Мақта қыз бен мысық Мақта қыз
2–3 сынып оқушылары арасындағы сайыс: «Ертегі еліне саяхат»
Бұл іс-шара бастауыш сынып оқушыларына халық ауыз әдебиетіндегі ертегілер әлемін таныстырып, олардың тілін, қиялын және танымдық қабілеттерін дамытуға бағытталған оқу-танымдық сайыс ретінде ұйымдастырылады.
Формат
Сайыс-саяхат, ойын және шығармашылық тапсырмалар
Оқушылар ертегіден үзінділерді таниды, кейіпкерлерді сипаттайды, логикалық ойындар орындайды.
Негізгі идея
Ертегі арқылы ұлттық рухани құндылықтарды нығайту
Адамгершілік, шындық, елжандылық және оқуға сүйіспеншілік сияқты ұғымдар көркем мәтін арқылы бекітіледі.
Нәтиже
Тіл байлығы, ой ұшқырлығы, қызығушылық
Оқушының сөздік қоры кеңейіп, тез ойлау, байқағыштық, жауапкершілік дағдылары дамиды.
Мақсаты
1) Ертегімен таныстыру
Оқушыларды халық ауыз әдебиетіндегі ертегілермен және ертегі кейіпкерлерімен таныстырып, ұлттық рухани біліммен қаруландыру.
2) Тіл мен ойлауды дамыту
Халық мұрасы арқылы оқушының тілін, қиялын, сөздік қорын дамыту; логикалық қабілетін, танымын жетілдіру. Зейінін күшейтіп, ақыл-ой белсенділігін арттыру және тез ойлауға машықтандыру.
3) Тәрбиелік бағыты
Болашақ ұрпақты білімді, тапқыр, салауатты әрі саналы етіп тәрбиелеу; ертегіні сүйіп оқуға баулу; адамгершілікке, шындыққа және елжандылыққа тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдері
- Түсіндіру және көрсету
- Сұрақ-жауап
- Баяндау және бақылау
- Дидактикалық және логикалық ойындар
Көрнекіліктер
- Ертегі кейіпкерлерінің суреттерімен және шарлармен безендірілген сахна
- «Кітап қалай жасалды?» және «Ертегі кейіпкерлері» тақырыптарындағы слайд-презентация
- «Ертегілер елінде» көрмесі, иллюстрациялар, тапсырма карточкалары
- Бейнетаспа материалдары
Басталуы: амандасу және «Шаттық шеңбері»
Шаттық шеңбері
Дөңгеленіп тұрайық,
Шеңберді біз құрайық.
Қол ұстасып бәріміз,
Ақ тілекті жолдайық.
Әлемде нұр — тыныштық,
Әрбір бейбіт күн — ыстық.
Қайырлы таң, балабақша!
Қайырлы күн, достарым!
Достарымды көргенде,
Қуана қарсы аламын.
Сәлем! Сәлем! Сәлем!
Кітапханашының кіріспе сөзі
Құрметті ата-аналар, қонақтар және оқушылар! Бүгінгі «Ертегілер еліне саяхатқа» қош келдіңіздер. Бүгін біз ертегілер әлеміне бірге сапар шегеміз.
Сауалнама: «Кітап оқисың ба, жас дос?»
- Өзің сүйіп оқитын кітап қайсы?
- Сенің ең жақсы көретін ертегің қайсы?
- Ең алғаш оқыған кітабың қандай?
- Қай кітапты немесе ертегіні қайта оқыр едің?
- Сүйікті әдеби кейіпкерің кім?
- Қазір қандай кітап оқып жүрсің?
- Кітапханашы апайлардың аты-жөні кім?
Келесі бөлімде «Кітап қалай жасалды?» тақырыбымен шағын тарихи саяхат жасаймыз. Экранға назар аударайық.
Әдеби монтаж: «Ертегі сиқыры»
1-оқушы
Өткен күн — таңғажайып ертегі ғой,
Айтады ертегі сыр, ертегі ой.
Ертегі айтса, еліктіріп балалар,
Қиялға қызықтырып жетелейді ғой.
2-оқушы
Ертегіде халықтың мұң-зары бар,
Орман, тау, өрмелейтін құздары бар.
Жамандықпен алысып, жауын жеңген —
Халқымның ұлдары мен қыздары бар!
