Нүктелі үтір
Сабақ туралы жалпы ақпарат
Пәні мен сыныбы
Қазақ тілі, 9-сынып
Сабақ тақырыбы
Нүктелі үтір
Бағдарлама және оқулық
- Бағдарлама: ҚР Білім және ғылым министрлігі, Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім беру академиясы (Астана, 2015).
- Оқулық: Р. Әмір, М. Атабаева. Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Мектеп, 2013.
Сабақ түрі
Жаңа тақырыпты меңгерту
Құрал-жабдықтар
Сурет салатын қағаз, фломастер, мәтіндер жазылған үлестірме қағаздар
Сабақтың мақсаты
Білімдік
- Нүктелі үтірдің қойылу орындарын меңгереді.
- Пунктуациялық таңбалардың мағынасын мәтінмен байланыстыра түсіндіреді.
Дамытушылық және тұлғалық
- Өз ойын, пікірін дәлелді жеткізуге дағдыланады.
- Шығармашылық қабілеттері дамиды, топта бірлесе жұмыс істейді.
- Өз пікірін және өзгенің пікірін сыни тұрғыдан бағалайды.
- Адамға тән жақсы қасиеттерді бойына сіңіруге ұмтылады.
Әдіс-тәсілдер
Сабақ барысы
1) Білу
Сәлемдесу және психологиялық ахуал
«Сыныптағы заттар» ойыны арқылы жағымды орта қалыптастыру.
Мақсаты: оқушыларды әсемдікке бағыттау, сабаққа қызығушылығын арттыру.
Топқа бөлу: «Өз жұбыңды тап!»
Берілген сөйлемдердегі тыныс белгісін анықтап, сол белгі бойынша жұп/топ құрау.
Жинақ 1
- Ертең ел жайлауға көшеді. Нүкте
- Есен-саумысың? Сұрау белгісі
- Қош келдің, ағатай! Леп белгісі
- Тақыр жерге су төксең, тайғақ болар; жаманға сырыңды айтсаң, тар жерде айғақ болар. Нүктелі үтір
Жинақ 2
- Баланың добы далада қалды. Нүкте
- Мал-жан аман ба? Сұрау белгісі
- Алақай, әжем келді! Леп белгісі
- Құбылып Бурыл гуледі; тау мен тасты өрледі; төрт аяқты сермеді. Нүктелі үтір
Сұрақтар
- Қандай тыныс белгісімен толық таныс емессіңдер?
- Ендеше бүгінгі тақырып қандай?
- Сабаққа қандай мақсат қоямыз?
2) Түсіну
Үй жұмысын тексеру: «Қабырғадағы сұрақ»
Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып, алдыңғы білімін нақтылайды.
Мәтінмен жұмыс
Оқушыларға мәтін таратылады. Талқылау арқылы мәтіндегі негізгі ойды, тұспалды мағынаны және қысқаша түсіндіру тәсілін анықтайды.
Мақсаты: талқылау барысында нақты не меңзелгенін табу және қысқа, дәл тұжырым жасау.
3) Қолдану
Семантикалық картамен жұмыс
Нүктелі үтірдің қолданылуын кесте/карта арқылы жүйелеу, нақты жағдайлармен байланыстыру.
Мақсаты: проблеманы дәл ашу және тыныс белгісінің өмірлік тілдік жағдаяттармен байланысын көрсету.
4) Талдау
Оқулықпен жұмыс
- 197-жаттығу (204-бет).
- Интербелсенді тақта арқылы тапсырмадағы ауыспалы мағыналы сөздерді көрсету.
Мақсаты: алған білімді тәжірибеде қолдану және тапсырмадағы талаптардың логикасын түсіндіру.
Шығармашылық жұмыс: «Бес саусақты эссе»
Оқушылар қысқа құрылымды эссе жазып, әр «саусақтың» атқаратын қызметін негіздейді.
Мақсаты: ойды жинақтау, дәлелдеу, рефлексия жасау.
Қорытынды
Сабақ соңында оқушылар нүктелі үтірдің қойылу орындарын ажыратып, оны мәтін ішінде орынды қолдануға жаттығады.
Еске салу
Нүктелі үтір көбіне мағыналық жағынан жақын, бірақ дербестігі сақталған бөліктерді бөліп көрсетуге көмектеседі.