Оқушылардың танымдық қызығушылығын ояту
Алматы облысы, Панфилов ауданы, Жаркент қаласы
Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп КММ
Математика пәнінің мұғалімі: Садыков Алалдун Анварұлы
Сынып
8-сынып
Сабақтың тақырыбы
Квадраттық функция және оның графигі
Сабақтың форматы
- Түрі: топпен, деңгейлеп оқыту
- Әдісі: жаңа сабақты меңгеру
- Көрнекілігі: плакаттар, карточкалар
- Пәнаралық байланыс: геометрия
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушылардың y = ax² + bx + c функциясының графигін сала білу дағдыларын қалыптастыру және осы арқылы функция графигінің қарапайым түрлендірулері туралы түсінікке кіріспе жасау.
Дамытушылық
y = ax² + bx + c графигін салу тәсілдерін қолдана отырып есептер шығару және оны практикада пайдалану біліктерін дамыту; тез ойлау қабілеті мен есептеу мәдениетінің қалыптасуына ықпал ету.
Тәрбиелік
Оқушылардың танымдық қызығушылығын ояту, топтық жұмыста достық қарым-қатынасты нығайту, ұқыптылық пен жауапкершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың құрылымы
-
I
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды түгендеу, сыныптың тазалығына назар аудару, дайындықты тексеру және зейінді сабаққа шоғырландыру.
-
II
Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырып бойынша негізгі формулалар мен теоремаларды еске түсіру.
-
III
Жаңа тақырыпты түсіндіру
Квадраттық функция ұғымы және оның графигін салу идеялары.
-
IV
Деңгейлік тапсырмалар
График салу және түрлендірулерге байланысты жаттығуларды орындау.
-
V
Сәйкестендіру тесті
Ұғымдар мен формулаларды сәйкестендіру арқылы білімді бекіту.
-
VI
Бекіту
Негізгі идеяларды қорытындылау және қолдану.
-
VII
Үйге тапсырма
Келесі сабаққа дайындық үшін тапсырмалар беру.
Алдын ала білім: «Білеміз»
-
Квадрат теңдеудің формуласы
-
Дискриминантты табу формуласы
-
Квадрат теңдеудің түбірлерін табу
-
Виет теоремасы
-
Келтірілген квадрат теңдеудің формуласы
-
Функция ұғымдары және негізгі графиктер
Анықталу облысы, мәндер жиыны; y = ax², y = ax² + n, y = a(x − m)² функциялары және олардың графиктері; квадрат үшмүше, дискриминант және түбірлер.
Зерттеу сұрақтары: «Білгіміз келеді»
-
1) y = ax² + bx + c функциясының графигін қалай саламыз?
-
2) Келтірілген квадрат үшмүшені көбейткіштерге қалай жіктейміз?
-
3) y = a(x − m)² + n графигін салу үшін қай базалық графиктер қолданылады?
-
4) Түрлендірулер арқылы квадраттық функция графигін құрудың жалпы алгоритмі қандай?
Нәтиже: «Білдік»
y = ax² функциясының графигін негізге алып, y = ax² + n, y = a(x − m)² және y = a(x − m)² + n функцияларының графиктерін салуды үйрендік. Параллель көшіру сияқты түрлендіру тәсілдерін қолдана алдық.
Тәжірибелік дағды
y = 2x² және y = 0.5x² графиктерінің «шаблондары» арқылы y = ±2(x − m)² + n және y = ±0.5(x − m)² + n функцияларын m және n-нің әртүрлі мәндерінде салуды меңгердік.
Параметрлер
m = −b / (2a)
n = −D / (4a)
Ескерту
Мұндағы D — дискриминант. Бұл параметрлер квадраттық функцияны төбелік формаға жақын түсіндіруге көмектеседі.
Үй тапсырмасын тексеру: қайталау сұрақтары
- Квадрат теңдеудің формуласын кім жазады?
- Дискриминантты табудың формуласын кім жазады?
- Квадрат теңдеудің түбірлерін табу формуласын кім жазады?
- Виет теоремасын кім айтады?
- Келтірілген квадрат теңдеудің формуласын кім жазады?
Жаңа тақырып: квадраттық функция
Сендер квадрат теңдеудің түбірлерін табуды және y = x² графигін салуды білесіңдер. Енді квадраттық функцияны және оның графигін салуды қарастырамыз, өйткені бұл ұғым алгебра курсындағы келесі тақырыптарды меңгеруде маңызды рөл атқарады.
Анықтама
y = ax² + bx + c функциясы квадраттық функция деп аталады. Мұндағы x — айнымалы, a, b, c — коэффициенттер, әрі a ≠ 0.
Коэффициенттердің мағынасы
- a квадрат үшмүшенің бірінші коэффициенті
- b екінші коэффициент
- c бос мүше
Келтірілген квадрат үшмүше
Егер квадрат үшмүшенің бірінші коэффициенті 1-ге тең болса, яғни a = 1, онда ол келтірілген квадрат үшмүше деп аталады.
Түбірлер және жіктелуі
Квадрат үшмүшені нөлге айналдыратын x айнымалысының мәндері квадрат үшмүшенің түбірлері деп аталады. Басқаша айтқанда, ax² + bx + c = 0 (a ≠ 0) теңдеуінің түбірлері сәйкес функциямен байланысты.
Егер түбірлері x₁ және x₂ болса, онда ax² + bx + c өрнегін көбейткіштерге жіктеу идеясы:
ax² + bx + c = a(x − x₁)(x − x₂)
Ескертпе: берілген мәтіндегі «Толық нұсқасын жүктеу» жолы түпнұсқаға сілтеме ретінде көрсетілген, бірақ бұл бетте жүктеу сілтемесі берілмеді.