Көрермендермен ойын
Кіріспе сөз
Жезқазған қаласындағы жалпы білім беретін №10 орта мектебінің технология пәні мұғалімі Ниязбеков Қайрат Абдыкариевич бүгінгі «Қызықты өнер – білім» сайысына қатысып отырған қадірменді әріптестерді, ұстаздар қауымын, оқушыларды, көрермендер мен қонақтарды құттықтайды.
Оқу жылы басталғалы бері мектебімізде түрлі іс-шаралар, қызықты ойындар мен білім сайыстары тұрақты түрде өткізіліп келеді. Осындай тәрбиелік мәні жоғары шараны ұйымдастыру жауапкершілігі бізге де бұйырып отыр.
Білім беру, тәрбиелеу және оқыту — үздіксіз үдеріс. Әсіресе, балаларды өнерге баулу бүгінгі күні де өзекті. Адам мен табиғатты үйлестіріп, сұлулық шежіресіне айналған өнердің мәнін терең түсіну — білімді, парасатты, мәдениетті қоғам алдындағы маңызды міндеттердің бірі.
Өнер адамның дүниетанымын кеңейтіп, сенімін нығайтады; адамгершілік-имандылық қасиеттердің қалыптасуына ықпал етеді және эстетикалық сезімді тәрбиелейді. Сондықтан бүгінгі сайысты ұйымдастыра отырып, сіздерге мәні терең, мазмұны бай рухани тарту ұсынуды мақсат еттік.
Сайыстың шарттары, тәртібі және мақсаттары алдын ала белгіленген. Оны жүргізуші таныстырады. Ойын алты бөлімнен тұрады.
Сайыс құрылымы: 6 бөлім
1-бөлім. «Адам бейнесі»
Топқа бөлінген оқушылар арнайы тақталарда адамның бөліктерін (бас, дене, аяқ) тез салып, бояйды. Қалғандары қателіктердің болмауын қадағалап, көмектеседі. Осы уақытта көрермендермен сұрақ-жауап жүргізіледі. Соңында әділқазылар бірінші бөлімнің бағасын жариялайды.
2-бөлім. «Сәйкес пе?»
Бір оқушы көріп тұрған затты ыммен түсіндіреді, ал екінші оқушы сол заттың суретін салады. Көрермендерге халық шығармашылығы, қолөнер және тұрмыс-тіршілік тақырыптарынан сұрақтар қойылады. Әділқазылар ұпай қорытындысын хабарлайды.
3-бөлім. «Топ басшыларының өнері»
Топ басшысына сурет бір рет көрсетіледі, кейін көзі байланып сурет салуы керек. Екі оқушы көмектеседі. Бұл аралықта 9-сынып оқушыларына арнайы тапсырмалар беріледі: бес тапсырманың әрқайсысы — бір балл, барлығы — бес балл.
4-бөлім. «Менің досымның бейнесі»
Оқушы өз досының бейнесін салып, бояп, қысқаша сипаттап береді. Осы кезде 9-сынып оқушыларымен қосымша жұмыс ұйымдастырылады.
5-бөлім. «Бейнені ұқсастырып бояу»
Оқушылар берілген үлгіге дәл келтіре отырып, қағаз бетін бояйды. Нәтиже — ұқсастық, түстер үйлесімі және ұқыптылық бойынша бағаланады.
6-бөлім. «Сиамдық егіздер»
Екі оқушы жұптасып, қол-аяғын байлап, көбелектің біреуі оң, екіншісі сол қанатын салады. Кейін өз жұмысы туралы қысқаша әңгімелейді. Қай топ тез әрі сапалы орындаса, сол топ алға шығады.
Сайысты жүргізушінің сөзі және топтар таныстырылымы
Жүргізуші сөзі
«Ау, халайық, халайық, бәріне жар салайық! Өткелі жатыр қызықты өнер-білім сайысы. Ортаға 5–6 сынып оқушылары шықты. Үш топ болып бөлінген қатысушылар баршаңызға сәлем береді!»
Топ 1 — «Зерде»
Ұраны: «Жалғаймын деп үзіп алма, түзетемін деп бұзып алма».
Топ 2 — «Ұлағат»
Ұраны: «Үлкенге құрмет, кішіге аманат».
