Ана тілі аруы байқауына қош келдіңіздер
Тіл — ұлттың қайталанбас байлығы
«Ана тілі аруы» — Тілдер мерекесіне арналған тағылымы мол, тәрбиелік мәні жоғары байқау. Бұл кеште тілдің қадір-қасиеті, ел бірлігі мен татулығы, мемлекеттік тілді құрметтеу идеясы ерекше аталады. Қазақстанда 130-дан астам ұлт өкілдерінің бір шаңырақ астында тату-тәтті өмір сүріп жатқаны — ортақ құндылығымыз. Ендеше, елімізде тұратын әр адам Отанын сүюді, мәдениеті мен тілін білуді және қастерлеуді қасиетті борыш деп сезінуі қажет.
Жүргізушілердің құттықтауы
1-жүргізуші: Армысыздар, қадірлі қонақтар! Құрметті ұстаздар! Аяулы оқушылар!
2-жүргізуші: 22 қыркүйек — Тілдер күні баршаңызға құтты болсын!
1-жүргізуші: Тілдер мерекесіне арналған «Ана тілі аруы» байқауына қош келдіңіздер!
Кештің рухы
2-жүргізуші: Құтты болсын бәріңе — тілдер үні мереке! Қазақстан жерінде болсын бірлік, береке!
1-жүргізуші: Тәуелсіздік — мәніміз, достық — біздің сәніміз. Мемлекеттік тіл болған қазақ тілі — әніміз!
Қадір Мырза Әлиден тағылым
Қазақ осы айтатұғын елге сыр:
О, ағайын, халық емес, ол — кесір.
Қазақ осы аңғал-саңғал жабусыз,
Қазақ осы ағыл-тегіл, көл-көсір.
Қазақ осы өнер алды — тіл дейтін,
Қазақ осы қарасың ба, ақсың ба,
Қоңырсың ба — жатырқауды білмейтін.
Ақын сөзі — тілдің ұлт болмысын қалыптастыратын құдірет екенін еске салады. Тіл — байланыс құралы ғана емес, бірлік пен өзара құрметтің алтын көпірі.
Байқау құрылымы: 5 кезең
Байқауға сөзге шешен, өнері мен өнегесі жарасқан қыздар қатысады. Әр кезең қатысушылардың жан-жақты қабілетін ашуға бағытталған.
1-кезең — «Таныстыру»
1–5 ұпайҚатысушылар өзін таныстырып, мінезі мен мақсат-мұратын, қызығушылығы мен қабілетін көрерменге ұсынады.
2-жүргізуші: Беташарын сайысымыздың бастайық, көрерменді бір серпілтіп тастайық. Таныстырсын арулар өздерін, өнеріне ду қол соғып қостайық.
Өзін таныстыруға 1-нөмірлі 9 «А» сынып оқушысы шығады. (Қалған қатысушылар кезекпен таныстырады.)
Таныстыру аяқталған соң, 9 «А» сынып аруларының қолдау тобы өнер көрсетеді.
2-кезең — «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл»
1–5 ұпайҚатысушылар тәуелсіздік тақырыбындағы ой-толғанысын көркем сөзбен жеткізеді.
2-жүргізуші: Су түбінде жатқан тас жел толқытса шығады. Ой түбінде жатқан сөз шер толқытса шығады.
2-кезеңде арулар «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» тақырыбында көркем сөзбен ойларын білдіреді. (Қатысушылар ретімен сөйлейді.)
Кезең соңында 9 «Б» сынып аруларының қолдау тобы ортаға шақырылады.
3-кезең — «Он саусағынан бал тамған»
1–5 ұпайҚолөнер шеберлігі сыналады: қатысушылар өз бұйымдарын таныстырып, жасалу тәсілі мен мағынасын түсіндіреді.
1-жүргізуші: 3-кезең «Он саусағынан бал тамған» тақырыбында аруларымыздың қолөнер шеберлігін тамашалауға шақырамыз.
