Қазақша рефераттар

Жұмбақтар шешу

Мақсаты

Оқушыларды төрт түлік малды бағып-күтуге, еңбекқор болуға тәрбиелеу; шығармашылық ойлау қабілетін арттыру; мәнерлеп оқу дағдыларын жетілдіру және төрт түлік туралы білімдерін тиянақтау.

Көрнекілігі

  • Интербелсенді тақта, слайд
  • Төрт түлік суреттері
  • Мақал-мәтелдер, жұмбақтар
  • Сөзжұмбақ

Сабақ барысы

1) Психологиялық дайындық

«Шаттық шеңбері» кезінде «Допты қағып ал» ойыны ойналады. Оқушылар жануарлардың дыбыстарын сәйкестендіреді:

Сиыр мөңірейді,
қой маңырайды.

Жылқы кісінейді,
түйе боздайды.

Одан кейін оқушылар топқа бөлінеді.

2) Ой қозғау: жұмбақ шешу

1 Иір-иір денесі,
Сахараның кемесі.
Ащы шөптер — тамағы,
Шөлге шыдап бағады.

Жауабы: түйе

2 Көкке шаншып құйрығын,
Шауып келді жүйрігім.

Жауабы: құлын

3 Шайнайды сағыз,
Сүттің кені нағыз.

Жауабы: сиыр

4 Кішкентай ғана бойы бар,
Айналдырып киген тоны бар.

Жауабы: қой

5 Басында екі таяғы,
Сидаңдаған аяғы.
Қоймен бірге жаяды.

Жауабы: ешкі

Ертеде ата-бабаларымыз мал атаулының қадір-қасиетін терең біліп, сахараны төрт түлікке толтырған. Мал өсіруге қолайлы Қазақстан жерін малсыз елестету мүмкін емес. Малды сүю, бағу, күту, кең даланы малға толтыру — ел болашағы үшін маңызды міндет.

Төрт түлікке: түйе, жылқы, сиыр, қой жатады.

Еті — азық, жүні — киім, терісі — кәсіп.

Төлдері: бота, құлын, бұзау, қозы.

3) Топпен жұмыс

Әр топ өз түлігі бойынша жыр, мақал-мәтелдер мен қысқа таныстырылым дайындайды.

1-топ

Түйе туралы жыр, мақал-мәтел.

2-топ

Жылқы туралы жыр, мақал-мәтел.

3-топ

Сиыр туралы жыр, мақал-мәтел.

4-топ

Қой туралы жыр, мақал-мәтел.

Сергіту сәті

«Қамажай» қимыл-қозғалыс ойыны/әуені.

4) Сабақты қорытындылау

Балалар, аналарың мен әжелерің еркелеткенде «ботам», «құлыным» деп жатады. Дәл сол сияқты, жануарлар да өз төлін еркелетіп сүйеді екен.

Түйе сүйеді баласын — боташым деп,
Жаудыраған көзіңнен — тоташым деп.

Жылқы сүйеді баласын — құлыным деп,
Тұлпар болып жүгірген — жұрыным деп.

Сиыр сүйеді баласын — торпағым деп,
Қараңғыға баспаған — қорқағым деп.

Қой сүйеді баласын — қоңырым деп,
Ештеңені білмейтін — момыным деп.

Ешкі сүйеді баласын — лағым деп,
Тастан-тасқа секірген — шұнағым деп.

Ырымдар мен тыйымдар

Төрт түлікке қатысты халық тәжірибесінде қалыптасқан тәрбиелік мәні бар ұстанымдар:

  1. 1

    Мал қораның сыртында да, ішінде де ысқырмайды.

  2. 2

    Жас мал төлдегенде үйге қарыз сұрап келгендерге ештеңе бермейді.

  3. 3

    Малдың алдынан бос ыдыспен шықса, сүт азаяды деп ырымдайды.

  4. 4

    Малға дауыс көтеріп ұрысуға, ал атты ауыздықпен ұруға болмайды.

  5. 5

    Түнде мал санамайды және малды ешкімге бермейді.