Қазақша рефераттар

Әудемжер кезеңіне қош келдіңіздер

Әдеби ойын

«Алтын сақа» әдеби ойынының жоспары

Бұл ойын сабақ форматында өткізіледі және оқушылардың ауыз әдебиетіне қызығушылығын арттыруға, ойлауын жүйелеуге, тапқырлық пен шапшаңдықты дамытуға бағытталған. Сонымен бірге ұлттық әдет-ғұрыпты құрметтеуге, туған жер табиғатын қадірлеуге және көркем сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға тәрбиелейді.

Мақсаты

  • Оқушыларды ауыз әдебиетін оқуға ынталандыру, білім деңгейін арттыру.
  • Оқыған материалды жинақтап, ой қорытуға үйрету.
  • Алғырлық, шапшаңдық, көркем сөйлеу дағдыларын дамыту.
  • Ұлттық әдет-ғұрыпты, туған жер мен табиғатты құрметтеуге тәрбиелеу.

Әдісі мен көрнекілігі

Әдісі

Сұрақ-жауап, логикалық тапсырмалар.

Көрнекілігі

Туған жер туралы қанатты сөздер, асықтар, конверттер.

Ойынның құрылымы

Ойын әдеби олимпиада түрінде өтеді және кезең-кезеңімен алға жылжуды көздейді. Әр кезеңде тапсырмалар күрделеніп, ең табанды және жылдам оқушы финалға жетеді.

I кезең

Табалдырық

II кезең

Әудем жер

III кезең

Қозы көш

IV кезең

Беласар

V кезең

Жолайырық

VI кезең

Алтын көмбе

Ұйымдастыру және ережелер

Оқушылар 4 түрлі күймеге бөлінеді: қызыл, сары, көк, жасыл. Әр топ өздері туралы қысқаша мәлімет береді.

Күйменің түсіне қарай 4 асық алынады. Бірінші болып жауап беру үшін асықтар иіріледі. Қай асық алшы түссе, сол оқушы бірінші жауап береді.

1

Алшы

2

Тәйке

3

Шік

4

Бүк

Әр күймеде алты асықтан болады. Жауап бере алмаған немесе асығы алшы түспеген оқушы ойыннан шығады. Оның асықтары ханталапайға түсіп, қалған ойыншыларға бөлініп беріледі.

Финал логикасы

«Алтын көмбеге» тек бір оқушы жетеді. Сол тұста жол екіге айырылады:

  • Оқушы 24 асықты алып, ойыннан елге «қайтуына» болады;
  • Немесе «Алтын көмбе» сұрағын ойнап, ең жоғары нәтиже үшін тәуекел етеді.

Егер «Алтын көмбе» сұрағына жауап бере алмаса, үлкен сақа иіріледі: асық алшы түспесе де, ойыншы ұпай жинауды жалғастырады.

I кезең: Табалдырық

Бұл кезеңде барлық қатысушыларға ортақ сұрақтар қойылады. Сұраққа жылдам әрі дұрыс жауап берген оқушы «Алтын сақа» ойынын жалғастыру құқығына ие болып, ортаға шығады.

Сұрақтар мен жауаптар

  1. 1) Ертегі дегеніміз не?

    Ертегі — ауыз әдебиетінің ең көне жанрларының бірі; өмірде сирек кездесетін не мүлде кездеспейтін, қиялдан туған оқиғалар туралы шығарма.

  2. 2) Ертегінің белгілі бір авторы бола ма?

    Жоқ. Ертегілер халық ауыз әдебиетіне жатады, ауыздан ауызға тарағандықтан нақты авторы болмайды.

  3. 3) Ертегілер қалай басталады?

    Ертегілер көбіне қарасөзбен айтылады, кейде өлең түрінде де кездеседі. Басталуы әдетте ұқсас: «Баяғы өткен заманда…» деген үлгімен келеді.

  4. 4) Ертегілердің неше түрі бар?

    Ертегілер хайуанаттар туралы, қиял-ғажайып, шыншыл және басқа да түрлерге бөлінеді.

  5. 5) «Ер Төстік», «Керқұла атты Кендебай», «Алтын сақа» ертегілері қай түрге жатады?

    Қиял-ғажайып ертегілер.

  6. 6) Наурыз жыры қандай жырға жатады?

    Тұрмыс-салт жырлары.

Қорытынды

Табалдырық кезеңінен барлығымыз сүрінбей өттік. Құттықтаймын!

II кезең: Әудем жер

Бұл кезеңде тұрақты сөз тіркестерінің мағынасы ашылады. Жауап беру үшін қол көтеріп, нақты әрі қысқа түсіндіреміз.

Тұрақты тіркестердің мәні

Арасынан қыл өтпейтін
Өте тату, жақын дос.
Ит арқасы қиянда / Ит өлген жер
Өте алыс, қашық.
Жерге кіріп кете жаздау
Қатты ұялу.
Қолды болды
Ұрланды.
Қой аузынан шөп алмас
Өте момын.
Төбесі көкке жеткендей
Қатты қуану.
Қуанышы қойнына сыймады
Қуанды, шаттанды.
Қолы қолына жұқпады
Өте тез қимылдады.
Саусағының ұшын қимылдатпады
Ештеңе істемеді, қозғалмады.
Ине шаншар жер жоқ
Өте тығыз, лық толы.

Ескерту

Бұл кезеңде асығы аз оқушымен қоштасамыз.

III кезең: Қозы көш

Бұл кезеңде танымдық сұрақтар мен ертегі мәтінінен алынған үзінділер бойынша кейіпкерлерді анықтау тапсырмалары беріледі.

Сұрақтар

  1. 1) Күн мен түн қашан теңеледі?

    22 наурыз күні.

  2. 2) Таусоғар, Көлтауысар, Желаяқ, Бапы хан, Ерназар, перінің қызы Бекторы — қай ертегінің кейіпкерлері?

    Сұрақ ойын түрінде беріледі (ертегіні атау оқушының жауабы ретінде қабылданады).

  3. 3) «Қой сүйеді баласын — кімім дер?»

    Қоңырым.

  4. 4) «Ол көлдің басына қонбасын, иесі — перінің қызы Бекторы» — бұл кімнің сөзі және кімге арналған?

    Кенжекейдің сөзі, Ер Төстікке арналған.

  5. 5) «Шырағым, шаршадың ғой, деміңді алып ұйықта, жарысарда өзім оятамын…» — қай кейіпкердің сөзі?

    Мыстан кемпірдің сөзі («Ер Төстік» ертегісінен).

  6. 6) «Өзімнен ақылы артық кісіге тиемін» деп жиырма жылдай күтті, қазір отыз бесте — бұл кімнің сөзі?

    Меңді қыздың сөзі («Аяз би» ертегісінен).

  7. 7) «Олай болса, жылама. Мен әке-шешеңді іздеп тауып берейін» — бұл кімнің сөзі?

    Кендебайдың сөзі («Керқұла атты Кендебай» ертегісінен).