(Қатысушылар қолөнер бұйымдарын көрсетіп болған соң) 10 «А» сынып аруларының қолдау тобы өнер көрсетеді.
2-жүргізуші: Көп тіл білсең — көкжиегің кең болар, құрметтейді кісі екен деп төрге озар. Қай елде жүрсең де, дұрысы — мемлекеттік тілді үйренген жөн.
4-кезең — «Білімді мыңды жығар»
1–5 ұпайБұл бөлімде қатысушыларға түрлі сұрақ қойылады. Әр ару 1 минут ішінде нақты әрі жылдам жауап беруі тиіс.
1-жүргізуші: Қазақтың түрлі-түрлі дәстүрі бар, оның сырын ашқанға жұрт қызығар. Жауабын таба ма екен арулар — сол себептен қоятын сұрақтар бар.
Сұрақтар жәшіктің ішінен таңдалады: қатысушы біртіндеп алып, дауыстап оқиды да, дайын болса бірден жауап береді.
Сұрақ-жауап аяқталған соң, 10 «Б» сынып аруларының қолдау тобы ортаға шақырылады.
5-кезең — «Мәнерлеп оқу»
1–5 ұпайСоңғы шешуші кезеңде арулардың әртістік қабілеті мен мәнерлеп оқу шеберлігі бағаланады: көркем шығармадан үзіндіні жатқа оқу қажет.
(Қатысушылар ретімен мәнерлеп оқып шығады.)
Әділқазылар және көрерменмен байланыс
Қатысушыларға әділ баға беретін қазылар алқасы таныстырылады: 1) … 2) … 3) …
Көрерменге сұрақ
Қазылар жеңімпазды анықтағанша, көрермендерге сұрақ қойылады. Белсенділік танытып, дұрыс жауап берген оқушы марапатталады.
Бірінші сұрақ: …
Тіл туралы ұран
Туған тілім — тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылады сыр ойдағы.
Өссе тілім — мен де бірге өсемін,
Өшсе тілім — мен де бірге өшемін.
1-жүргізуші: Әрбір тілде сөйле — әлемді таң қылып, ана тілін білмеу қандай заңдылық?! Өсер балаң, байтақ далаң тұрғанда, қазақ тілі жасау керек мәңгілік!
Қорытынды және марапаттау
Байқауды қорытындылап, жеңімпазды анықтау үшін әділқазыларға сөз беріледі. Сондай-ақ бүгінгі «Ана тілі аруына» тәж кигізу рәсіміне 2010 жылы «Ана тілі аруы» атанған 10 «А» сынып оқушысы Өтебасова Мөлдір шақырылады.
Жүргізушілердің жабылу сөзі
1-жүргізуші: Құрметті ұстаздар мен оқушылар, Тіл мерекесіне орай ұйымдастырылған «Ана тілі аруы» байқауымыз өз мәресіне жетті.
Тіл — әр ұлттың қайталанбас байлығы. Тілден артық қазына, тілден артық қасиет жоқ екеніне тағы да көз жеткіздік.
Отанымыз, еліміз, тіліміз көркейе берсін! Келесі кездескенше сау болыңыздар!
Қатысушыларды шақыру үлгісі
1-нөмірлі аруымыз — 9 «А» сынып оқушысы: …
2-нөмірлі аруымыз — 9 «Б» сынып оқушысы: …
3-нөмірлі аруымыз — 10 «А» сынып оқушысы: …
Ескерту: Аты-жөндері кейін толтырылады.
Ұйымдастыруға арналған қысқа чек-парақ
- Сұрақ салынған жәшік және таймер (1 минут).
- Қолөнер бұйымдарын қоюға үстел және атауы жазылған белгі.
- Әділқазылар парағы (әр кезең 1–5 ұпай).
- Марапаттар, тәж және тапсыруға арналған музыка.