Қазақша рефераттар

Малдардың дыбыстауын тыңдау

Сабақтың тақырыбы: «Түйе, бота»

Бұл сабақ төрт түлікке қатысты білімді тереңдетіп, түйенің ерекшелігі мен пайдасын түсіндіруге бағытталған. Оқушылар мәтінді мәнерлеп оқып, тыңдап, талқылау арқылы тіл байлығын, ой-өрісін және шығармашылық қабілетін дамытады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: түйенің төрт түлік ішіндегі ерекшелігін таныту, еті мен сүтінің шипалы екенін түсіндіру.
  • Дамытушылық: мәнерлеп оқу дағдысын дамыту, түйенің пайдасы туралы білімді толықтыру, тіл байлығын, ой-өрісті және шығармашылық қабілетті қалыптастыру.
  • Тәрбиелік: төрт түлікке құрметпен қарауға, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер мен ресурстар

Көрнекілік
интерактивті тақта, төрт түліктің суреттері, қосымша иллюстрациялар
Әдістер
сұрақ-жауап, түсіндіру, көрнекілік, топтастыру
Типі
жаңа білім беру

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Психологиялық дайындық жасау.
  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
  • Топқа бөлу (сандар арқылы).

II. Үй тапсырмасын сұрау

«Төлді қалай шақырады?» өлеңін мәнерлеп оқу.

III. Үй тапсырмасын бекіту

1-тапсырма: «Төлдерді қалай шақырады?»

Төлдер

  • Қошақан
  • Лақ (ешкі төлі)
  • Құлын
  • Бұзау
  • Бота

Талқылау

Бүгінгі сабақ төрт түлікпен байланысты. Алдымен тақтадан бейнебаян көріп, мазмұнын түсінгенімізді сұрақ-жауап арқылы тексереміз.

2-тапсырма: «Мал атасы» (дәстүрлі ұғым)

Қой

Қой атасы — Шопан ата

Жылқы

Жылқы атасы — Қамбар ата

Ешкі

Ешкі иесі — Сексек ата

Түйе

Түйе атасы — Ойсылқара

Сиыр

Сиыр иесі — Зеңгі баба

IV. Жаңа сабақ

  • Күннің жадын жазу.
  • Малдардың дыбыстауын тыңдау.
  • 20-жаттығу (тақтада орындау).
  • 21-жаттығу (топтық жұмыс).

3-тапсырма: сөйлем құрау

«Қай мал қайтеді?» тақырыбында сөйлемдер құрастырып жазу.

Жұмбақ

Иір-иір денесі,
Сахараның кемесі.
Ащы шөптер — тамағы,
Шөлге шыдап бағады.

Жауабы: түйе.

Түйе туралы негізгі мәлімет

Төрт түліктің орны

Қазақ халқының ұлттық кәсіптерінің бірі — мал бағу. Сол себепті халық балаларын төрт түліктің төліне теңеп, еркелетіп атайды: «Ботам», «Ботакөзім», «Құлыным», «Қоңыр қозым» және т.б.

Төрт түлік — тұрмыс тірегі: киім, ас, көлік.

Түйенің ерекшелігі

  • Шөл мен аштыққа төзімді.
  • Ыстыққа да, суыққа да шыдамды.
  • Ұзақ жүрісте қажымайды.

Шұбат: түйе сүтінің құндылығы

Түйе сүті шұбат деп аталады. Ол қазақ дастарқанында кең қолданылатын дәстүрлі сусын ғана емес, сонымен қатар А, В1, В2, С дәрумендерінің көзі.

Сүт өнімдері

  • құрт, май, балқаймақ алу
  • ірімшік жасау
  • шұбат ашыту

Ерекшелігі

  • Інген 15–16 ай бойы сауылады.
  • Сүті шайды жақсы үйітеді.
  • Шұбаттың емдік қасиеті мол.

Түйе өнімдері: тұрмыстағы пайдасы

Жүні мен шудасы

Тоқыма өнеркәсібі үшін бағалы шикізат. Одан көрпе, шекпен және өзге де тоқыма бұйымдар жасалады.

Терісі

Таспа, қайыс сияқты тұрмыстық бұйымдар жасауға пайдаланылады.

Еті мен шұбаты

Еті — тағам, шұбаты — шипалы сусын.

Сұрақ-жауап арқылы пысықтау

Негізгі ұғымдар

Түйе сүті
шұбат
Түйенің төлі
бота
Түйе атасы
Ойсылқара
Түйені шақыру
«көс-көс»

Түйе сүйсініп жейтін шөптер

  • жантақ
  • алабота
  • ащы қурай

Оқулықпен жұмыс және шығармашылық тапсырма

  • «Түйе» және «Бота» өлеңдерін түсініп, мәнерлеп оқу (парта бойынша оқыту).
  • Түйенің пайдасын постерге түсіру (топтық жұмыс).

Сабақты бекіту, бағалау және үй тапсырмасы

Бекіту

Тыйым сөздерді оқып, мағынасын түсіндіру арқылы қорытынды жасау.

Бағалау

Мәнерлеп оқу, тапсырмаларға қатысу және топтық жұмыстағы белсенділік бойынша бағалау.

Үй тапсырмасы

«Түйе» және «Бота» өлеңдерін түсініп, мәнерлеп оқу.