Оқушыларды сауатты сурет салуға үйрету
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пән
Сурет және сызу (Бейнелеу өнері)
Сынып
5-сынып
Мұғалім
Сералиева Айгерім Қуанышбаевна
Сабақтың тақырыбы
Сурет салудың әдіс-тәсілдері
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларды сауатты сурет салуға үйрету.
Дамытушылық
Сурет салудың негізгі заңдылықтарына баулу.
Тәрбиелілік
Сұлулық тәрбиесін қалыптастыру, табиғат пен өнердегі әсемдікті түсіне білуге бағыттау.
Құрал-жабдықтар мен көрнекіліктер
-
Көрнекілік құралдар
-
Альбом
-
Қарындаш
-
Қағаз
-
Оқу құралы
-
Әдістемелік материалдар
Сабақтың өту барысы
-
1
Ұйымдастыру кезеңі
-
2
Үй тапсырмасын тексеру
-
3
Жаңа тақырыпты түсіндіру
-
4
Тапсырмаларды орындау
-
5
Сабақты бекіту
-
6
Үйге тапсырма беру
Негізгі идея: нәрсеге қарап сауатты сурет салу
Бұл сабақта оқушыларды затты өзіне қарап бейнелеу арқылы сауатты сурет салуға үйрету көзделеді. Жұмыс әрдайым бейнеленетін заттың жалпы пішінін қағаз бетіне дұрыс белгілеуден басталады.
Сурет салудағы негізгі заңдылықтарды түсіну үшін оқушыларға теориялық ұғымдар жүйелі түрде беріледі. Төмендегі ұғымдар композиция мен штрихтауға дейінгі барлық кезеңдерде тірек болады.
Компоновка
Қағаз бетіне бейнеленетін затты үйлесімді, ыңғайлы орналастыру.
Пропорция
Зат бөліктерінің үлкен-кішілі арақатынасын салыстырып, дұрыс белгілеу.
Жарық
Күн сәулесі немесе жасанды жарық түскен бет.
Көлеңке (меншікті көлеңке)
Жарық түспеген бөлік; заттың өз бетінде пайда болатын көлеңке.
Неге жарық пен көлеңке маңызды?
Заттың көлемі мен формасы жарық пен көлеңке арқылы беріледі. Сондықтан қарапайым қарындашпен сурет салғанда ережелерге сүйеніп, реңдік қатынасты дұрыс беруге дағдылану қажет.
Нобай мен долбар: жылдам көру, дәл беру
Сурет салуға үйрету — бейнелеу өнеріндегі ең негізгі міндеттердің бірі. Сол үшін сызық арқылы нобай, долбар жасауға үнемі жаттығу қажет.
Оқушы көзбен көргенін есте сақтап, оны жылдам бейнелеуге үйренеді. Долбар жасауда нақты заттың пішіні жіңішке және жуан тұтас сызықтармен беріледі.
Тәжірибелік ескерту
Суретте түзу сызыққа қарағанда қисық сызық көбіне «жандырақ» әсер береді. Қимылды жануарлар мен адам бейнесін салуда долбардың рөлі ерекше.
Жанды нысандарды бейнелеуге кіріспес бұрын, алдымен қарапайым заттардың суретін салып үйренген дұрыс. Пішіндік ұқсастықпен қатар, реңдік қатынасқа да назар аудару керек: ол жарық пен көлеңке бөліктерін дұрыс беру арқылы шешіледі.
Сурет салудың кезеңдері
1-кезең: жалпы пішін және қағазға орналастыру
- Алдымен геометриялық денелердің жалпы нұсқасын тұтастай қабылдап, қағаз бетіне дұрыс орналастыру.
- Әр дененің биіктігі мен енін шама жағынан салыстыра отырып белгілеу.
2-кезең: конструкция, өлшем қатынастары, шекаралар
- Заттардың конструкциялық құрылымына назар аудару.
- Өлшем бірліктері қатынасының дәл болуына айрықша мән беру.
- Салыстыру үшін көмекші жіңішке сызықтарды қолдану.
- Негізгі құрылым табылған соң жарық пен көлеңке шекараларын көмекші сызықпен белгілеу; штрихтауды көлеңкеден бастау.
3-кезең: штрихтау және реңдік қатынас
Штрихтау арқылы заттың пішіні мен көлемі айқындалады. Өңнің көмескі немесе қараңғы болып шығуы табиғи және жасанды жарықтың түсуіне байланысты.
Жұмыс тәртібі
- Ең жарық және ең қараңғы жерді алдын ала анықтау.
- Штрихтауды меншікті көлеңкеден бастау.
Жылт
Жарық аса мол түскен нүкте. Шыны немесе жылтыр металл беттерінде анық байқалады.
Түспе көлеңке
Нысаннан жазықтық бетіне түскен көлеңке.
Жартылай көлеңке
Жарық пен меншікті көлеңкенің арасында пайда болатын өтпелі аймақ.
Рефлекс
Меншікті көлеңкенің шетінде, артқы жазықтықтан шағылысқан көмескі жарық.
Осы заңдылықтарды сақтай отырып, штрих арқылы өңді, пішінді және көлемді біртұтас жүйеде көрсетуге болады.
4-кезең: жұмысты толық аяқтау
Бұл кезеңде бейнеленген заттарды толық айқындаймыз: кей жердегі артық күшейіп кеткен жарық пен қараңғы дақтарды бәсеңдетеміз.
Суретті біртұтас реңдік қатынасқа бағындырып, орындалған жұмыстың жарасымды шығуына назар аударамыз.
Үй тапсырмасы
Тапсырма
Нәрсеге қарап сурет салу: натюрморт орындау.
Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» бөлімі бастапқы материалда көрсетілген, алайда сілтеме берілмеген.