Елтаңбаның авторы кім
7-сынып қазақ тілі
Тақырып
Тіл ұстарту
«Мемлекеттік тіл — менің тілім»
Әдіс-тәсілдер
- Топтық сайыс
- Блум таксономиясы
- Сын тұрғысынан ойлау технологиясы
Көрнекіліктер
- Слайд
- Интерактивті тақта
- Түрлі түсті қаламдар
- Смайликтер
Сабақтың мақсаты
1) Құндылық
Оқушыларға ана тілінің қадір-қасиетін танытып, тілдің көркемдігін сезінуге, сөз құдіретін түсінуге және оның адам өміріндегі маңызын ұғынуға үйрету.
2) Дамыту
Тілдің әуезділігі мен байлығын ашатын нақыл сөздер, мақал-мәтелдер арқылы оқушының дүниетанымын, ой-өрісін дамыту.
3) Тәрбиелік бағыт
Тіл тазалығын сақтауға, мәдениетті сөйлеуге, шешендік өнерді меңгеруге баулу; ана тіліне сүйіспеншілікті қалыптастырып, мемлекеттік тіл мәртебесін көтеруге атсалысуға шақыру.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
1) Сәлемдесу
Амансың ба, Алтын күн?!
Амансың ба, Көк аспан?!
Амансың ба, Жер-Ана?!
Амансың ба, достарым?!
Сіздерді көрсем қуанам!
2) Тренинг
Оқушылар өз есіміне сын есімді тіркестіріп айтады (мысалы: Адал Ардақ, Әдепті Әйгерім, Байсалды Бекарыс, т.б.).
Шеңбер болып тұрайық жылы жүзбен,
Достық — біздің ұранымыз.
Бізге келсін қуаныш, нұр іздеген,
Шарықтасын жыр-әніміз.
Шуақ толы жанымыз, жүрегіміз,
Татулықты берік ұстап,
Үлгі алсын көрген жан мына бізден.
3) Топқа бөлу
Оқушылар үстел үстіндегі өздері қалаған кәмпиттерді таңдап, сол бойынша үш топқа бөлінеді: I топ, II топ, III топ. Әр топ өз ережесін ұсынады.
II. Білу
Сабақтың тақырыбы таныстырылады: «Мемлекеттік тіл — менің тілім». Тақырыпты ашу үшін бейнеролик көрсетіледі.
III. Түсіну (постер әдісі)
«Қазақ тілі» ұғымын постер арқылы талқылау:
- Ата-бабадан қалған мұра
- Қарым-қатынас құралы
- Мемлекеттік тіл
- Ұлтымыздың белгісі
- Ана тіліміз
- Мемлекеттік басқару тілі
IV. Қолдану: тапсырмалар
1) «Бәйге» сұрақтары
- 1. Қазақстан Республикасы қашан тәуелсіздік алды?
- 2. Елтаңбаның авторы кім?
- 3. Қазақша жыл басы қай айдан басталады?
- 4. Тудың авторы кім?
- 5. Қазақ тілінде неше дауысты дыбыс бар?
- 6. Қазақтың бас ақыны кім?
- 7. «Тіл туралы» Заң қашан қабылданды? 1989 ж. 22 қыркүйек
- 8. «Тіл туралы» Заң неше баптан тұрады? 6 тарау, 27 бап
- 9. Сөздің дұрыс жазылуын қалай атайды?
- 10. Қазақ тіл білімі қандай салалардан тұрады?
- 11. Қазақ тіліндегі әріптердің ретімен орналасу жиынтығын қалай атаймыз?
- 12. Қосымша нешеге бөлінеді?
- 13. Қазақ тілі қай тілдер тобына жатады? Түркі тілдес
2) «Зеректік» (мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестер)
Мақал-мәтел немесе тұрақты тіркес бір сөзі түсіріліп оқылады. Оқушы сол сөзді тауып, оны үш тілге аударады.
| № | Сөйлем | Қазақша | Орысша | Ағылшынша |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Мектеп — кеме, білім — … | теңіз | море | sea |
| 2 | Қорада малың болсын, көшеде … | талың | дерево | tree |
| 3 | Адам көркі — шүберек, ағаш көркі — … | жапырақ | лист | foliage |
| 4 | Құлан құдыққа құласа, құлағында … ойнайды. | құрбақа | жаба | frog |
| 5 | Жалғыз кірпіш қорған болмас, жалғыз ағаш … болмас. | орман | лес | forest |
| 6 | Бабалар еккен шынарды … саялар. | балалары | дети | children |
| 7 | Қыз өссе — елдің көркі, … өссе — жердің көркі. | гүл | цветок | flower |
| 8 | Біреуге мал қайғы, біреуге … — жан қайғы. | жан | душа | soul |
| 9 | Тіліңмен жүгірме, … жүгір. | білім | знание | knowledge |
3) «Шапшаңдық»
Берілген сөзден 10–15 жаңа сөз құрастыру.
I топ
бауырмал
II топ
қайырымды
III топ
инабатты
4) «Тапқырлық» (Жаңылдырсаң да жаңылмаймын)
Тұспалды сұрақтарға тұрақты тіркес не мақал арқылы жауап беру.
- А) Отқа түсіп күймеуге бола ма? — «Отан үшін отқа түс — күймейсің»
- Ә) Тауық түс көре ме? — «Тауықтың түсіне тары кіреді»
- В) Қар жана ма? — «Қалауын тапса, қар жанады»
- Г) Түкіріктен көл құрала ма?
- Д) Сүйектен, еттен өтетін не? — «Сөз (таяқ та)»
- Е) Кімнің тілі ортақ? — «Шешеннің»
- Ж) Ұрлықтың түбі бар ма? — «Қорлық»
- З) Адамның төбе шашы тік тұра ма, қашан? — «Қорыққан кезде»
- И) Ауырмай өлетін кім? — «Аңдамай сөйлеген»
- Й) Кімнен кім жаман? — «Олақтан салақ жаман»
V. Талдау
Шашыраңқы сөздерден сөйлем құрастырып, сөйлем мүшелеріне талдау жасау. Сонымен қатар берілген сөздерге тілдік талдау түрлері орындалады.
I топ
Сөйлем құрау
Ақпарат құралдарына газет, радио, теледидар, журнал, ғаламтор жатады.
Қосымша талдау
«Газет» сөзіне фонетикалық талдау.
II топ
Сөйлем құрау
ХХІ ғасыр — білім мен техниканың ғасыры.
Қосымша талдау
Сөйлем мүшелеріне талдау.
III топ
Сөйлем құрау
Еліміздің мемлекеттік рәміздері — мақтанышымыз.
Қосымша талдау
«Мемлекеттік» сөзіне сатылай кешенді талдау.
VI. Жинақтау
Семантикалық кесте
Тақырып бойынша білімді қорытындылау үшін семантикалық кесте толтырылады. (Толық нұсқасы қосымша материал ретінде жүктеледі.)