3-оқушы
Жауларымен алысып жекелеген,
Батыр ма ел намысын өтемеген?
Ертегімен халқымыз ертеңіне
Ұрпағын қызықтырып жетелеген.
4-оқушы
Кел, онда, ертегіні шертейік біз,
Қауымды мына келген ертейік біз.
«Ертегі еліне» бір саяхаттап,
Келгендерді соңымыздан ертейік біз.
Өте жақсы, балалар! Ендеше, ертегілер елінің қақпасын ашайық. Бізді қандай ертегілер күтіп тұр екен?
Сайыс шарттары
1
Миға шабуыл
Ертегі туралы жалпы сұрақтар.
2
«Ерте, ерте, ертеде…»
Ертегілерден үзінділерді тану.
3
Кейіпкерлерді қорғау
Топ басшылары кейіпкер рөлінде сөйлейді.
4
Үй тапсырмасы
Алдын ала дайындалған бөлім.
5
Ертегі мен мультфильм
Сюжет пен кейіпкерді салыстыру.
6
Суретпен жұмыс
Көрініс пен оқиғаны анықтау.
7
«Кімнің заты?»
Затты кейіпкерімен сәйкестендіру.
8
«Кітап нені сүйеді?»
Кітапқа ұқыптылық ережелері.
1-тапсырма: «Миға шабуыл»
Сұрақтар
- Ертегілер туралы кім не біледі?
- Ертегілерде кімдер және нелер туралы айтылады?
- Ертегінің қандай түрлері бар?
- Ертегі қалай басталады?
Қысқаша түсіндірме
Ертегілер — қиял-ғажайып оқиғалар туралы әңгімелер. Олар бірнеше түрге бөлінеді: хайуанаттар туралы ертегілер, қиял-ғажайып ертегілер, шыншыл ертегілер және аңыз-ертегілер.
Сыныппен әңгіме
Сендер қандай ертегілерді білесіңдер? Әжелерің ертегі айта ма? Қандай ертегілер есіңде қалды?
Ертегі бастау үлгісі:
«Ерте, ерте, ертеде, Ешкі жүні бөртеде. Қырғауыл жүні қызыл екен, құйрық жүні ұзын екен…»
2-тапсырма: «Ерте, ерте, ертеде…»
Бұл тапсырмада ертегілерден үзінді оқылады. Оқушылар үзіндінің қай ертегіден екенін анықтап, төмендегі сұрақтарға жауап береді:
- Ертегінің атауы қандай?
- Кейіпкерлері кімдер?
- Ертегіде не туралы айтылады?
Дәл жауаптар «Ертегілер елінің» қақпасын ашуға көмектеседі.
3-тапсырма: Кейіпкерлерді қорғау
Ертегілерде жағымды және жағымсыз кейіпкерлер кездеседі. Алдымен жағымды кейіпкерлерді, кейін жағымсыз кейіпкерлерді атап шығайық. Одан соң топ басшылары суреттегі кейіпкер бейнесіне еніп, өзін таныстырып, әрекетін «қорғайды».
Көрініс: «Мақта қыз бен мысық»
Мақта қыз
Мен Мақта қызбын, үйімді таза ұстадым.
Сен, мысық, қайта-қайта мазамды алдың.
Қатық төктің, еңбекті қадірлемей,
Сондықтан құйрығыңнан тартып жазаладым.
Мысық
Мен мысықпын, іші пысқан.
Тышқан көзіме түспей қойды.
Төккен қатығыңды қайтаруға тырыстым,
Қайырымды ісімді ұмытпа.
Талқылау: Мыстан кемпірдің бейнесі
Біздің ортамызда Мыстан кемпір отыр делік. Ертегілерде Мыстан кемпірдің әрекеттері сендерге жағымды көріне ме, әлде жағымсыз ба? Ол өз-өзіне қандай баға берер еді?
Сыныпқа сұрақ
- Мыстан кемпірдің қандай әрекеттері есіңде қалды?
- Ертегідегі «жамандық» нені білдіреді?
- Жақсылық пен әділдік қалай жеңіске жетеді?
Ұйымдастырушы туралы
Маңғыстау облысы, Қарақия ауданы, Жетібай ауылы, №8 орта мектеп кітапханашысы
Шаханова Қарлығаш Тойбазарқызы
Іс-шара атауы
«Ертегі еліне саяхат»
Сыныптар
2–3 сынып