Мата таңдау
Сыныбы: 6
Тақырыбы: Белдемше. Шығу тарихы (презентациямен)
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ
Сабақтың типі: аралас сабақ
Сабақтың әдістері: сұрақ-жауап, түсіндіру, көрнекілік
Сабақтың мақсаттары
1) Білімділік
- Белдемшенің түрлерімен және шығу тарихымен таныстыру.
- Белдемшеге мата таңдауды үйрету.
- Белдемше эскизін салу және киімді сипаттау дағдыларын қалыптастыру.
2) Дамытушылық
- Шығармашылық қабілеттерін дамыту.
- Логикалық ойлауын жетілдіру.
3) Тәрбиелілік
- Эстетикалық талғамға тәрбиелеу.
- Қиындықтарды жеңе білуге және бірізділікке үйрету.
- Еңбекқорлыққа баулу.
Көрнекіліктер және құрал-жабдықтар
Көрнекіліктер
- Дайын белдемшелер
- Белдемше суреттері
- Мата түрлері
- Тірек сызбалар
- Слайд/презентация
Техникалық құралдар және байланыс
- Компьютер
- Интерактивті тақта
- Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, математика
Сабақ жоспары
-
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу, қатысымды тексеру, дайындық, назар аударту.
-
II. Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырып бойынша сұрақ-жауап.
-
III. Жаңа тақырыпты ашу
Интерактивті тақтада ребус арқылы тақырыпты анықтау.
-
IV. Жаңа сабақты түсіндіру
Белдемшенің шығу тарихы, түрлері, мата таңдауы.
-
V. Бекіту
Сәйкестендіру және қысқа сұрақтар.
-
VI. Сарамандық жұмыс
3 эскиз салу және сипаттама жазу.
-
VII. Қорытынды
Мадақтау, бағалау, үй тапсырмасы.
-
VIII. Жұмыс орнын жинастыру
Қауіпсіздік пен ұқыптылық дағдыларын бекіту.
Үй тапсырмасын тексеруге арналған сұрақтар
- Кесте түрлерін ата: біз кесте, шым кесте, айқас кесте, моншақтап тігу.
- Тігін машинасымен жұмыс жасағанда жарық қай жақтан түсуі керек?
- Киімге қандай талаптар қойылады?
- Сүт тағамдарына нелер жатады?
- Қазақтың ұлттық бас киімдерін ата.
- Киім стильдері нешеге бөлінеді? (классикалық, романтикалық, спорттық, фольклорлық)
- Қалың мата үшін машинаға қандай нөмірлі ине қажет?
- Тігін машинасының жобасын алғаш кім ұсынды?
- Арнайы киім түрлеріне қандай киімдер жатады?
- Ұлттық тағамдарды ата.
Жаңа тақырып: Белдемше және оның шығу тарихы
Киімнің негізгі топтары
- Белдікті:
- белдемше, шорты
- Иықты:
- қамзол, күртеше, халат
Сабақтағы тәсіл
Интерактивті тақтада ребус ұсынылады. Оқушылар ребусты шешу арқылы бүгінгі тақырыпты анықтайды және талқылауға кіріседі.
Белдемшенің ең көне элементтерінің бірі — белдік. Ертеде белдікке қару-жарақ пен жорыққа қажет қалташалар ілінген. Белдікке тартылған терілер, жапырақтар, мата қиындылары алғашқы белдемшенің қарапайым нұсқалары саналады.
Орта ғасырларда белдемше — қатырылып жиналған, белге оралған, ұзындығы тізеге дейін жететін киім болды. Оны ерлер де, әйелдер де киген.
Тарихи кезеңдер бойынша өзгеруі
XV ғасыр: готикалық белдемшелер көкірек тартқышқа бекітіле бастады.
XVI ғасыр: бай әйелдер көлемді, салмағы ауыр киімдер киді. Белдемше пішінін сақтау үшін металлдан жасалған кринолин-каркас қолданылды.
XVII ғасыр: бүрмелеу, түрлі-түсті гирляндалар, өрнек, шашақ сияқты әшекейлері көп жұмсақ белдемшелер кең тарады.
XIX ғасыр: белдемше бірде кең, бірде тар болып өзгерді; шлейф қосылып, сымнан жасалған қатпарлы қаңқалар қолданылды.
XIX ғасырдың соңы: әйел киімі қарапайымдана түсті. Блузка мен белдемшеден тұратын ансамбль жиі қолданылып, белдемше күнделікті өмірге ыңғайлы киімге айналды.
Бүгінде белдемше — белдік бұйымдарының ең негізгі тобы. Ол костюмнің бөлігі ретінде де, жеке киім ретінде де, кейде көйлектің құрамында да кездеседі. Белдемшеге қойылатын басты талаптар: әдемілік, қарапайымдылық және ыңғайлылық.
Белдемше түрлері
Силуэті бойынша
- тік
- етек жағынан кеңейтілген
- етегінен тарылтылған
Пішімі бойынша
- тік
- қиықты
- конусты
Тік белдемшенің ерекшеліктері
- бір тігісті
- екі немесе үш тігісті
- қатпармен немесе қатпарсыз
- кең етекті: жиырылған немесе қатпарлы
Белдемшеге мата таңдау
Жаз мезгілі
Ашық, салқын реңктер (ақ, көк, көгілдір) және жеңіл маталар қолайлы.
Қыс мезгілі
Жылы, қанық түстер (қара, қызыл) және қалың маталар ұсынылады.
Таңдауға әсер ететін факторлар
- модель және пішім
- жыл мезгілі
- фигура ерекшелігі
Практикалық ұсыныс
Тік белдемше үшін тығыз әрі салмақты маталар (жүн, зығыр, тоқыма) қолайлы.
Қиық/күліш белдемше үшін жеңіл маталар, соның ішінде жібек маталар жақсы жарасады.
Сарамандық жұмыс
- Белдемшенің 3 эскизін салу.
- Салынған 3 белдемшеге қысқаша сипаттама жазу (пішімі, силуэті, матасы, қай мезгілге лайық).
Бекіту тапсырмалары
Сәйкестендіру
Силуэтіне қарай белдемше: тік, етегі кең, етегі тарылтылған.
Қысқа сұрақтар
- Киімге қандай талаптар қойылады?
- Жаздық белдемшенің матасы қандай болады?
- Қыстық белдемшенің матасы қандай болуы керек?
- Жылы түстерге қандай түстер жатады?
Қорытынды және үй тапсырмасы
Қорытынды
- Жақсы салынған эскиздерді көрсету және мадақтау.
- Оқушыларды бағалау, бағасын күнделікке қою.
Үй тапсырмасы
- Сантиметрлік таспа, қалам, қағаз және сызғыш алып келу.
- Әр оқушы өзіне ұнайтын бір белдемше моделінің эскизін салып келу.
Жұмыс орнын жинастыру
Сабақ соңында құралдарды реттеп, жұмыс орнын жинақы қалдыру: қауіпсіздік пен ұқыптылық мәдениетінің маңызды бөлігі.