Топ 3 — «Жеңімпаз»
Ұраны: «Бәріміз біріміз үшін, біріміз бәріміз үшін».
Сайыстың мақсаты
- Жас ұрпаққа эстетикалық тәрбие беру және бейнелеу өнеріне баулу.
- Өнердің қыр-сырын түсініп, ойды көркем түрде жеткізе білу дағдысын дамыту.
- Көпшілік алдында өз білімін, шешімін және шығармашылық қабілетін көрсете білуге үйрету.
- Қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру: пікір алмасу, ортақ шешімге келу, талқылау.
- Ойын арқылы пәндерге қызығушылықты арттыру және ұлттық халық шығармашылығын күнделікті өмір дағдысына жақындату.
Көрермендермен сұрақ-жауап: өнер және халық мұрасы
Бейнелеу өнері бойынша сұрақтар
- Шығармалары шетелдік және бүкілодақтық көрмелерге қатысқан көрнекті қазақ суретшілерін атаңыздар. Жауап үлгісі: Ә. Қастеев, Ә. Ғалымбаева, К. Телжанов, Н. Нұрмұханбетов.
- Қазақстаннан шыққан тұңғыш ағартушы ғалым, суретші кім? Жауап: Әбілхан Қастеев.
- Бейнелеу өнерінің түрлерін атаңыздар. Жауап: графика, кескіндеме (живопись), мүсін, қолданбалы-сәндік өнер, дизайн.
Халық шығармашылығы бойынша сұрақтар
- Сабын қайнату туралы не білесіздер? Қандай өсімдіктер пайдаланылған? Жауап үлгісі: алабота, түйеқарын, ермен.
- Киіз үйдің атауларын атаңыздар. Жауап үлгісі: орда, отау, қара үй, жаппа, т.б.
- Киіз үйге қолданылатын киіздің аттарын атаңыздар. Жауап: туырлық, түндік, үзік, дөдеге.
- Бесік жабдықтарын атаңыздар. Жауап үлгісі: бесік көрпе, жөргек, қолбау, түбек, т.б.
- Арнайы жіп болмаған кезде тігуге қажет жіп қалай әзірленген және қалай аталады? Жауап: суырмақ.
- Аң аулауда қолданылатын құрал-жабдықтарды атаңыздар. Жауап үлгісі: садақ, тор, темір қақпан, мылтық, т.б.
- Зергерлік бұйымдардың атын атаңыздар. Жауап үлгісі: алқа, білезік, жүзік, сырға, шашпау, шолпы, т.б.
- Ағаштан жасалған бұйымдарды атаңыздар. Жауап үлгісі: киіз үй сүйегі, ыдыс-аяқ, жиһаз, бесік, т.б.
- Теріден жасалатын бұйымдарды атаңыздар. Жауап үлгісі: сырт киім, бас киім, ер-тұрман, ыдыс, төсеніш, т.б.
Қысқа тіл дамыту ойыны
«Жаңылмай айт»: Қарындаштың ұшын үшкірлеп ұшта, үшкірлеп ұштап, сақтап ұста.
Қорытынды ой және тілек
Бүгінгі іс-шарамыз сіздер үшін ұйымдастырылып отыр. Көрерменнің тыныштығы — біздің де тыныштығымыз. Шара барысында еш кедергі болмасын, әрбір бастамаңыз өрге бассын.
Нақыл сөз
Күн шыққанда табиғат таңданады,
Көп оқысаң көңіліңде шам жанады.
Ішкі жан дүниесін нұр шалған адам ұғымтал, білімдар, іскер, еңбекқор келеді. Ол нұр — оқу, ғылымға құштарлық, білім теру. Білімге үздіксіз еңбек ету ғана адамды тоқтаусыз өсіреді. Осыны ұмытпаған ұтады: әрқашан от жүректі, намысшыл, отаншыл азамат болыңдар.
«Ұстазы жақсының — ұстамы жақсы»: шеберлікті шеберден, іскер ұстаздан үйренген шәкірттің өнері озық болады. Бүгінгі сайыс та балалардың бойындағы дарынды оятып, өнерге деген ынтаны арттыруға қызмет етеді.
Өнерлі елден өнерлі ұл-қыз шығады. Оқушыларымыздың бойында от барын байқап отырмыз. Сол отты өшірмей, талантыңды ұштап, өнеріңді шыңдай беріңдер.