Кене энцефалитінің белгілері, өрбуі
Кене энцефалиті
Кене энцефалиті — адамның миы мен жұлынын зақымдайтын, сал ауруына дейін әкелуі мүмкін жедел вирустық ауру. Қоздырғышы тогавирустар тобына жатады (өлшемі шамамен 40–45 нм), құрамында РНҚ және антигендері болады.
Ауру көбіне көктем және жаз айларында табиғатта кездесетін кенелер шаққанда жұғады. Кене шаққан сәтте вирус ағзаға еніп, жүйке тіндерінің жасушаларын зақымдайды да, кейін орталық жүйке жүйесінде айқын өзгерістер туындатуы мүмкін.
Маңыздысы
- Бұл ауру қауіпті және ұзақ емдеуді қажет етуі мүмкін.
- Ерте медициналық көмек асқыну қаупін төмендетеді.
Белгілері және аурудың өрбуі
Жасырын кезең
Жасырын кезеңі 8–23 күн, көбінесе шамамен 12 күнге созылады.
Басталуы
Ауру әдетте жедел басталады. Кейде әлсіздік, бас ауруы, лоқсу, ұйқының бұзылуы және мазасыздық байқалады.
Негізгі белгілер
- Қызба (температура 39–40 °C-қа дейін көтерілуі мүмкін).
- Қызбаның 2–10 күнге дейін созылуы.
- Аяқ-қол, мойын бұлшықеттерінде әлсіздік; бет пен мойын аймағында жансыздану сезімі.
- Мойын бұлшықеттерінің қатаюы, Керниг және Брудзинский белгілерінің анықталуы.
Кейбір жағдайларда ауру жеңіл түрде өтуі мүмкін.
Зақымдану сипаты
Вирус ми мен жүйке жүйесінің белгілі бір бөліктерін зақымдап, неврологиялық бұзылыстарға әкелуі мүмкін.
Диагностика
Диагноз көбіне кене шаққан орынға, кененің теріден алынғанына және клиникалық белгілерге сүйене отырып қойылады. Жүйке жүйесінің зақымдану белгілері бағаланады.
Зертханалық тексерулер ретінде РСК және РПГА сияқты серологиялық әдістер қолданылып, олардың нәтижелері диагнозды нақтылауға көмектеседі.
Емдеу
Кене энцефалиті — қауіпті дерт, сондықтан науқасқа қажетті күтім ұйымдастырылып, энцефалитке қарсы гамма-глобулин егілуі мүмкін. Аурудың өрбуіне қарай зақымданған ағзалар мен жүйелерге бағытталған ем қолданылады.
Алдын алу және кене шаққанда не істеу керек
Ең дұрыс әрекет
Егер табиғатта кене байқасаңыз, абыржымай, мүмкін болса, емханаға барыңыз. Медициналық қызметкер кенені қауіпсіз әрі дұрыс алып тастайды.
Егер емханаға бара алмасаңыз
- Кенені бірден жұлып алмаңыз: ол аяқтарымен теріге терең кіріп қалуы мүмкін.
- Адамды ыңғайлы жатқызып, кененің үстіне аздап сұйық май тамызыңыз. Шамамен бір минуттан кейін кененің тыныс алуы қиындауы мүмкін.
- Жіпті кененің бас жағына (теріге ең жақын жеріне) орап, бірқалыпты, баяу ырғақпен тартыңыз — кене аяқ-қолымен қоса оңайырақ шығуы ықтимал.
- Кене сорған орынды йодпен немесе спиртпен өңдеңіз.
- Міндетті түрде дәрігерге көрініңіз және әрі қарай бақылауда болыңыз. Қажет болған жағдайда маман (невропатолог) кеңесімен кене энцефалитіне қарсы гамма-глобулин енгізіледі.
Бақылау
Шаққан кенені мүмкіндігінше сақтап, медициналық мекемеге жеткізу және тіркеу маңызды. Бұл әрі қарайғы тексеру мен бақылауды ұйымдастыруға көмектеседі.