Жіктік жалғау
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақтың тақырыбы
Қазақстан – біздің Отанымыз. Жіктік жалғау.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Әдістері
- Оқу
- Түсіндіру
- Сөйлесу
- Сұрақ-жауап
Пәнаралық байланыс
Тарих, география, әдебиет
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, тақырыпқа қатысты суреттер, слайдтар
Сабақтың мақсаттары
1) Білімдік мақсат
Қазақстан туралы жаңа мәлімет беру, тақырыпқа қатысты жаңа сөздер мен сөз тіркестерін меңгерту. Жіктік жалғауларын дұрыс қолдану және оларды ажырату дағдыларын қалыптастыру.
2) Дамытушылық мақсат
Сөйлеу шеберлігін дамыту, сөздік қорды молайту, лексика-грамматикалық тапсырмалар арқылы ой-өрісті кеңейту.
3) Тәрбиелік мақсат
Оқушыларды туған жерін, Отанын сүюге тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ басында қысқа сұрақтар арқылы сыныптың назарын сабаққа шоғырландыру ұсынылады:
- Бүгін сабақта кім кезекші?
- Бүгін нешесі? Аптаның қай күні?
- Қазақ тілі қандай тіл?
- Қазір қай жыл мезгілі?
- Бүгін ауа райы қандай?
- Қыс айлары қандай?
II. Жаңа сабақ
1) Тақырыпты ашу: сөзжұмбақ арқылы
Оқушылардың қызығушылығын арттыру үшін сабақ тақырыбы сөзжұмбақ арқылы анықталады. Сұрақтарға жауап бергеннен кейін, жауап сөздерінің бірінші әріптерінен «Қазақстан» сөзі шығады.
Сөзжұмбақ сұрақтары
- Мемлекеттік тіл қандай тіл?
- Қазақстанның бас қаласы?
- «Independence» сөзі қалай аударылады?
- Қазақстанның бұрынғы астанасы?
- Қыс айы?
- Қыста күн қандай болады?
- Мынау не? (көрнекілікке сүйене отырып)
- Қазақтың ұлы ақыны?
- Дүйсенбі сайын біз не айтамыз?
Нәтиже
Сабақтың тақырыбы: Қазақстан – біздің Отанымыз.
Грамматикалық тақырып: Жіктік жалғау.
Жетелеуші сұрақтар: «Қазақстан туралы не білесіңдер? Қандай өлең, тақпақ білесіңдер?»
2) Сөздік жұмысы
Жаңа сөздер мен сөз тіркестері интерактивті тақта/компьютер арқылы ұсынылады. Мұғалім оқиды, оқушылар хормен және жеке қайталайды, кейін ауызша сөйлем құрастырады. Соңында сөздерді сөздік дәптерге жазады.
Жаңа сөздер
- құрлық
- суша
- жазық дала
- равнина
- қорық
- заповедник
- шөл
- пустыня
- шежірелі
- исторический
Қосымша сөздер
- кең-байтақ
- обширный
- мақтаныш
- гордость
- егемендік
- свобода
- аймақ
- край
- белес
- трудность
Жаттығу ұсынысы
- Жаңа сөздермен 2–3 сөз тіркесі құрастыру.
- Әр оқушы 1 сөйлем құрап айту.
- Сөздік дәптерге көшіріп жазу.
3) Мәтінмен жұмыс
- Мұғалім мәтінді мәнерлеп оқиды.
- Оқушылар мәтінді кезекпен бір сөйлемнен оқиды.
- Сұрақ-жауап арқылы мәтін мазмұны бекітіледі: «Қазақстан туралы не білдіңдер?»
4) Грамматикалық тақырып: Жіктік жалғау
Жіктік жалғау сөйлемдегі баяндауыштың адамға (мен, сен, сіз, ол) және көптікке (біз, сендер, сіздер, олар) қарай түрленуін көрсетеді.
| Жіктеу | Жекеше | Көпше |
|---|---|---|
| I жақ | мен баламын, әншімін | біз баламыз, әншіміз |
| II жақ | сен баласың, әншісің | сендер баласыңдар, әншісіңдер |
| II жақ (сыпайы) | сіз баласыз, әншісіз | сіздер баласыздар, әншісіздер |
| III жақ | ол бала, әнші | олар балалар, әншілер |
Ауызша жаттығулар
- «Сен қай елдің азаматысың?» сөйлемін жіктеп айту.
- «Мұғалім» сөзін жекеше және көпше түрде жіктеу.
5) Жазба жұмысы
4-тапсырма: сөздерге жақша ішіндегі жіктік жалғауын жалғау. Бір оқушы тақтада орындайды, қалғандары дәптерде орындайды. Қосымша ретінде «дәрігер» және «оқушы» сөздерін ауызша жіктеу ұйымдастырылады (4 оқушы: жекеше/көпше).
Саралау
Төрт оқушыға қосымша карточка беріліп, тапсырма жеке орындалады. Дайын болған соң жауаптары тексеріледі.
III. Сабақты бекіту
Тірек сызба арқылы оқушылардың түсінігін жинақтау: Қазақстан — кең-байтақ, шежірелі, Астана, Еуразияда орналасқан, егеменді, тәуелсіз, бай, табиғаты әр алуан.
Бекіту сұрақтары
- Біз қай Республикада тұрамыз?
- Қазақстанның жері қандай?
- Қазақстан Республикасы қандай мемлекет?
- Қазақстанның астанасы қай қала?
Қосымша сұрақтар
- Қазақстанның Президенті кім?
- Қазақстан қандай өлке?
- Қазақстан қайда орналасқан?
IV. Қорытындылау
- Бүгін сабақта не туралы айттық?
- Не үйрендіңдер?
- Сабақ сендерге ұнады ма?
V. Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен тапсырмаларды орындауына қарай бағаланады.
VI. Үй тапсырмасы
- Жаңа сөздерді жаттау.
- 5-тапсырманы жазбаша орындау.
- Ережені оқу.