Қазақша рефераттар

Заттың агрегаттық күйлері. Жаңа сабақты түсіндіру

Сабақтың тақырыбы

Заттың агрегаттық күйлері

Сабақтың мақсаты

Оқушыларды табиғаттағы заттың үш күйімен таныстырып, олардың бір-бірінен айырмашылығын ажырата білуге үйрету.

Білімділік

Агрегаттық күйдің өзгеруі молекулалық құрылымның өзгеруімен байланысты екенін түсіндіру.

Дамытушылық

Заттың үш күйі (газ, сұйық, қатты) туралы түсінік қалыптастыру; балқу және қатаю құбылыстарының мағынасын ашу.

Тәрбиелілік

Пәнге қызығушылықты арттыру, танымдық белсенділік пен қабілеттерді дамыту.

Сабақтың көрнекілігі

  • Интерактивті тақта, слайдтар
  • Кристалл дене моделі
  • Қатынас ыдыстар, мензурка
  • Түсі боялған суы бар ыдыс

Сабақтың түрі

Жаңа сабақты меңгеру.

Сабақтың барысы

  1. Ұйымдастыру кезеңі.
  2. Жаңа сабақты түсіндіру.

    Заттың агрегаттық күйінің өзгеруі оның молекулалық құрылымының өзгеруімен сәйкес келеді. Бір күйден екінші күйге ауысуды оқып-үйрену барысында табиғатта үнемі жүретін ауысулар мен өзара әсерлесулерді, сондай-ақ аз ғана сандық өзгерістердің түбегейлі сапалық өзгерістерге әкелетінін талқылау маңызды.

    Сонымен қатар аморф денелер туралы айтуға болады: оларда қатты денелерге тән қасиеттер (мықтылық, морттық, қаттылық) та, сұйықтарға тән қасиеттер (аққыштық, уақыт өте пішінін сақтамау) де кездеседі.

Тәжірибе және талдау

Балқу процесін бақылау

Үлкен пробирканы қайнауға дейін қыздырылған суы бар ыдысқа орналастырамыз. Алынған графикті талдағанда, оқушылардың назарын балқу кезінде температураның белгілі бір уақыт тұрақты болатынына аударамыз.

Кестемен жұмыс (3-кесте, 59-бет)

Барлық металдар мен олардың қорытпаларының кристалл денелерге жататынын атап, кестеден ең жоғары және ең төмен балқу температуралары бар металдарды табуды ұсынамыз. Нашар балқитын металдар мен қорытпалардың ғарыш кемелерін және реактивті қозғалтқыштарды жасауда, сондай-ақ жылу және электр құралдарының спиральдарын дайындауда қолданылатынын түсіндіреміз.

Жедел сұрақтар (балқу/қатаю)

1) Мұз қай температурада ериді?
0 °C
2) Сынап қай температурада қатады?
−39 °C
3) Қай металл өте баяу балқиды?
Вольфрам — 3387 °C
4) Қай металл тез балқиды?
Қалайы — 232 °C
5) Күміс қай температурада балқиды?
961 °C
6) 1064 °C болатын қай металл?
Алтын

Түсіндірмелі сұрақтар

7) Неліктен суық аймақтарда ауа температурасын өлшеу үшін сынапты емес, спиртті термометр қолданылады?
Өйткені сынап −39 °C-та қатады; қатты аязда ол қатып қалып, өлшеуге жарамсыз болады.
8) Алтын қасықта күмісті балқытуға бола ма?
Болады, өйткені күмістің балқу температурасы алтындікінен төмен.
9) Алюминий ыдысқа салып мысты балқытуға бола ма?
Болмайды, өйткені алюминийдің балқу температурасы мыстікіне қарағанда төмен; алдымен ыдыс балқып кетеді.

Тәжірибе жасау

1-тәжірибе: Сұйықтың көлемі мен пішіні

  1. Мензуркадағы судың көлемін өлшейміз.
  2. Суды басқа ыдысқа құямыз.
  3. Суды қайтадан төкпей мензуркаға құйып, көлемін қайта өлшейміз.

Қорытынды

Сұйықтардың белгілі бір пішіні болмайды: олар қандай ыдыста тұрса, сол ыдыстың пішінін алады. Дегенмен көлемін сақтайды.

2-тәжірибе: Булануды бақылау

Плитаға ішінде суы бар, тығынмен жабылған колбаны қоямыз. Тығын арқылы G-тәрізді шыны түтікше өткізіледі. Суды қайнатып, шыққан буды бақылаймыз.

Қорытынды

Бу — судың газ тәрізді күйі. Ол түссіз, иіссіз, белгілі бір пішіні болмайды және көлемін сақтамайды.

Сабақты қорытындылау

Төмендегі физикалық сұрақтар арқылы негізгі ұғымдарды бекітеміз:

  1. Бір заттың өзі қандай агрегаттық үш күйде бола алады?
  2. Заттың бір агрегаттық күйден екінші күйге ауысуының практикалық маңызы қандай?
  3. Заттың қандай агрегаттық күйде болуы немен анықталады?
  4. Газдардың, сұйықтардың және қатты денелердің молекулалық құрылысының ерекшеліктері қандай?
  5. Электр плитаға қойылған, ішінде суы бар шәйнек неге балқып кетпейді?

Бағалау

Оқушылардың жұмысын бағалау.

Үй тапсырмасы

«Заттың агрегаттық күйлері» тақырыбын қайталау.