Қазақша рефераттар

Оқушыларға адам анатомиясы мен физиологиясы тұрғысынан темекі шегудің денсаулыққа зиян екендігі жайлы ұғындыру

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға адам анатомиясы мен физиологиясы тұрғысынан темекі шегудің денсаулыққа зиян екенін ұғындыру. Темекі шегудің алдын алу — әр адамның міндеті екенін түсіндіру және шылым шекпеуге ынталандыру.

Міндеттері

  • Темекі шегудің зиянды жақтарын анықтау.
  • Жеке бас пен әдеп мәдениетіне баулу.
  • Алған білімді талдап, өмірде қолдана білуге жағдай жасау.
  • Салауатты өмір салты туралы білімін кеңейту.

Сабақтың форматы

Түрі

Ақпараттық-танымдық, ойын элементтері, тренинг.

Әдісі

Сұрақ-жауап, пікір алмасу, талдау, жүйелеу, сурет салу.

Көрнекілігі

Темекі түрлерінің суреттері, темекі шегушілер бейнелері, слайдтар.

Сабақтың барысы

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі.
  2. 2 Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру.
  3. 3 «Шылым шегу туралы біз не білеміз?» — ашық тест.
  4. 4 «Шылым шегу барысында не болады?» — мұғалім түсіндірмесі және талқылау.
  5. 5 «Темекі зияндылығы туралы не білеміз?» — оқушы пікірі, қорытындылау.
  6. 6 «Шылым шегуші адамның сөздік бейнесі» — сипаттама құрастыру.
  7. 7 Сұрақтар арқылы бекіту.
  8. 8 Қорытынды.

Ашық тест: «Шылым шегу туралы біз не білеміз?»

Төмендегі тұжырымдарды оқып, дұрыс/дұрыс емес екенін белгілеңіз.

Тұжырымдар

  1. 1 Оқушылар көп жағдайда «бәрі сияқты болу» үшін шылым шегеді.
  2. 2 Адам мазасызданғанда шылым тынығуға көмектеседі.
  3. 3 Шылым шегетіндердің көпшілігі одан ләззат алады және тастағысы келмейді.
  4. 4 Шылым шегу көп жағдайда жүрек ауруларына себеп болуы мүмкін.
  5. 5 Жасөспірімдердің көпшілігі шылым шегуді кез келген уақытта қоя алады.
  6. 6 Темекіні әдетке айналдырмай, тек «қызық үшін» шегіп, кейін тастап кетудің еш қаупі жоқ.

Жауап кілті

1

Дұрыс

2

Дұрыс емес

3

Жоқ

4

Иә

5

Жоқ

6

Жоқ

Шылым шегу кезінде ағзада не болады?

Мұғалімнің түсіндірмесі

Темекі жанғанда оның белгілі бір бөлігі жанып кетеді, ал жұтылатын түтіннің құрамында никотин, көміртек тотығы, синиль қышқылының қосындылары және басқа да химиялық заттар болады. Солардың ішіндегі ең улысы — никотин.

Никотин ағзаға енгенде алдымен тітіркендіріп, кейін жүйке жүйесіне әсер етеді: қан тамырлары тарылып, ауыз қуысының сілекейлі қабаты зақымданады. Никотин көп мөлшерде түссе, ауыр улануға әкеліп, өмірге қауіп төндіруі мүмкін.

Оқушы пікірі: темекі түтінінің тыныс жолына әсері

Шылым шегуші түтінді ауыз арқылы жұтқанда зиянды заттар жоғарғы тыныс жолдарына түседі. Алғашында жөтел пайда болуы мүмкін. Бірақ шылым шегу әдетке айналса, ауаны сүзгіден өткізуге көмектесетін қорғаныш кірпікшелер әлсіреп, кейін жойылады.

Соның салдарынан зиянды заттар тыныс жолдарын тітіркендіріп, бронхиттің асқынған түрлеріне әкелуі ықтимал. Түтін бронхтарға тереңірек өткен сайын никотиннің зиянды әсері күшейеді.

Талқылау тапсырмасы

«Шылым шегуші адамның сөздік бейнесі»

Оқушылар шылым шегуші адамның мінез-құлқы, дағдылары, сыртқы белгілері және әлеуметтік ортадағы ықтимал қиындықтары туралы сипаттама құрастырады.

Бекітуге арналған сұрақтар

  1. Шылым шеккенде өкпеге түсетін газ жеңіл көлік түтініндегі химиялық газбен ұқсас. Ол газ қалай аталады?
  2. Өкпеден кейін ең көп зақымдануы мүмкін ағза мүшесі қандай?
  3. Тұрмыстық өрттердің басты себептері қандай? Адам өліміне әкелуі мүмкін электр бұйымдарын атаңыз.
  4. Пассивті шылым шегу дегеніміз не?
  5. Жасөспірімдердің шылым шегуден бас тартуына әсер ететін басты 3 себепті атаңыз.

Қорытынды: шылым шегудің теріс салдары

Шылым шегу ағзаның көптеген жүйесіне әсер етіп, денсаулыққа да, сыртқы келбетке де зиян келтіреді. Төмендегі белгілер мен салдарлар жиі кездеседі:

  • Тіл мен еріннің сілекейлі қабаты зақымданады.
  • Құрғақ жөтел пайда болады.
  • Ауыз қуысынан жағымсыз иіс шығады.
  • Ауыз қуысы инфекцияларының қаупі артады.
  • Иіс сезу қабілеті нашарлайды.
  • Бетте әжім ерте пайда болуы мүмкін.
  • Тістер сарғаяды.
  • Қалыпты тыныс алу бұзылады.
  • Ағзаның түрлі ауруларға қарсы тұру қабілеті төмендейді.

Қорытындысында, шылым шегу адамның өз келбетіне де, денсаулығына да зиян келтіріп, өмір сапасын төмендетеді.