Қоршаған ортаны қорғау. Экологиялық факторлар
Адамның іс-әрекеті — аса маңызды экологиялық фактор
Бұл сабақта адамның іс-әрекетінің табиғи ортаға әсері, оның салдары және қоршаған ортаны қорғау жолдары қарастырылады. Экология — табиғаттағы өзгерістерді адамның әрекетімен байланыстыра зерттейтін ғылым болғандықтан, бүгінгі тақырып күнделікті өмірмен тікелей ұштасады.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға ықпалын түсіндіру, табиғатты қорғау туралы ұғым қалыптастыру.
Дамытушылық
Танымдық белсенділікті арттыру, ойлау қабілетін дамыту, қоршаған орта туралы ой-өрісті кеңейту.
Тәрбиелік
Табиғатты аялауға, қоршаған ортаны қорғауға жауапкершілікпен қарауға және патриоттық сезімді нығайтуға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер мен ресурстар
-
1
Интерактивті тақта, компьютер
-
2
Сызбанұсқалар мен иллюстрациялар
-
3
Суреттер, бейнероликтер
-
4
Топтық талқылауға арналған тапсырмалар
Сабақтың барысы
-
1) Ұйымдастыру
Сабаққа назар аударту -
2) Үй тапсырмасын тексеру
«Ротация» әдісі -
3) Жаңа тақырыпты түсіндіру
Видео + талқылау -
4) Бекіту
Жылдам сұрақ-жауап -
5) Бағалау
Қалыптастырушы бағалау -
6) Қорытынды
Рефлексия -
7) Үйге тапсырма
Келесі сабаққа дайындық
Үй тапсырмасын тексеру сұрақтары
-
1
Адамның жоғары жүйке жүйесіне әсер ететін қандай қасиеттерді білесіңдер?
-
2
Шартты рефлекс дегеніміз не?
-
3
Шартсыз рефлекс дегеніміз не?
-
4
Ұйқының адам үшін маңызы қандай?
Жаңа тақырып: Экология және антропогендік әсер
Кіріспе арқылы қызығушылық ояту
Сабақ басында оқушыларға экология тақырыбы бойынша бейнеролик көрсетіледі. Оқушылардың бейнероликтен не байқағанын сұрау арқылы бүгінгі сабақтың бағыты анықталады және негізгі ұғымдар талқылауға шығарылады.
Экология термині және ғылымның өзектілігі
«Экология» терминін ғылымға 1866 жылы неміс биологы Э. Геккель енгізген. ХХ ғасырдан бастап экология ғылымы өзінің өміршеңдігін айқын көрсетті. Бұған әсер еткен негізгі себептер: халық санының өсуі, ғылым мен техниканың жедел дамуы, байланыс құралдарының (ұялы телефон, компьютер, интернет) кең таралуы, алып техниканың пайда болуы, ірі өнеркәсіп салаларының іске қосылуы және ғарышты игеру.
Негізгі ой
Адам әрекеті табиғатқа бұрын-соңды болмаған өзгерістер әкелді, сондықтан экология басқа ғылымдармен бірлесе отырып себептерді анықтауда және шешім ұсынуда шешуші рөл атқарады.
Экологиялық факторлар
Қоршаған ортаға ықпал ететін факторлар әдетте үш топқа бөлінеді:
-
Абиотикалық
Өлі табиғат факторлары: жарық, температура, ылғал, ауа қысымы және т.б.
-
Биотикалық
Тірі ағзалардың өзара әрекеті: бәсекелестік, симбиоз, жыртқыштық және т.б.
-
Антропогендік
Адамның іс-әрекеті нәтижесінде туындайтын әсерлер: ластану, жердің тозуы, ресурстардың сарқылуы.
Бекіту: «Менен сұрақ — сізден жылдам жауап!»
Жылдам ойлау және нақты жауап дағдысы
Сұрақтар
-
1
Адамға әсер ететін қандай экологиялық факторларды білесіңдер?
-
2
Адам мен табиғат арасындағы қандай қатынастар денсаулықты сақтауға мүмкіндік береді?
-
3
Арал мен Каспий теңіздерінің қазіргі экологиялық жағдайын қалай сипаттауға болады?
Сергіту тапсырмасы (сурет арқылы ой айту)
Слайдта көрсетілген суреттерге сүйеніп, ойды толық әрі нақты жеткізу.
Қураған ағаш
Себептері мен салдарын атау, алдын алу жолдарын ұсыну.
Қоқыс қалдықтары
Сұрыптау, қайта өңдеу, тұрмыста азайту тәсілдерін талқылау.
Ауа
Ауа ластануының көздері және денсаулыққа ықпалы туралы айту.
Сергіту жаттығуы
Қарапайым қимыл-қозғалыс жаттығуларын орындау арқылы бой сергіту (музыкамен/ырғақпен).
Қорытынды және рефлексия
Сабақ соңында оқушылар өз түсінігін қысқа түрде қорытындылайды:
Білемін
Тақырып бойынша бұрыннан білетін деректер мен ұғымдар.
Білгім келеді
Қызықтырған сұрақтар, қосымша білгісі келетін бағыттар.
Үйрендім
Сабақтан алған жаңа білім, нақты тұжырымдар мен дағдылар.
Бағалау
Топтық жұмысқа қатысуы, жауаптарының нақтылығы, дәлел келтіруі және талқылауға қосқан үлесі ескеріледі.
Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы мұғалімнің нұсқауына сәйкес беріледі (тақырыпты бекітуге арналған тапсырма/зерттеу жұмысы/эссе).