Бізде балалар әдебиеті жасалмаған әдебиет
8-сыныпқа арналған сабақ жоспары
Тақырып: Ілияс Жансүгіров
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушылардың Ілияс Жансүгіров туралы жан-жақты білімін кеңейту және толықтыру; алған білімді тапсырмалар арқылы бекіту. Жаңа сөздерді меңгерту, сұрақтарға жауап беру, ойды жүйелі жеткізу дағдыларын қалыптастыру.
Дамытушылық
Байланыстырып сөйлеу дағдыларын жетілдіру; сауатты жазу қабілетін, ой-өрісін және есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Тапсырмалар орындау барысында ұйымшылдыққа баулу; дұрыс тамақтануға бейімдеу; салауатты өмір салтын ұстануға тәрбиелеу.
Сабақ туралы қысқаша
Сабақтың түрі
Жаңа сабақты меңгерту сабағы.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, талдау, жаттығу жұмыстары.
Көрнекілік
Оқулық, Ілияс Жансүгіров туралы материалдар.
Сабақ құрылымы
- I Ұйымдастыру: сәлемдесу, қатысымды тексеру, зейінді сабаққа аудару, оқушыларды 2 топқа бөлу.
- II Үй тапсырмасын тексеру: 4-тапсырма (109-бет), І тоқсан бойынша қайталау сұрақтары.
- III Жаңа сабақ: мәтінмен жұмыс, ойын, талдау тапсырмасы.
- IV Бекіту: түсінгенін айту, жаңа сөздерді атау, қиын/оңай тұстарды талқылау.
- V Үй жұмысы: 5-тапсырма (135-бет).
- VI Бағалау: оқу жетістігін қорытындылау.
I. Ұйымдастыру
- Оқушылармен сәлемдесу.
- Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
- Оқушыларды 2 топқа бөлу.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Тапсырма
4-тапсырма (109-бет). Сонымен қатар І тоқсан бойынша қайталау сұрақтары қойылады.
Қайталау сұрақтары
- Сөйлем дегеніміз не?
- Фонетика бөлімі нені қарастырады?
- Синтаксис бөлімі нені қарастырады?
- Заттың сынын, сапасын білдіретін сөз табын атаңдар.
- Салалас құрмалас сөйлем қалай жасалады?
- Жай сөйлем мен құрмалас сөйлемнің айырмашылықтары қандай?
III. Жаңа сабақ
1-тапсырма: Мәтінмен жұмыс
Оқып, түсініп, сұрақтарға жауап беріңдер
Ілияс Жансүгіров туралы мәтін
Ілияс Жансүгіров 1894 жылы 1 мамырда қазіргі Талдықорған өңірі, Ақсу ауданының бұрынғы 4-ауылында дүниеге келген.
Ілияс анасынан ерте айырылып, әке тәрбиесінде өседі. Қатал мінезді әкенің қолында тәрбиеленген Ілияс жастайынан өткір мінезді, өжет, еңбекқор және зерек болады.
Оның әкесі Жансүгір қолөнерге өте шебер болған: аяқ киім тіккен етікші әрі темір мен ағаштан түйін түйген ұста. Сонымен бірге ескіше хат танып, арабша сауатты болғандықтан, халық ауыз әдебиетін көп оқып, көп жинаған.
Сегіз қырлы, бір сырлы осындай әке өз өнерінің бәрін Ілиясқа ерте жастан үйретеді. Сондықтан Ілияс та әкесіндей етікшілік пен ұсталықты меңгеріп, ән айтып, домбыра тартатын болады. Әкесінен оқып, арабша хат таниды.
Бұл оның әдебиетке қызығуына ерекше ықпал етеді. Ол әкесінен көптеген қызықты әңгімелер мен халық өлеңдерін естиді. Халық өлеңдері мен ертегілер Ілиястың халық өмірін, арман-тілегін және болашаққа сенімін тереңірек түсінуіне жол ашады.
Талдау сұрақтары
- Ілияс Жансүгіров қашан және қайда туған?
- Ілиясты жастайынан кім тәрбиелеген?
- Әкесі қандай адам болған? Немен айналысқан?
- «Сегіз қырлы, бір сырлы» тіркесін қалай түсінесіңдер?
- Ілияс Жансүгіров әкесінен нені үйренген?
- Ілиястың әдебиетке қызығуына кім әсер еткен?
- Ілияс халық өлеңдері мен қызықты әңгімелерді кімнен естіген?
- Халық өмірімен тереңірек танысуына не мүмкіндік берген?
Кілтті ұғымдар
- Өмірбаяндық дерек: туған жері мен өскен ортасы.
- Отбасы ықпалы: әке тәрбиесінің рөлі.
- Қолөнер мен сауат: етікшілік, ұсталық, арабша хат.
- Халық ауыз әдебиеті: өлең, ертегі, әңгіме арқылы таным кеңеюі.
2-тапсырма: «Он сұрақ» ойыны
Сұрақ қою арқылы негізгі сөзді табу
1-қадам
Мұғалім бір оқушыны таңдайды.
2-қадам
Оқушының маңдайына негізгі сөз жазылған стикер жапсырылады.
3-қадам
Қатысушы сыныпқа 10 сұрақ қояды, ал сынып тек «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді. Мақсат — стикердегі сөзді анықтау.
3-тапсырма: Ой-толғау
Мәтін үзіндісін түсіндіру
Талқылауға ұсынылатын үзінді
«Бізде балалар әдебиеті әлі толық қалыптаспаған. Сондықтан менің бір ойым — осы әдебиеттің бізде жасалуына көмектесу керек. Бұл туралы біраз еңбектерім бар: “Балаларға тарту”, “Балаларға базарлық”, т.б.
Бізде, әсіресе, техника мен өнер туралы шығармалар аз. Енді осы олқылықтың орнын толтыруымыз керек…»
Тапсырма: Ілияс Жансүгіровтің бұл ойын қалай түсінесіңдер? Қандай мәселені көтеріп отыр? Өз пікірлеріңді 4–6 сөйлеммен жазыңдар.
IV. Сабақты бекіту
- Бүгінгі сабақтан нені түсіндік?
- Қандай жаңа сөздермен таныстық?
- Қай тапсырма қиын болды? Қайсысы жеңіл болды? Неліктен?
V. Үй тапсырмасы
5-тапсырма: 135-бет.
VI. Бағалау және авторлық мәлімет
Оқушылардың сабаққа қатысуы мен тапсырмаларды орындауына қарай бағалау жүргізіледі.
Иманғалиева Айдана Жексенқызы
Атырау облысы, Атырау қаласы
Ағылшын тілін тереңдетіп оқытатын техникалық гимназия
Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі