOD32
  • McAfee
  • AVG
  • Panda Software
  • Norton Antivirus

Kaspersky Anti-Virus (AVP) туралы қысқаша

Kaspersky Anti-Virus — кеңінен қолданылатын антивирустық бағдарламалардың бірі. Орнатылғаннан кейін ол жүйеге кіріктіріліп, нысандардың мәтінмәндік мәзірінде және «Бастау» мәзірінде өз бөлімін көрсетеді. Жұмыс барысында жүйелік науада (жұмыс үстеліндегі белгішелер аймағында) антивирус белгішесі пайда болады.

Бағдарлама көмегімен жергілікті дискілерді, сыртқы тасымалдаушыларды және ықшам дискілерді вирустардың бар-жоғына тексеруге болады.