Тоқтар - тұңғыш ғарышкер
Сабақ тақырыбы: «Тоқтар — тұңғыш ғарышкер» (Е. Өтетілеуов)
Білімділік
Өлең мазмұнын түсіндіре отырып, Байқоңыр ғарыш аймағы туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Оқушылардың сөздік қорын, тіл байлығын дамыту; дүниетанымын кеңейту.
Тәрбиелік
Ғалам құпияларын танып-білуге ынталандыру; өз елін, жерін, мәдениетін сүюге баулу.
Көрнекіліктер
Суреттер, қима қағаздар, фишкалар
Әдістер
Түсіндіру, сұрақ-жауап, топтық, ұжымдық жұмыс
Негізгі идея
Тоқтар Әубәкіровтің ерлігі арқылы ғылымға қызығушылық пен отансүйгіштік сезімін нығайту
Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
Әрбір адам — туысым, досым, жұрағат,
Әрбір сабақ — үйрену, ұғу, ұлағат.
Әрбір ісің — тірлік, тірек, адамдық,
Әрбір сөзің — шындық, бірлік, адалдық.
Топқа бөлу
-
1-топ
Ай
-
2-топ
Күн
-
3-топ
Жер
Қызығушылықты ояту
Жұмбақ шешу
1-топ (Ай)
Самұрық құс самғады,
Көктен өтіп.
Айға жетіп,
Жеңілдеді салмағы.
Жауабы: ғарыш кемесі
2-топ (Күн)
Аспанда бір алып құс
Ызғып ұшып барады.
Қарап тұрсақ ғажайып,
Соңында із қалады.
Жауабы: зымыран
3-топ (Жер)
Құстан аумайды,
Көкте зулайды.
Жауабы: ұшақ
Келесі қадамда «ғарыш кемесіне мініп», ғарыштағы «жұлдыз тапсырмаларын» орындаймыз: әр топ берілген тапсырмаларды жүйелі орындап, ортақ талқылауға қатысады.
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушылар мәтін мазмұнын жоспар бойынша әңгімелейді.
- 1 Жусан мен бойтұмар
- 2 Бейбарысты сатып жіберуі
- 3 Сұлтан Бейбарыс кім?
- 4 Мәтін неге «Жусан иісі» деп аталған?
Жаңа сабақ
Кіріспе тапсырма
Ай және Күн топтары
Өздеріне берілген аспан денелері туралы білетіндерін ортаға салады.
Жер тобына сұрақтар
- Қандай ғарышкерлерді білесіңдер?
- Қазақ ғарышкерлерінің есімдерін атаңдар.
Бүгін біз қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіров туралы кеңінен мағлұмат алып, Е. Өтетілеуовтың «Тоқтар — тұңғыш ғарышкер» өлеңімен танысамыз.
Тоқтар Әубәкіров туралы қысқаша мәлімет
- Туған жылы, жері
- 1946 жыл, 27 маусым. Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, 1 Мамыр ұжымшары.
- Ұлты
- Қазақ.
- Білімі
- Жоғары білімді. Техника ғылымдарының докторы, профессор. Ұшқыш-инженер.
- Оқуы
- 1965–1969 жж. Армавир жоғары әскери ұшқыштар училищесінде оқыған.
- Ғарышқа ұшуы
- 1991 ж. 2 қазанда «Союз ТМ-13» кемесімен ғарышқа ұшты (экипажда Александр Волков және австриялық ғарышкер Франц Фибёк).
- Жұмысы
- «Мир» орбиталық кешенінде бір апта жұмыс істеді.
- Жерге оралуы
- 1991 ж. 10 қазанда Жерге қонды. Ғарышта болған уақыты: 7 күн 22 сағат 13 минут.
- Маңызды дерек
- Тоқтар Әубәкіров — қазақтың тұңғыш ғарышкері. Одан кейін оның ізін жалғаған ғарышкер — Талғат Мұсабаев. Қазақстанда жыл сайын 12 сәуір — Ғарышкерлер күні аталып өтеді.
Өлеңмен жұмыс
Е. Өтетілеуов «Тоқтар — тұңғыш ғарышкер»
-
1) Мәнерлеп оқу
Әр топ өлеңді мәнерлеп оқып, мазмұнын өзара талдайды.
-
2) Түсініксіз сөздер
Топ ішінде түсініксіз сөздерге жауап іздеп, болжам ұсынады.
-
3) Ортақ талқылау
Барлық сынып болып ой бөлісіп, негізгі ойды анықтайды.
-
4) Сөздік жұмысы
Жаңа сөздермен жұмыс жүргізіліп, сөйлем ішінде қолдану ұсынылады.
Сабақты бекіту
1-топ
Басқа планеталар
Басқа планеталар туралы білетіндерін әңгімелеп береді.
2-топ
Құдіретті Жер-ана
Жер-ана туралы ой қозғап, қысқаша әңгіме құрайды.
3-топ
Ғарыш әлемі
Ғарыш әлемі тақырыбында сурет салады.
Бағалау және қорытынды
Бағалау
Оқушылардың жұмысы фишкалар арқылы бағаланады: топтар жинаған фишкалар саналып, нәтижесі бойынша мадақтау сөздер айтылады.
Үй тапсырмасы
- 1 Өзіңе ұнаған өлең шумағын жаттау.
- 2 Ғарышкер ағаларға арналған өлең шығару.