Мемлекеттік тіліміз қандай тіл
Сабақ тақырыбы: «Туған тілім» (Дихан Әбілов)
Бұл сабақ жоспары оқушыларға ана тілінің қадір-қасиетін танытып, қазақ тілінің құдіретін өлең арқылы ұғындыруға бағытталған. Оқу барысында оқушылар өз ой-пікірін еркін жеткізіп, мәнерлеп оқу дағдыларын жетілдіреді, сөздік қорын байытады және ана тілін құрметтеуге тәрбиеленеді.
Сабақ түрі
Аралас сабақ
Әдіс-тәсілдер
Түсіндіру, сұрақ-жауап, тізбектей оқу, «түртіп алу» стратегиясы
Көрнекіліктер
Д. Әбілов портреті, нақыл сөздер, топтастыру үлгісі
Негізгі құндылық
Ана тілін қастерлеу, бағалау, құрмет тұту
Сабақтың мақсаттары
Білімдік
Ана тіліміздің құдіретін ұғындыру; өлең арқылы тілдің құндылығы мен қасиеті туралы түсінік беру.
Дамытушылық
Ана тілі туралы ой-пікірді еркін айтуға баулу; мәнерлеп оқу дағдыларын жетілдіру; сөздік қор мен тіл байлығын дамыту.
Тәрбиелік
Ана тілін қастерлеуге, құрметтеуге, оның мәртебесін бағалауға тәрбиелеу.
Сабақ барысы
Сабақ құрылымы оқушыны сабаққа жұмылдырудан басталып, үй тапсырмасын пысықтау, жаңа білімді меңгерту, мәтінмен/өлеңмен жұмыс, пікір алмасу және қорытындылау кезеңдері арқылы жүйелі түрде жалғасады.
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, психологиялық дайындық жасау.
Сыныптық ұстаным
Мақсатымыз – білім алу. Міндетіміз – еңбек ету. Еңбек ету арқылы жоғары нәтижеге қол жеткізу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
- Берілген өлеңді 3–4 оқушыдан жатқа сұрау.
- Өлеңнің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау.
- Астана туралы сұрақтар: қай мемлекеттің астанасы, қай өзеннің бойында, географиялық орналасуы.
3) Жаңа сабақ: ана тілі туралы түсінік
Сыныппен әңгіме: Отанымыз қалай аталады? Мемлекеттік тіліміз қай тіл? Әлемде қанша халық болса, сонша тіл бар, әркім үшін ең қымбат тіл – ана тілі.
Құқықтық негіз
Қазақстан Республикасы Конституциясының 7-бабы 1-тармағында мемлекеттік тіл – қазақ тілі екені көрсетілген. Осыған байланысты 1997 жылы «Тіл туралы» заң қабылданды.
Қазақстанда түрлі ұлт өкілдері бір-бірімен ресми және ұлтаралық қарым-қатынаста орыс тілін де қолданады. Қазіргі кезде қазақ тілі барлық оқу орындарында міндетті пән ретінде оқытылады, оны үйренуге өзге ұлт өкілдерінің қызығушылығы жоғары.
22 қыркүйек – Қазақстан Республикасы халықтарының тілдері күні ретінде аталып өтеді. Қазақ тілі – билердің шешендік сөзіне, ақын-жазушылардың мұрасына, батырлардың өнегесіне арқау болған қасиетті тіл.
4) Автормен танысу және өлеңмен жұмыс
Сабақта тіл тақырыбын көтерген қаламгерлердің бірі – Дихан Әбіловтің «Туған тілім» өлеңімен танысамыз.
Дәптермен жұмыс
Күнді және тақырыпты жазу.
Оқулықпен жұмыс
Мұғалімнің оқуы → оқушылардың оқуы → тізбектей оқу.
«Түртіп алу» стратегиясы
Өлеңді оқи отырып, түсініксіз сөздерді қарындашпен белгілеп отыру.
5) Сөздік жұмысы
Бабам тілі
Арғы аталарымыздың тілі
Сыры терең
Құпиясы мол, мәні терең
Суырып ал
Жұлып ал, іліп әкету
Мағыналық нақтылау
Өлеңдегі «туған тіл» тіркесін «қазақ тілі» деп алмастырып оқып, мағынасының сақталуын бақылау.
6) Ой толғау: талдау сұрақтары
- Өлең неліктен «Туған тілім» деп аталған?
- Ақынның «туған тілім, өз тілім» деп отырғаны қай тіл?
- Өздерің туған тілді қалай құрметтейсіңдер?
- Туған тіліміздің мәртебесін көтеру үшін не істеу керек?
7) Ситуациялық сұрақтар
Жағдай 1
Сен кітапханада отырсың. Ішке екі қыз кірді. Ұлты қазақ болса да, олар өзара орысша сөйлесіп отыр. Сенің көзқарасың қандай?
Жағдай 2
Сен мектепке асығып келе жатып, көшеде қатарлас құрбыңнан уақытты сұрадың. Ол саған орыс тілінде жауап берді. Сен не істейсің?
Жағдай 3
Досың әңгіме арасында қазақ тілін шұбарлап, орыс сөздерін араластырып сөйлейді. Сен бұған қалай қарайсың?
8) Қорытынды және бағалау
Сабақ соңында «Бүгін не туралы айттық?» сұрағы арқылы негізгі ой жинақталады. Бекіту үшін 5 оқушыға қысқа тест тапсырмасы беріледі.
«Бес жолды өлең» үлгісі
Не?
Тіл
Қандай?
Мемлекеттік
Не істейміз?
Құрметтейміз, сүйеміз
Түйін сөз
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл – қазақ тілі.
Үй тапсырмасы
- Өлеңді жаттау.
- «Тіл туралы» эссе жазу.
Бағалау оқушылардың жауап беру белсенділігіне, мәнерлеп оқуына, пікір айтуына және тапсырмаларды орындауына қарай жүргізіледі.