Жұрнақ және жалғау
Сабақ тақырыбы: «Қосымша»
Бұл сабақ жоспары қазақ тіліндегі қосымша ұғымын түсіндіруге, түрлерін ажыратуға және оқушылардың тілдік дағдыларын дамытуға арналған.
Білімділік мақсаты
- Қосымша туралы түсінік беру.
- Қосымшаның түрлерімен таныстыру.
Коррекциялық мақсаты
- Кесте арқылы түсіндіру арқылы зейінді шоғырландыруды дамыту.
- Көру арқылы есте сақтау қабілетін жетілдіру.
Тәрбиелік мақсаты
- Адамгершілікке тәрбиелеу.
- Қиындықта бір-біріне көмектесуге баулу.
- Отанды сүюге тәрбиелеу.
Сабақты ұйымдастыру әдістері
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Отан туралы бейнефильм
- Қосымша кестесі
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
-
Тақпақ арқылы көңіл күйді көтеру:
Сабағыңа жөндеп, Әзірленсең — еңбек. Қиындықтың бәрін Еңбек қана жеңбек!
- Кезекшімен сөйлесу.
- Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын айту.
Үй тапсырмасын тексеру
Тапсырма: мәтінді мәнерлеп оқып келу.
«Лагерьде»
Оқу мәтініБіз жазда лагерьге бардық. Лагерь таудың етегінде орналасқан. Лагерьдің жанында өзен ағып жатыр. Бұл жердің табиғаты өте әдемі. Балалар суға түсіп, күнге қыздырынды. Кешкісін бәрі жиналып, ән салды, би биледі.
Жаңа сабақ: Қосымша
Түбірден кейін тұрған сөз бөлшегі қосымша деп аталады.
Қосымша екіге бөлінеді: жалғау (окончание) және жұрнақ (суффикс).
Еске сақта:
Жалғау сөз бен сөзді байланыстырады, грамматикалық мағына береді.
Жұрнақ жаңа сөз тудырады.
Мысалдар
| Сөз | Түбір | Қосымша | Түрі |
|---|---|---|---|
| Кітаптар (книги) | кітап | -тар | жалғау |
| Тауға (в горы) | тау | -ға | жалғау |
| Жұмысшы (рабочий) | жұмыс | -шы | жұрнақ |
Слайд көрсету жоспарланады.
Сөздікпен жұмыс
| Қазақша | Орысша |
|---|---|
| ата-анаң | родители |
| сенің бауырың | твой брат |
| өлкең | твой край |
| ауданың | район |
| астанаң | твоя столица |
| ауылың | твой ауыл |
Мәтінмен жұмыс
Тапсырма: өлең жолдарын мәнерлеп оқы.
«Отан»
Б. ЫсқақовОтан — сенің ата-анаң, Отан — сенің бауырың. Отан — өлкең, астанаң, Отан — аудан, ауылың.
Қосымша тапсырмалар
- Отан туралы бейнефильм көрсету.
- Мақалды жаттау және мағынасын түсіндіру.
Мақал
Отан үшін отқа түс — күймейсің.
Сабақты бекіту
1-жаттығу
Түбір мен қосымшаны шартты белгілер арқылы ажырат. Үлгі: алаң+да
Мектепке, сыныпта, терезені, есіктің, қаламмен, үстелде, жемістер, жидектерді, жаздым, оқыдың, шомылды, айттық, келдіңдер, бесінші, жетінші, тоғызыншы.
2-жаттығу
Түбірлес сөздерді теріп жаз. Үлгі: бала, баланы, балалармен, балалық
Бала, қыз, ата-ана, қыздар, ата-аналар, доп, алмұрт, баланы, балалармен, балалық (детство), доптың, қыздың, алмұрттар, қыздармен, ата-ананы, доптар, допты.
Қорытынды сұрақтар
Сұрақ: Бүгін біз қандай тақырып өттік?
Жауап: Қосымша.
Сұрақ: Қосымшаның неше түрі болады?
Жауап: Екі түрі болады.
Сұрақ: Қосымшаның қандай түрлері бар?
Жауап: Жұрнақ және жалғау.
Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы мұғалімнің нақтылауына беріледі (сабақ соңында деңгейге сай тапсырма таңдалады).
Қысқаша түйін
Негізгі ұғым
Қосымша
Түбірден кейін жалғанатын сөз бөлшегі.
Түрлері
2 түр
Жалғау және жұрнақ.
Жалғау
Грамматикалық мағына
Сөздерді байланыстырады.
Жұрнақ
Жаңа сөз
Сөз тудырады.