Қазақша рефераттар

Баян тобы

Поэмадағы Батыр Баян бейнесі

Бұл сабақ жоспары М. Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасын терең түсіндіруге, тарихи деректермен ұштастыра талдауға және кейіпкер табиғатын ашуға бағытталған.

Білімділік

  • М. Жұмабаев шығармашылығын өз бетінше ізденіп оқуға дағдыландыру.
  • Поэманы түсіну, талдау және мазмұн мен тарихи деректерді байланыстыра білу.
  • Баян бейнесін оқиғалар жүйесі арқылы ашуға үйрету.

Дамытушылық

  • Өз бетінше ойлау және көркем, дәйекті сөйлеу қабілетін дамыту.
  • Өз пікірін дәлелмен, нақты тілмен жеткізуге дағдыландыру.
  • Ізденімпаздық пен талдау мәдениетін қалыптастыру.

Тәрбиелік

  • Баян әрекеттерін бағалау арқылы патриоттық сезімді ояту.
  • Абылайдың тұлғалық сипатын талдау арқылы елдік құндылықтарды түсіндіру.
  • Бауырмалдыққа, адалдыққа, әділдікке тәрбиелеу.

Көрнекілік

Мағжан Жұмабаевтың суреті, плакаттар, бейнежазба, слайдтар.

Пәнаралық байланыс

Психология, математика, тарих, музыка.

Сабақтың түрі

Аралас сабақ.

Сабақтың әдістері

Түсіндіру, талдау, сұрақ–жауап, топтау, СТО стратегиялары.

Сабақтың барысы

Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, түгендеу.
  • Кейіпкерлердің есімдері мен сөздері бойынша топқа бөлу: Баян, Ноян, Ақсақал, Тұтқын қыз.

Үй тапсырмасын тексеру

«Иә / Жоқ» стратегиясы бойынша жылдам сұрақтар арқылы.

«Иә / Жоқ» стратегиясына арналған тұжырымдар

  • Ноян мен тұтқын қыздың қашқанын Баянға Ақсақал естіртеді.
  • Поэма Батыр Баянның өлімімен аяқталады.
  • Ноян — Баянның 18 жастағы інісі.
  • Қанай би, Ұса, Серен — қонтайшылар.
  • «Ел бетін бір көрмей ерге шықпа» — тұтқын қыздың сөзі.
  • Ноян мен тұтқын қызды Баян Іле өзенінің бойында өлтіреді.
  • Ер Көкше, Ер Қосай — қалмақ батырлары.
  • Поэманың екінші тарауы Баянның ерлік істеріне арналған.

Оқулықпен жұмыс

Оқулықтан оқиғаны әсерлі баяндап, оқырманға ықпал ететін тұстарды табыңдар: дауыстап оқып, қысқаша мазмұндап беріңдер.

1) Қайырымдылық қыры

Баянның жұмсақтығы мен қайырымдылығы қай жерде көрінеді? Дәлел келтіріңдер.

2) Ішкі күйзеліс

Ноянды өлтіргеннен кейінгі Баянның психологиялық күйін сипаттаңдар.

3) Қоштасу сәті

Поэмадан Батыр Баянның өмірмен қоштасқан тұсын тауып, оқыңдар.

Топтық жұмыс: тапсырмалар мен стратегиялар

Ноян тобы: композициялық талдау

Басталуы
Батырлардың бас қосуы.
Байланысуы
Ноянның қалмақ қызына ғашық болуы.
Шиеленісуі
Қос ғашықтың елден қашуы.
Шарықтау шегі
Батыр Баянның екеуін атып өлтіруі.
Шешімі
Батырдың өз үкімі; Баянның ерлігі.

Қалмақ тобы: «Топтастыру» стратегиясы

Баян, Ноян, Абылай бейнелеріне мінездеме беріп, ортақ және айрықша қырларын топтастырыңдар.

Баян

Батырлығы Алашқа аян; ел сүйген ер; Мағжан сомдаған патриот тұлға. Ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұстаған тұтас болмыс. Ұлт қаһарманы, отаншылдық биігінде самғаған қыран. Намысшыл: Отан үшін інісінің опасыздығын кешірмейді.

Абылай

Ақылды хан, айлалы қолбасшы; даңқты, қайратты дипломат; елін, жерін сүйген қаһарман.

Ноян

Білікті жас жігіт; аңғал, адал, қайырымды; сүйгеніне берік.

Ақсақал тобы: рөлдік ойын

Поэмадан үзінді таңдап, сахналық көрініс ретінде көрсетіңдер.

Баян тобы: Венн диаграммасы

«Батыр Баян» поэмасын «Қалқаман–Мамыр» дастанымен салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтаңдар.

Танымдық дерек: оқулық пен бейнежазбаны салыстыру

Оқулық нұсқасы

Ноян мен қалмақ қызының қашқанын Баянға Ақсақал хабарлайды. Баян бейнесі сабырлы, байсалды сипатта көрінеді.

Кино нұсқасы

Қашуды ауыл әйелі жеткізеді. Бұл нұсқада Баян әрекеті қайсарлық пен намысшылдықты айқынырақ ашады. Сонымен бірге қыздың руы жоңғар ретінде беріледі.

Шығармашылық жұмыс: «Ротация» әдісі

Топтарға проблемалық сұрақтар ұсынылады. Әр топ оқушылары сұрақтарды шеңбер бойымен ауысып орындап шығады.

Проблемалық сұрақтар

  1. 1 Баян бойындағы қандай қасиет Ноянда жоқ? Неліктен?
  2. 2 Бүгінгі қоғамда Баянға тең келер батырлар бар ма? Олар кімдер?
  3. 3 Баян қандай батыр? Дәлелмен сипаттаңдар.
  4. 4 Інісін өлтірген Баянның ісі қылмысқа жата ма? Пікіріңді негізде.

Кері байланыс және қорытынды

«3–2–1» тәсілі

  • 3 — сабақтан алған үш ақпарат.
  • 2 — әлі де үйренгісі келетін екі мәселе.
  • 1 — сабақ туралы бір пікір.

Мұғалімнің қорытынды сөзі

Бүгін біз «Батыр Баян» поэмасындағы Баян бейнесін ашуға, оның әрекетін түсінуге талпындық. Қазақта «Батырды намыс өлтіреді, қоянды қамыс өлтіреді» деген сөз бар. Баян ел намысын қорғау жолында ауыр құрбандыққа барады. Бұл образдар арқылы жастықтың албырттығын, сезімнің соқырлығы мен ақылға бағынбайтын асаулығын, ашу мен ақылдың, сана мен сезімнің тартысын және көзсіз ерлікті көреміз.

Үй тапсырмасы

«Бейбітшілік заманындағы батырлық» тақырыбында ойтолғау жазу.

Бағалау

Топбасшы бағалайды. Белсенділік танытқан топтар мен оқушылар мадақталады.

Дерек

Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, Күйкен орта мектебі ММ. С. Байманова.

Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» бөлімі бастапқы мәтінде берілген, бірақ бұл бетте жүктеу сілтемесі көрсетілмеді.