Дыбыстарды қай сезім мүшесімен қабылдадыңдар
Сабақтың барысы
Бұл сабақта оқушылар еліктеу сөздердің табиғатын тәжірибе арқылы байқап, дыбыстық еліктеуіш пен бейнелеуіш сөздердің айырмасын нақты мысалдармен ажыратады.
I. Ұйымдастыру
- •Психологиялық дайындық: көңіл күйді анықтау, ынтымақтастық қалыптастыру.
II. Жаңа сабаққа кіріспе
- •Ортақ сұрақтар арқылы өткенді еске түсіру.
Жаңа сабаққа байланысты сұрақтар
А) Сөз таптары қазақ тіл білімінің қай бөліміне жатады?
Ә) Қазақ тілінде неше сөз табы бар?
Топқа бөлу және бірлескен жұмыс
Оқушылар өзара әрекеттесу арқылы мәтінмен жұмыс жасап, ереже құрастыруға және оны дәлелдеуге үйренеді.
1) Топтастыру
- •Төртбұрыш, үшбұрыш, дөңгелек қиындылар арқылы топқа бөлу.
- •Топ басшысын сайлау, бағалау парағын тарату.
2) Мәтінмен жұмыс
- •«Еліктеу сөздер» тақырыбы бойынша мәтін үлестіру.
- •Плакатқа негізгі ойды түсіру, жобаны қорғау.
3) Ереже шығару
- •Топтық талқылау арқылы анықтама ұсыну.
- •Оқулықтағы ережемен салыстыру, толықтыру.
Сергіту және тәжірибе арқылы ұғындыру
Бұл бөлімде еліктеу сөздер есту және көру арқылы қалай қабылданатыны тәжірибемен дәлелденеді.
IV. Сергіту сәті
Әуен қосылып, оқушылар әртүрлі дене қимылдарын орындайды.
Дыбыстық еліктеуіш сөздер
Оқушылар дыбысты құлақ арқылы қабылдайды және оны сөзбен береді.
-
А) Сіріңке мен су тәжірибесі
От қалай сөнді? Быж етіп сөнді.
Дыбысты қай сезім мүшесімен қабылдадыңдар? Құлақпен.
-
Ә) Сағат
Сағат қалай жүріп тұр? Тық-тық жүріп тұр.
-
Б) Барабан
Барабан қайтті? Дүңк-дүңк етті.
-
В) Шар
Шар қалай атылды? Тарс етті.
Қорытынды сұрақ: өздерің байқағандай, не көрдіңдер немесе не естідіңдер? Дыбыстарды қай сезім мүшесімен қабылдадыңдар?
Бейнелеуіш сөздер
Оқушылар қимыл-қозғалыс пен құбылысты көзбен байқап, оны сөзбен бейнелейді.
-
Оқушыны атап шақыру
Оқушы жалт қарады.
-
Шамды жағу және сөндіру
Шам жарқ етті.
-
Кенет тоқтау
Мұғалім кілт тоқтады.
Қорытынды: табиғаттағы және күнделікті өмірдегі дыбыстар мен қимылдарды біз есту және көру арқылы байқаймыз. Кейбір сөздер дыбысты еліктетсе, кейбірі қимыл-құбылысты көз алдымызға бейнелейді.
Тапсырмалар
Тапсырмалар оқушылардың талдау, салыстыру және қолдану дағдыларын бекітуге бағытталған.
1-топ: «Кім тапқыр?»
Мәтіннен еліктеу сөздерді тауып, қай түріне жататынын анықтау.
2-топ: «Сөз ойла»
Еліктеу сөздердің сыңарын тауып, жұп құрастыру.
3-топ: «Жұмбақ шешу»
Жұмбақтың шешуін тауып, ішінен еліктеу сөздерді анықтау.
Үш топқа ортақ тапсырмалар
- •Сурет бойынша еліктеуіш және бейнелеуіш сөздерді қатыстырып мәтін құрастыру.
- •Семантикалық картамен жұмыс: еліктеу сөз, дара, күрделі, еліктеуіш, бейнелеуіш.
- •Деңгейлік тапсырмалар орындау.
- •300-жаттығу: еліктеуіш сөздердің қай сөзбен тіркесіп тұрғанын көрсету және мағынасын ажырату.
Қорытынды және бекіту
Бекіту сұрақтары
- •Еліктеу сөз дегеніміз не?
- •Мағынасына қарай еліктеу сөздер нешеге бөлінеді?
- •Бейнелеуіш сөз дегеніміз не?
- •Еліктеуіш сөзді қалай түсінесіңдер?
Кері байланыс, үй тапсырмасы, бағалау
Рефлексия: сабақтан алған әсері мен түсінгенін қысқаша айту, өз-өзін бағалау.
Үй тапсырмасы: 301-жаттығу (шарты бойынша орындау).
Бағалау: бағалау парағы және орындалған тапсырмалар негізінде қорытынды баға қою.