Қазақша рефераттар

Картадан Астана қаласына қоныс аударғандардың қай аймақтардан келгендерін көрсет

9-сынып. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы

Бұл сабақта Қазақстандағы халықтың көші-қоны ұғымы, оның негізгі түрлері мен себептері қарастырылады. Сондай-ақ көші-қонның ел экономикасына ықпалы мен маңызын түсіндіру, алынған білімді өмірде қолдана білу, ойлау қабілетін дамыту және пікірді еркін жеткізу дағдыларын жетілдіру көзделеді.

Сабақтың тақырыбы

Халықтың көші-қоны

Жалпы мақсат

  • Қазақстандағы көші-қон, оның түрлері мен себептері туралы түсінік қалыптастыру.
  • Көші-қонның ел экономикасына әсерін және оның маңызын ұғындыру.
  • Алынған білімді өмірде тиімді қолдануға, ойлау мен сөйлеу мәдениетін дамытуға жағдай жасау.

Міндеттері

  1. 1 Оқушылардың тақырып мазмұнын өздігінен ашуына ықпал ету.
  2. 2 Көші-қон түрлері мен себептері туралы түсінік қалыптастырып, сипаттама жасай алуына мүмкіндік беру; есте сақтау қабілетін дамыту, пәнге қызығушылығын ояту; картамен және шығармашылық тапсырмалармен жұмыс дағдысын қалыптастыру.
  3. 3 Отан туралы білімін тереңдету арқылы отансүйгіштік қасиетін арттыру.

Күтілетін нәтиже

  • Оқушылар Қазақстандағы көші-қон, оның түрлері мен себептерін біледі.
  • Ел экономикасындағы тиімді және тиімсіз тұстарды талдай алады.
  • Ел экономикасының болашағына қатысты пайымды көзқарас қалыптастырады.

Сабақтың барысы

Топқа бөлу: «Сиқырлы әріптер»

Түсті қағазға жазылған әріптер таратылады. Оқушылар түстер бойынша топтасып отырады.

Сары қағаз
э, м, и, г, р, а, ц, и, я
Көк қағаз
и, м, м, и, г, р, а, ц, и, я
Жасыл қағаз
ремиграция
Қызыл қағаз
депортация

Уақыты: 1 минут. Сынып 4 топқа бөлінеді (әр топта шамамен 5 оқушы).

Сергіту сәті: «Астананың ауа райы»

Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалады.

Уақыты: 2 минут.

Ой қозғау

Қолдарыңыздағы әріптерден сөздер құрастырыңыз. Құрастырылған сөздердің халыққа қандай қатысы бар?

Уақыты: 2 минут.

Негізгі тапсырмалар

1) Жеке жұмыс: терминдердің мағынасын анықтау

Уақыты: 3 минут

Эмиграция Иммиграция Ремиграция Репатриация Дискриминация Оралман Тартылыс полюстері

2) Топтық жұмыс: кластер құрастыру

Уақыты: 7 минут

1-топ

Көші-қон түрлері

2-топ

Көші-қон себептері

3-топ

Көші-қон ұзақтығы

4-топ

Көші-қон бағыты

3) Жұптық жұмыс: сәйкестендіру

Уақыты: 5 минут

Мазмұны Жауап
Тұрақты көші-қон Ішкі, сыртқы
Негізгі көші-қон Ел аумағында
Қоныс аударушылардың басым бөлігі Ерлер
Уақытша сыртқы көші-қон Өсуде
Келетіндердің басым бөлігі ТМД елдерінің халқы

4) Мәтін және картамен жұмыс

Уақыты: 10 минут

Мәтін 1: Оралмандардың келуі

Алғашқы оралмандар Қазақстанға 1950-жылдардың ортасында Қытайдан келді. Жаппай қоныс аудару 1991 жылы, Моңғолиядан 12 мың адам келген кезде басталды. 2003 жылы елге 39,4 мың қазақ иммиграция арқылы келсе, эмиграцияға кеткендер саны 4,4 мың адамды құрады.

Тапсырмалар

  1. Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанға қанша оралман көшіп келді? Мемлекет тарапынан қандай қолдау көрсетіледі?
  2. Картадан оралмандардың басым бөлігі келетін елдерді көрсетіңіз.

Мәтін 2: Еңбек көші-қоны және ережелер

Қазақстанға жұмыс істеу үшін келушілер саны артып келеді. Кейбір азаматтар көші-қон ережелерін бұзып, елге жасырын жолмен кіреді, рұқсатсыз жұмысқа орналасады және көші-қон органдарына тіркелмейді.

Тапсырмалар

  1. Бұл бағытқа жауапты орган қайсы? Оның қызметтері қандай? Онда қандай мамандар жұмыс істейді?
  2. Картадан жұмыс іздеп келетіндердің көбі Қазақстанның қай аймақтарына бағытталатынын көрсетіңіз.

Мәтін 3: Астанаға қоныс аудару

Астана қаласы елорда мәртебесін алғаннан кейін қалаға көшіп келушілер саны өсті. Статистикалық орталыққа нақты дерек берілмегендіктен, 2001 жылы «Мен — Астана тұрғынымын» акциясы өткізілді. Бұл есепке тұрмаған қоныс аударушыларды тіркеуге мүмкіндік берді. Сол кезеңде қала халқы 330 мың деп есептелсе, тіркеуден кейін 500 мыңға жетті.

Тапсырмалар

  1. Қазіргі таңда Астана қаласының халқы қанша?
  2. Картадан Астанаға қоныс аударғандардың қай аймақтардан келгенін көрсетіңіз.

Мәтін 4: Мәжбүрлі эмиграцияның тарихи себептері

Қазақ халқының жаппай мәжбүрлі эмиграциясы 1916 жылғы көтеріліс кезеңімен және 1930-жылдардағы ұжымдастыру мен аштықпен тұспа-тұс келді. Сол жылдары Қытайға, Моңғолияға, Ауғанстанға, Иранға, Орта Азия елдеріне және Ресейге шамамен 1 млн 300 мың адам қоныс аударды.

Тапсырмалар

  1. Егер аталған адамдар қоныс аудармаған болса, халық саны шамамен қанша болар еді? Өз болжамыңызды негіздеңіз.
  2. Картадан аталған елдерді астаналарымен бірге көрсетіңіз.

5) Топтық жұмыс: логикалық сызба (тірек-сызба) құрастыру

Уақыты: 10 минут

Топтар көші-қонның негізгі ұғымдарын, себеп–салдар байланыстарын және бағыттарын біріктіретін тірек-сызбаны құрастырады.

Негізгі ұғымдар

эмиграция, иммиграция, репатриация т.б.

Себептері

экономикалық, әлеуметтік, саяси, табиғи

Түрлері мен ұзақтығы

тұрақты/уақытша, ішкі/сыртқы

Әсері

еңбек нарығы, демография, аймақтық даму

Үй тапсырмасы

  • §6 оқу.
  • Қосымша мәлімет жинақтау: 2013 жыл бойынша келгендер мен кеткендердің саны туралы статистикалық деректерді жазып келу.

Бағалау

Бағалау тапсырмаларды орындау белсенділігіне (жеке, жұптық, топтық жұмыс), терминдерді дұрыс түсіндіруіне, кластер мен тірек-сызбаның сапасына, мәтін және картамен жұмыс барысында дәлелді жауап беруіне сүйене отырып жүргізіледі.

Ескерту

«Сиқырлы әріптер» әдісі топқа бөлуге де, сабақ соңында қысқа рефлексия/қорытынды жасауға да қолданылуы мүмкін.